III CZP 17/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wesely. Sędziowie: W. Maruczyński, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Tadeusza D. przeciwko Obwodowemu Urzędowi Pocztowo-Telekomunikacyjnemu w W. o 7.495 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 25 kwietnia 1974 r. następującego zagadnienia prawnego, przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 1974 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przepis art. 50 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. Nr 8, poz. 48) jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących właściwości miejscowej sądu, czy tylko w stosunku do art. 30 k.p.c.?",udzielił następującej odpowiedzi:Przepis art. 50 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. Nr 8, poz. 48) jest przepisem szczególnym w stosunku do wszystkich przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących właściwości miejscowej sądu (art. 27-46). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienie prawne nasunęło się Sądowi Wojewódzkiemu na tle następującego stanu faktycznego sprawy:Powód, który dochodzi naprawienia szkody wyrządzonej mu przez wypłacenie z jego książeczki PKO kwoty 7.495 zł jego żonie, mimo że nie miała ona jego upoważnienia, wskazał jako stronę pozwaną Obwodowy Urząd Pocztowo-Telekomunikacyjny w W.; powód mieszka w K. Dyrekcja Okręgu Poczty i Telekomunikacji w W. wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania Sądowi Powiatowemu dla m. st. Warszawy zgodnie z art. 50 ustawy o łączności. Sąd Powiatowy w Wołominie uznał się za niewłaściwy i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla m. st. Warszawy, powołując się na art. 50 ustawy o łączności. Postanowienie to zaskarżył zażaleniem powód. Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie w związku z tym zażaleniem sformułował przedstawione wyżej zagadnienie prawne, zaznaczając, że jest skłonny w przepisach dotyczących właściwości przemiennej zawartych w kodeksie postępowania cywilnego dopatrywać się norm szczególnych w stosunku do art. 50 ustawy o łączności; w związku z tym przepis ten wyłączałby tylko stosowanie art. 30 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przesłanką rozstrzygnięcia tak sformułowanego zagadnienia musi być odpowiedź na pytanie, w jakim stosunku pozostają przepisy kodeksu postępowania cywilnego o właściwości miejscowej (art. 27-46) do przepisów regulujących kwestie właściwości sądu zamieszczonych w innych aktach prawnych. Przepisów normujących właściwość w aktach szczególnych jest kilka. Poza art. 50 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. Nr 8, poz. 48) wymienić należy w szczególności art. 22 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym (Dz. U. Nr 20, poz. 121).Przepisy te nie określają wprost swego stosunku do przepisów k.p.c. Wzajemne przeto między nimi relacje należy określić według reguły lex generalis (k.p.c.) - lex specialis (unormowania zawarte w innych aktach prawnych). W myśl powszechnie przyjętej zasady, którą kieruje się ustawodawca w swej działalności, norma szczególna wyłącza stosowanie normy ogólnej.Wymaga jednak zaznaczenia, że niezbędne jest określenie, jak daleko sięga zakres normy szczególnej. W zależności od tego przepisy ogólne mogą być wyłączone przez normę szczególną w węższym lub szerszym zakresie. Tego rodzaju kwestia nasuwa się też w rozważanym wypadku. Powstaje bowiem pytanie, w stosunku do których przepisów k.p.c. o właściwości art. 50 ustawy o łączności jest przepisem szczególnym. W ten sposób sprawę stawia też Sąd Wojewódzki. Na przepisy k.p.c. o właściwości składają się przepisy o właściwości ogólnej, właściwości przemiennej, właściwości wyłącznej oraz przepisy szczególne. Otóż jeżeli przepis szczególny nie wskazuje, w odniesieniu do jakich przepisów jest normą szczególną, ani jeżeli nie można tego wywnioskować z sensu przepisu, to należy przyjąć, iż jest on przepisem szczególnym w stosunku do zespołu norm regulujących taką samą jak on materią. Tak też sprawa przedstawia się w rozważanym wypadku. Przepis art. 50 ustawy o łączności stanowi, że powództwo przeciwko PPTT wytacza się według siedziby jednostki organizacyjnej PPTT podległej bezpośrednio Ministrowi Łączności, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Norma tego rodzaju ma charakter normy regulującej właściwość wyłączną (specjalną) w określonych kategoriach spraw. Jej sens jest taki jak wszystkich norm k.p.c. ustanawiających właściwość wyłączną. Powództwo należy wytoczyć według miejsca siedziby jednostki organizacyjnej. Logicznie to może oznaczać tylko to, że inne przepisy k.p.c. o właściwości miejscowej nie wchodzą w ogóle w grę. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że w art. 22 ustawy o prawie bankowym użyte zostało sformułowanie "wytycza się wyłącznie". Bez tego bowiem podkreślenia i tak wyniki wykładni muszą prowadzić do tego samego wniosku, że w art. 50 ustawy o łączności chodzi o właściwość wyłączną (specjalną), zastrzeżoną w ustawie szczególnej w tym zakresie.Już te rozważania uzasadniają wniosek, że art. 50 ustawy o łączności jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów k.p.c. o właściwości (art. 27-46).Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia, że przepis ten wyłącza tylko stosowanie art. 30 k.p.c., jak to sugeruje Sąd Wojewódzki. W tym względzie bowiem należy porównać treść art. 30 k.p.c. z art. 50 ustawy o łączności. Według art. 30 k.p.c. powództwo przeciwko PPTT, jako osobie prawnej, należałoby wytoczyć według miejsca jej siedziby. W istocie rzeczy to samo wynika z art. 50 ustawy o łączności, przy czym przepis art. 50 ustawy o łączności jest o tyle bogatszy w treści, o ile reguluje w bliższy sposób kwestię siedziby (brana jest pod uwagę siedziba określonej tam jednostki organizacyjnej PPTT). Wniosek, że art. 50 ustawy o łączności reguluje tylko kwestię szczegółową - a mianowicie określa tylko bliżej, niż jest to w art. 30 k.p.c., o jaką siedzibę chodzi: czy podmiotu prawnego jako całości, czy jego samodzielnych pod pewnymi względami części - jest nie do przyjęcia. Gdyby do tego tylko miał się sprowadzać sens art. 50 ustawy o łączności, to jego treść powinna by się ograniczać tylko do stwierdzenia nawiązującego do myśli wyrażonej w art. 30 k.p.c., że w wypadku gdy chodzi o PPTT, przez pojęcie siedziby osoby prawnej rozumie się siedzibę jednostki organizacyjnej podległej bezpośrednio Ministrowi Łączności, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Tymczasem z ujęcia art. 50 ustawy o łączności - jak to już zaznaczono - wynika, że ustanawia on właściwość specjalną z wyłączeniem przepisów art. 27-46 k.p.c. Celem tego przepisu jest skoncentrowanie spraw sądowych przeciwko PPTT w określonych sądach i zapewnienie należytej obsługi prawnej.W świetle powyższej wykładni na przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.