I CR 362/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Wasilkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Ignatowicz, A. Mally.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Kółek Rolniczych w W. przeciwko Skarbowi Państwa (Sąd Wojewódzki w W. i Komornik Sądu Rejonowego) o 2.319 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 27 maja 1977 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 27.V.1977 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo Spółdzielni Kółek Rolniczych w W. przeciwko komornikowi Sądu Rejonowego w W. i Skarbowi Państwa o zapłatę kwoty 2.319 z odsetkami.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany komornik wszczął egzekucję na podstawie wniosku wierzyciela Kazimierza W. opartego na tytule egzekucyjnym Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie i w tym celu dokonał w dniu 20.III.1976 r. zajęcia rachunku bankowego powodowej Spółdzielni Kółek Rolniczych. Na skutek skargi powódki na czynności komornika Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 30.IV.1976 r. oddalił żądanie powódki umorzenia postępowania, nakazał natomiast wstrzymanie egzekucji, polecił komornikowi przesłanie powódce tytułu wykonawczego (w trybie art. 280 § 2 k.p.) i prowadzenie dalszych czynności egzekucyjnych zależnie od stanu faktycznego sprawy. Jednakże w tym czasie, tj. dnia 30.III.1976 r., zajęta na rachunku bankowym kwota 42.242 zł wpłynęła do komornika, który złożył ją do depozytu sądowego, gdzie pozostaje do chwili obecnej.W dniu 14.VI.1976 r. powódka dokonała bezpośrednio do rąk wierzyciela Kazimierza W. wypłaty zasądzonej należności w kwocie 37.255 zł. W dniu 2.VI.1976 r. powódka powiadomiła komornika o dokonanej wpłacie (nie przedstawiając jednak dowodu wypłaty), a pismem z dnia 19.VI.1976 r. wnosiła o zwolnienie spod zajęcia wierzytelności zajętej na koncie bankowym. W związku z tym komornik wezwał pismem z dnia 23.VI.1976 r. wierzyciela do zgłoszenia się w kancelarii (celem potwierdzenia, czy wpłatę otrzymał), jednakże wezwanie nie odniosło skutku.Obecnym pozwanym powodowa Spółdzielnia domaga się zasądzenia kwoty 2.310 zł tytułem odsetek od kwoty 42.242 zł zdaniem powódki bezprawnie zatrzymanej przez komornika w depozycie co najmniej od daty 20.VI.1976 r., tj. od daty otrzymania zawiadomienia o wypłacie należności wierzycielowi, i zażądania zwolnienia spod zajęcia wierzytelności zajętej na koncie bankowym. Sąd Wojewódzki uznał roszczenie powyższe za nieuzasadnione przede wszystkim z tego względu, że komornik nie miał podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrócenia powódce zajętej kwoty, dopóki powódka nie przedstawiła po myśli art. 822 k.p.c. "nie budzącego wątpliwości dowodu na piśmie", który potwierdziłby fakt dokonania wpłaty. Komornik usiłował uzyskać w tym względzie bezpośrednią informację od wierzyciela, jednakże bezskutecznie, nie można mu więc zarzucić żadnych zaniedbań.Sąd Wojewódzki podkreślił ponadto, że strona powodowa wypłaciła wierzycielowi zasądzoną kwotę poza postępowaniem egzekucyjnym na własne ryzyko, skoro wiedziała, że przy normalnym postępowaniu kwota ta zostanie zaspokojona z zajętego konta bankowego.Powódka zarzucała ponadto, że komornik nie doręczył jej tytułu egzekucyjnego ani przy wszczęciu egzekucji, ani nawet po wydaniu postanowienia przez Sąd Rejonowy, który wyraźnie komornika do tego zobowiązał. Sąd Wojewódzki przyjął jednak, że powodowa spółdzielnia z tej przyczyny nie poniosła żadnej szkody, gdyż znała treść tytułu egzekucyjnego i dobrowolnie zaspokoiła wierzyciela.