VI KZP 67/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec. Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), F. Karolus. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza P. i Zbigniewa D., oskarżonych z art. 136 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 września 1972 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. prokurator, który podpisał akt oskarżenia (wniesiony później do sądu przez kierownika prokuratury), ale następnie na rozprawie go nie popierał, jest stroną?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie (między innymi), jeżeli jest małżonkiem strony. Odpowiadający temu przepisowi art.34 § 1 lit. b k.p.k. z 1928 r. zawierał w tym względzie bardziej wyraźne sformułowanie. Przewidywał bowiem, jako jedną z przyczyn wyłączenia z mocy prawa sędziego od udziału w sprawie: "jeżeli jest małżonkiem oskarżyciela". W związku z takim określeniem Sąd Najwyższy w uchwale VI KZP 25/65 (OSNKW 1965, z. 10, poz. 118) wyjaśnił, że oskarżycielem w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko ten oskarżyciel, który wnosi i popiera akt oskarżenia przed sądem, lecz także oskarżyciel, który prowadzi w sprawie śledztwo lub dochodzenie. Wprawdzie przepis art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wymienia wyraźnie "małżonka oskarżyciela", jednakże określenie to mieści się w ogólnym sformułowaniu "małżonek strony", obejmującym między innymi oskarżyciela publicznego i oskarżonego, których przepis ten - w odróżnieniu od art. 34 § 1 lit. b k.p.k. z 1928 r. - również nie wymienia odrębnie. Takie pojmowanie użytego w art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. określenia "małżonek strony" wynika z przepisów działu XII kodeksu postępowania karnego zatytułowanego: "Strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciel społeczny", w którym oskarżyciel publiczny jest wymieniony jako strona.Odmienna interpretacja przepisu, dopuszczająca rozpoznanie sprawy przez sędziego małżonka prokuratora, który sporządził i podpisał akt oskarżenia, nie wniósł go jednak do sądu i nie popierał osobiście na rozprawie, unicestwiałaby cel przepisów o wyłączeniu sędziego, jakim jest zapewnienie bezstronnego wymiaru sprawiedliwości przez wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego, który mógłby być zainteresowany w wyniku sprawy lub uprzedzony do jednej z osób wymienionych w art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. Takie niebezpieczeństwo braku obiektywizmu sędziego grozi w jednakowym stopniu zarówno w wypadku, gdy jest on małżonkiem prokuratora, który wniósł akt oskarżenia lub popierał go przed sądem, jak i w wypadku, gdy sporządził akt oskarżenia i podpisał go, nie wnosząc go osobiście do sądu i nie uczestnicząc w rozprawie. Dlatego też należy przyjąć, że stroną w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 2 k.p.k. jest nie tylko prokurator, który wniósł akt oskarżenia do sądu i popierał go, lecz także prokurator, który go tylko sporządził i podpisał.