III CZP 48/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), E. Mielcarek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii K. i Stanisława K. przeciwko Dyrekcji Okręgu Poczty i Telekomunikacji w L. o 5.000 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w sytuacji, gdy z winy konkretnego pracownika PPTT została zmieniona i częściowo opuszczona treść telegramu, na skutek czego odbiorca telegramu poniósł szkodę materialną, wchodzi w grę tylko odszkodowanie z art. 57 ustawy o łączności z dnia 31 stycznia 1961 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 48) ograniczającego odpowiedzialność do zwrotu opłat, czy też poszkodowany może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych przewidzianych w kodeksie cywilnym?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Przepisy art. 55 i nast. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. Nr 8, poz. 48) nie dotyczą odpowiedzialności P.P. "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" za szkody, które w świetle doświadczenia nie stanowią zwykłego następstwa nienależytego świadczenia usług przewidzianych w wymienionej ustawie. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Wojewódzki do rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 391 k.p.c. wyłoniło się na tle następującego, niespornego stanu faktycznego.Matka powódki nadała pod jej adresem telegram następującej treści: "Ojciec chory leży w szpitalu - matka". Z winy pracowników strony pozwanej powódce doręczono telegram, który brzmiał: "Ojciec zmarł w szpitalu - mama".Powódka oraz jej mąż w pozwie żądali odszkodowania na tej podstawie, że poczynili zbędne zakupy odzieży żałobnej oraz ponieśli inne wydatki związane z podróżą na rzekomy pogrzeb, a nadto powódka doznała wstrząsu, wskutek czego pozew obejmuje także żądanie zadośćuczynienia.Sąd Powiatowy w Lublinie zasądził od strony pozwanej kwotę 4.000 zł.Przy rozpoznawaniu rewizji pozwanej, powołującej się na przepis art. 57 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. Nr 8, poz. 48), Sąd Wojewódzki postanowił przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone na wstępie niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawnePrzy rozstrzyganiu tego zagadnienia Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy art. 55 i nast. wyżej cytowanej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., przewidujące bardzo daleko sięgające ograniczenia odpowiedzialności P.P. "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" za niewykonanie lub nienależyte wykonanie podstawowych usług, stanowią normy wyjątkowe w stosunku do ogólnej zasady pełnej odpowiedzialności i dlatego muszą być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco, i stosowane do wypadków takich, jakie ustawodawca miał na uwadze w tych przepisach. Niewątpliwie ustawodawca nie mógł zmierzać do wyłączenia lub maksymalnego ograniczenia odpowiedzialności za takie szkody, które w świetle doświadczenia nie stanowią zwykłego następstwa nienależnego świadczenia usług przewidzianych w omawianej ustawie.Już w orzeczeniu z dnia 10 września 1965 r. II CR 345/65 (OSNCP 1966, poz. 50) Sąd Najwyższy - w sytuacji nasuwającej częściowo podobne problemy - wyjaśnił, że przewidziana w art. 56 ustawy ograniczona odpowiedzialność poczty za utratę paczki nie ma zastosowania do wypadków kradzieży przesyłki przez funkcjonariuszy poczty i że w wypadku takim poczta ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych wynikających z przepisów kodeksu cywilnego.Podobnie nie można stosować przepisu art. 57 ustawy w sytuacji, która wywołała przedstawienie przez Sąd Wojewódzki rozważanego zagadnienia prawnego. Przepis ten, regulujący m.in. odpowiedzialność PPTT "za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług związanych z eksploatacją sieci (...) telegraficznej" w zakresie ograniczenia "do zwrotu opłat lub części opłat", odsyła do zasad ustalonych przez Ministra Łączności w drodze zarządzenia. Oparte na tej podstawie zarządzenie nr 17 Ministra Łączności z dnia 15 lutego 1961 r. (Dziennik Łączności Nr 4, poz. 29) stwierdza m.in. (§ 1 pkt 4), że PPTT odpowiada "za zniekształcenia treści telegramu i korespondencji umieszczonej na telegraficznym przekazie pocztowym w tym stopniu, że treść stała się niezrozumiała - w wysokości opłaty pobranej za telegram lub korespondencję umieszczoną na telegraficznym przekazie pocztowym".O taką jednak sytuację nie chodziło w sprawie.Telegram doręczony powódce nie zawierał treści niezrozumiałej, lecz przeciwnie, treść w pełni jasną i równocześnie dla powódki tragiczną, a nie mającą najmniejszej podstawy w telegramie rzeczywiście nadanym przez matkę powódki. Położenie, jakie powstało, podobne jest do tego, jakie by zostało wywołane wysłaniem przez pracownika pocztowego w złym zamiarze ( a nie tylko z powodu karygodnego niedbalstwa przy obchodzeniu się z telegramem rzeczywiście nadanym) telegramu donoszącego komuś o śmierci najbliższej mu osoby. Także więc w wypadku, jaki miał miejsce w sprawie niniejszej, nie można mówić o "nienależytym wykonaniu" usługi w rozumieniu art. 57 ustawy, które ustawodawca musiał mieć na uwadze, i nie o zwykłych następstwach takiego niewykonania.Z tych zasad na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi podanej w sentencji uchwały.