II CZ 56/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Bukowski, S. Dmowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Stanisławy S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratura Rejonowa w S. o zwolnienie od zabezpieczenia na skutek zażalenia powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 31 grudnia 1976 r.uchylił zaskarżone postanowienie w części nakazującej ściągnięcie od powódki kwoty 10.978 zł.Uzasadnienie faktyczneW pozwie powódka Stanisława S. domagała się zwolnienia od zabezpieczenia kwoty 169.500 zł wpłaconej na książeczkę PKO nr WR 8229747, opiewającą na nazwisko Elżbiety N., dokonanego postanowieniem Prokuratora Rejonowego w S. w dniu 21.VII.1976 r. w sprawie Ds 394/76, twierdząc, że kwota ta stanowi jej oszczędności uzyskane ze sprzedaży bonów towarowych w czasie od 23.IV.1964 r. do 30.VI.1976 r.Pismem z dnia 18.XII.1976 r. powódka cofnęła pozew z uwagi na zakończenie postępowania karnego przeciwko Elżbiecie i Waldemarowi N.Postanowieniem z dnia 31.XII.1976 r. Sąd Wojewódzki w Szczecinie postępowanie umorzył i nakazał ściągnąć od powódki kwotę 10.978 tytułem nie uiszczonego wpisu od pozwu.Powyższe postanowienie powódka zaskarżyła zażaleniem.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powódka trafnie zarzuciła, że przepis art. 137 § 3 k.k.w. dopuszcza obciążenie powoda nie uiszczonymi opłatami sądowymi od pozwu wyłącznie w razie oddalenia powództwa. Unormowanie zawarte w powołanym przepisie, jako wyjątkowe, nie dopuszcza takiej wykładni, według której powód miałby obowiązek uiszczenia wpisu od pozwu także w razie cofnięcia pozwu. Ustawodawca zmierzał w drodze kredytowania wpisu od pozwu do umożliwienia osobom, w stosunku do których działają domniemania z art. 134 i nast. k.k.w., i osobom zaprzeczającym istnieniu bliskiego stosunku pomiędzy nimi a oskarżonym lub skazanym (art. 138 k.k.w.), obrony ich praw. Dlatego też tylko z ujemnym wynikiem tych starań związany został obowiązek uiszczenia wpisu od pozwu. Cofnięcie pozwu - częstokroć będące następstwem zdarzeń, na które powód nie miał żadnego wpływu - nie może być utożsamiane z sytuacją powoda, którego powództwo zostało oddalone.Gdy zatem ani wykładnia gramatyczna, ani też celowościowa nie uzasadniają stanowiska zajętego przez Sąd Wojewódzki, należało postanowienie tegoż Sądu w części obciążającej powódkę obowiązkiem uiszczenia wpisu od pozwu uchylić (art. 388 § 1 k.p.c.). Nie zachodziła przy tym potrzeba ponownego rozpoznania sprawy w omawianym zakresie, gdyż w świetle zajętego przez Sąd Najwyższy stanowiska orzekanie o nie uiszczonym wpisie od pozwu w razie cofnięcia pozwu jest w ogóle zbędne.