II UZP 21/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Knap, W. Grochola.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL w sprawie Janiny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. o wysokość emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 października 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy do podstawy wymiaru emerytury lub renty można przyjąć zgodnie z przepisem § 12 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty, zasiłków z ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa oraz składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 35, poz. 246) wysokość zasiłku chorobowego, jeżeli jest to korzystne dla zainteresowanego w przypadku, gdy pracownik nie przepracował w danym miesiącu ani dnia pracy, a cały miesiąc pobierał zasiłek chorobowy z powodu niezdolności do pracy?"udzielił odpowiedzi twierdzącej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd Pracy zagadnienie wyłoniło się na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawczyni była zatrudniona w charakterze pracownika umysłowego w Urzędzie Telekomunikacji w K. do dnia 31.VII.1975 r., przy czym od dnia 22.I.1975 r. do 20.VII.1975 r. pobierała zasiłki chorobowe z powodu niezdolności do pracy. W dniu 17.VII.1975 r. złożyła wniosek o emeryturę ze wskazaniem jako podstawy wymiaru emerytury przeciętnego miesięcznego zarobku z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia, tj. za okres od 1.VIII.1974 r. do 31.VII.1975 r. Decyzją ZUS-u przyznano jej emeryturę od dnia 29.III.1975 r., w którym wnioskodawczyni osiągnęła wiek emerytalny, przyjmując za podstawę jej wymiaru zarobki z okresu od stycznia 1974 r. do grudnia 1974 r. Wypłatę emerytury jednocześnie zawieszono do 31.VII.1975 r., czyli na czas pozostawania wnioskodawczyni w stosunku pracy. Decyzja organu rentowego została zatwierdzona przez Radę Nadzorczą, która w swym orzeczeniu powołała się na art. 17 ustawy o p.z.e., według którego zasiłki chorobowe nie mogą być wliczone do podstawy wymiaru świadczeń.Od orzeczenia tego wnioskodawczyni wniosła odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z żądaniem wliczenia zasiłków chorobowych do podstawy wymiaru, co spowoduje, że podstawa wymiaru jej emerytury będzie o 200 zł wyższa niż przyjął to organ rentowy.Okręgowy Sąd Pracy rozpoznając odwołanie powziął wątpliwość, czy przepis § 12 ust. 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty (Dz. U. Nr 35, poz. 246) pozwala na wliczenie do podstawy wymiaru - w miesiącach, w których pracownik pozostawał w stosunku pracy, lecz przez okres dłuższy niż 5 dni pobierał zasiłki z ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa - obok zarobków również zasiłków chorobowych, a także czy do podstawy wymiaru emerytury można wliczyć wysokość zasiłku chorobowego otrzymanego jako ekwiwalent utraconego zarobku z miesiąca, w którym pracownik nie pracował w ogóle, lecz pobierał zasiłek chorobowy. To drugie zagadnienie jest przedmiotem przedstawionego przez Okręgowy Sąd Pracy pytania prawnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Unormowanie § 12 cyt. rozporządzenia wyłączające z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia miesiące pobierania zasiłków, miało na celu ochronę pracowników pobierających zasiłek chorobowy, gdy zasiłek ten stanowił tylko część osiąganych zarobków, w tej sytuacji bowiem doliczenie zasiłku do zarobków lub przyjęcie ich zamiast zarobków spowodowałoby zaniżenie podstawy wymiaru emerytury lub renty. Dlatego też zamiast miesiąca, w którym pracownik pobierał zasiłek przez więcej niż 5 dni, wliczono do 12 miesięcznego okresu inny, wcześniejszy miesiąc z pełnymi zarobkami, co było dla pracownika korzystniejsze.Stan ten uległ zmianie z chwilą podwyższenia zasiłków chorobowych ustawą z 6.VII.1972 r. i ustawami o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z 1974 r. i 1975 r. Od tej pory pracownikom przysługuje zasiłek chorobowy w wysokości równej osiąganym zarobkom. Stosowanie w tym zmienionym stanie prawnym nadal zasady wyłączania miesiąca pobierania zasiłków nie tylko nie byłoby korzystne dla pracownika, lecz powodowałoby - sprzecznie z wymienionym ochronnym założeniem unormowania z § 12 - nawet obniżenie podstawy wymiaru w wypadku, gdy w ciągu ostatnich 12 miesięcy nastąpiła podwyżka wynagrodzenia rzutująca w istotny sposób na przeciętny miesięczny zarobek, o którym mowa w art. 17 ustawy o p.z.e.Odstępstwo od dosłownego brzmienia przepisu § 12 wprowadził już w praktyce organów rentowych okólnik nr 21 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 czerwca 1975 r. w sprawie zasad ustalania podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia pobierali zasiłki z ubezpieczenia społecznego. Przyjęto zasadę wliczania do wymienionego okresu miesiąc, w których pracownik otrzymywał zarobki tylko za część miesiąca, a za pozostałą część - bez ograniczenia do 5 dni - 100% zasiłek, przy czym kwoty zarobku i zasiłku podlegały zsumowaniu.Zasady okólnika stanowią wyjaśnienie pierwszej wątpliwości, przedstawionej w uzasadnieniu zgłoszonego przez Okręgowy Sąd Pracy pytania. Interpretacja przyjęta przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodna jest z założeniami ustawy i spełnia wymagania określone w art. 4 k.c.Wskazany kierunek wykładni pozwala na udzielenie twierdzącej odpowiedzi na pytanie objęte sentencją postanowienia Okręgowego Sądu Pracy z dnia 7.X.1976 r. o przedstawieniu zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu. Ustalenie wymienionymi wyżej ustawami zasiłku chorobowego w wysokości 100% wynagrodzenia czyni bezprzedmiotowymi wszelkie ograniczenia w zaliczeniu do 12 miesięcznego okresu zatrudnienia miesięcy, w których pracownikowi wypłacono zasiłek chorobowy, skoro nawet pobieranie zasiłku przez cały miesiąc nie powoduje (poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie z dnia 23 października 1975 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego - Dz. U. Nr 34, poz. 185) obniżenia podstawy wymiaru emerytury.