III PZP 40/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN F. Rusek. Sędziowie: W. Masewicz, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), S. Rejman, Z. Stypułkowska, J. Wasilewski, M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL S. Dzwonkowskiego, po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych oraz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 1972 r. o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"W jakim terminie ulega przedawnieniu roszczenie o ekwiwalent za nie wykorzystany urlop?",uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:Roszczenie pracownika w czasie trwania stosunku pracy o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop przedawnia się z upływem lat trzech (art. 284 k.z.). Uzasadnienie faktyczneW uchwale z dnia 23.XI.1972 r. III PZP 35/72 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w czasie trwania stosunku pracy roszczenie pracownika o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy powstaje w wypadkach wyraźnie wymienionych w ustawie z dnia 12 czerwca 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 85). Tym samym więc roszczenie takie powstaje tylko w razie powołania pracownika do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej (art. 19 pkt 2 ustawy).Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie, w jakim terminie przedawnia się omawiane roszczenie, zależy od uprzedniego rozważenia charakteru prawnego ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop, a w szczególności czy ekwiwalentowi temu można przypisać charakter wynagrodzenia za pracę w rozumieniu art. 284 k.z. (przepis ten został utrzymany w mocy dla stosunków pracy przez art. XII § 2 pkt 2 przep. wprow. k.c.).Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy urlopowej z 1969 r. pracownik otrzymuje za czas urlopu wypoczynkowego wynagrodzenie za pracę. Stosownie zaś do § 7 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 21 czerwca 1969 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego (Dz. U. Nr 22, poz. 158) ekwiwalent pieniężny oblicza się według zasad ustalonych w tym rozporządzeniu. Tym samym więc wysokość ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop ustala się według zasad obowiązujących przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego. Wynika stąd, że ekwiwalentowi pieniężnemu za nie wykorzystany urlop został przyznany charakter wynagrodzenia za pracę, skoro - jak wykazano - wysokość tego ekwiwalentu kształtują zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu. Konsekwencją przytoczonego zapatrywania musi być wniosek, że roszczenie o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, jako mający charakter wynagrodzenia za pracę, przedawnia się z upływem lat trzech, zgodnie z art. 284 k.z.Stanowisko zajęte w niniejszej uchwale znajduje dodatkowe potwierdzenie w uchwale całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30.III.1953 r., zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w przedmiocie stosowania przepisów art. 341-344 d. k.p.c. (PiP 1953, nr 8/9, str. 353). W uchwale tej Sąd Najwyższy - pod rządem uprzednio obowiązującego prawa urlopowego - zajął stanowisko, że należność za czas nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego stanowi wynagrodzenie za pracę i jako taka objęta jest rygorem natychmiastowej wykonalności.Przyznaniu ekwiwalentowi za nie wykorzystany urlop charakteru wynagrodzenia za pracę nie stoi na przeszkodzie przepis § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 6 lipca 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru i obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. Nr 27, poz. 169), który nie traktuje ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy jako zarobku pracownika z punktu widzenia zasad ustalania wysokości zasiłków z ubezpieczenia społecznego. Przepisy bowiem cytowanego rozporządzenia z dnia 6 lipca 1972 r. wydane zostały wyłącznie do celów ubezpieczeniowych i dlatego nie mogą stanowić ogólnej wskazówki interpretacyjnej w kwestii ustalenia, czy dana należność ma charakter wynagrodzenia za pracę.Bieg trzyletniego terminu przedawnienia z art. 284 k.z. należy liczyć od daty wymagalności roszczenia.Jak wykazano uprzednio, roszczenie o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop - w czasie trwania stosunku pracy - powstaje jedynie w razie powołania pracownika do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej. Data więc powołania pracownika do tej służby decyduje o wymagalności roszczenia o wspomniany ekwiwalent. Z tą też datą rozpoczyna bieg termin 3-letniego okresu przedawnienia z art. 284 k.z.Z tych przeto względów podjęto uchwałę jak na wstępie.