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powodowej Spółdzielni od powyższego wyroku, Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Skarżąca trafnie wywodzi, że komornik naruszył art. 889 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz § 115 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz. U. Nr 10, poz. 52 z późn. zm.), nie doręczając powódce przy zawiadomieniu jej o zajęciu jej rachunku bankowego odpisu tytułu wykonawczego oraz nie czyniąc tego również po wydaniu przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 30.IV.1976 r. Sąd Wojewódzki zgodnie jednak z materiałem dowodowym przyjął, że nie ma związku przyczynowego pomiędzy tym uchybieniem komornika a ewentualną szkodą. Stronie powodowej znana była bowiem treść tytułu egzekucyjnego, a ewentualna szkoda w postaci utraty odsetek od zajętej kwoty powstała nie na skutek niedoręczenia odpisu tytułu, lecz na skutek tego, że komornik nie zwrócił powódce zajętej kwoty natychmiast po zawiadomieniu go, że objęte tym tytułem roszczenie zostało przez stronę powodową w toku postępowania egzekucyjnego zaspokojone.Jeżeli chodzi o tę ostatnią kwestię, Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że komornik nie mógł spełnić żądania dłużnika, dopóki nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, że zaspokoił wierzyciela. Samo zawiadomienie komornika o fakcie wypłaty, bez potwierdzenia wierzyciela, nie mogło spowodować zwrotu wyegzekwowanej kwoty i umorzenia postępowania egzekucyjnego, które mogło nastąpić tylko na wniosek wierzyciela (art. 825 pkt 1 k.p.c.).Również wstrzymanie się przez komornika z dokonaniem czynności mogło w myśl art. 822 k.p.c. nastąpić tylko w razie przedłożenia przez dłużnika nie budzącego wątpliwości dowodu na piśmie, że obowiązku swego dopełnił. Należy jednak zauważyć, że komornik de facto wstrzymał się z dalszymi czynnościami egzekucyjnymi, bowiem wyegzekwowanej kwoty wierzycielowi nie wypłacił i jak wynikałoby z akt, po bezskutecznym wezwaniu wierzyciela do złożenia wyjaśnień żadnych dalszych czynności nie podjął. W chwili obecnej istnieją przeto zapewne przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 823 k.p.c. z powodu bezczynności wierzyciela, do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 826 k.p.c.) i do wydania powódce wyegzekwowanej kwoty. Przekracza to jednak ramy obecnego procesu.Powodowa Spółdzielnia zarzuca ponadto w rewizji, że nie ona jest stroną postępowania egzekucyjnego, gdyż należność na rzecz Kazimierza W. została zasądzona nie od niej, lecz od Kółka Rolniczego w D., a zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko niej było od początku bezpodstawne. Skarżąca pomija jednak, że ten właśnie zarzut zgłosiła w skardze na czynności komornika i że Sąd Rejonowy skargę w tej części prawomocnie oddalił. Z tą chwilą ustały przesłanki odpowiedzialności komornika z art. 769 k.p.c.Należy bowiem przyjąć, że jeżeli komornik dopuści się w postępowaniu egzekucyjnym uchybień, lecz skarga na czynności komornika zostanie prawomocnym orzeczeniem oddalona, ewentualna szkoda poniesiona przez osobę uczestniczącą w postępowaniu wiąże się przyczynowo już nie z uchybieniem komornika, lecz z orzeczeniem sądu. Odpowiedzialność Skarbu Państwa może przeto opierać się tylko na przesłankach przewidzianych w art. 418 k.c.Strona powodowa nie wysuwa w tym kierunku żadnych twierdzeń ani zarzutów. Ubocznie więc już tylko należy wspomnieć, że powódka uważa się jednak za dłużniczkę z uwagi na to, że Kółko Rolnicze w D. jest członkiem Spółdzielni Kółek Rolniczych w W. i dlatego też należność przypadającą wierzycielowi wypłaciła.Z tych przyczyn i na mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił rewizję.