VI KZP 27/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, F. Karolus, A. Pyszkowski (współsprawozdawca), J. Szamrej, M. Szczepański (sprawozdawca), W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S., skazanego z art. 178 § 1 k.k., po rozpoznaniu kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 13 kwietnia 1972 r. i przekazanej do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego przez Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów postanowieniem z dnia 25 sierpnia 1972 r.:”Czy skazanemu przysługuje zażalenie na postanowienie odmawiające warunkowego zawieszenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności?”i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 86 k.k. zawieszenie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności może nastąpić tylko wtedy, gdy sąd uzna to za celowe ze względu na szczególne okoliczności. Wynika z tego więc, że zawieszenie omawianej kary może nastąpić tylko wyjątkowo.Wniosek skazanego o warunkowe zawieszenie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności rozstrzyga na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego sąd, który orzekał w danej sprawie w pierwszej instancji; nie ulega bowiem wątpliwości, że omawiane rozstrzygnięcie dotyczy wykonania orzeczenia, które zapadło w postępowaniu karnym sądowym (vide art. 1 § 1 k.k.w.).W postępowaniu wykonawczym prokuratorowi przysługuje zażalenie na każde postanowienie (art. 6 § 2 k.k.w.), natomiast skazanemu - tylko wtedy, gdy przepisy kodeksu karnego wykonawczego to przewidują (art. 8 k.k.w.).Skoro kodeks karny wykonawczy nie zawiera przepisu przyznającego skazanemu prawo do złożenia zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności, to tym samym wyłączona została możliwość odmiennego określenia uprawnień skazanego, mimo że na postanowienie sądu w kwestii określenia wymiaru zastępczej kary pozbawienia wolności, a także na postanowienie zarządzające wykonanie kary uprzednio zawieszonej skazanemu przysługuje zażalenie (art. 154 § 3 k.k.w.).Wymiar zastępczej kary pozbawienia wolności określa w postępowaniu wykonawczym sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji (art. 152 § 1 k.k.w. w związku z art. 205 § 4 k.k.w.). To określenie wymiaru kary przewidziane jest w dwóch wypadkach wskazanych w art. 152 § 1 k.k.w., a mianowicie wtedy, gdy:1) w wyroku nie określono zastępczej kary pozbawienia wolności oraz2) grzywna została uiszczona lub ściągnięta w drodze egzekucji tylko w części.Wymiar zastępczej kary pozbawienia wolności sprowadza się do ustalenia rozmiaru tej kary albo do zastosowania równoważnika w granicach przewidzianych w art. 37 § 1 k.k. lub - wyjątkowo - w rozmiarach wskazanych w art. 153 k.k.w. Na postanowienie sądu w kwestii określenia zastępczej kary pozbawienia wolności skazanemu przysługuje zażalenie na podstawie art. 154 § 3 k.k.w.Przytoczone wyżej przepisy i zasady dotyczą wyłącznie określenia wymiaru zastępczej kary pozbawienia wolności, a w szczególności przepis § 3 art. 154 k.k.w. dotyczy wyłącznie tej kwestii. Natomiast do kwestii wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności - określonej w wyroku albo na podstawie art. 152 § 1, art. 153 i 154 § 1 k.k.w. - odnosi się przepis art. 152 § 2 k.k.w. W myśl tego przepisu w wypadku, gdy egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna, sąd pierwszej instancji obowiązany jest orzec ”w kwestii wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności”. Określenie ”orzeka w kwestii” oznacza, że sąd obowiązany jest orzec wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, przy czym może jednocześnie (art. 86 k.k.) orzec zawieszenie wykonania tej kary, gdy zachodzą warunki wymagane do tego zawieszenia.Przepis art. 152 k.k.w., który w § 2 reguluje to zagadnienie, nie przewiduje zażalenia skazanego na postanowienie w omawianej kwestii, a więc zarówno na zarządzenie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności, jak i na odmowę zawieszenia jej wykonania.Na marginesie należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji działał w omawianej sprawie jako sąd wykonawczy i w związku z tym zażalenie na postanowienie tego sądu powinno być rozpoznane w myśl art. 25 k.k.w., a nie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego, co przeoczył Sąd Wojewódzki w Kielcach.