3 CO 11/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Obwodowemu Urzędowi Pocztowo-Telekomunikacyjnemu w O., Zygmuntowi S. i Zofii K. o zapłatę na skutek zagadnienia prawnego przekazanego Sądowi Najwyższemu postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 23 marca 1958 r. o następującej treści:"Czy przepis art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243) o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych wyłącza odpowiedzialność Państwa w przypadkach oznaczonych w art. 4 dekretu z dnia 11 marca 1955 r. Dz. U. z 1955 r. Nr 12, poz. 71 poza zakresem oznaczonym w art. 11 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 sierpnia 1927 r. (Dz. U. z 1927 r. Nr 78, poz. 679?"uchwalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki, przekazując Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wyżej podane zagadnienie prawne, uzasadnił swe postanowienie w sposób następujący.Powód wyrokiem Sądu Powiatowego w Olkuszu z dnia 5 sierpnia 1957 r. C 423/57 został zobowiązany do zapłaty na rzecz Polskich Kolei Państwowych kwoty 579 zł 70 gr tytułem postojowego.Obecnym pozwem domaga się powód w drodze regresu zwrotu powyższej kwoty od pozwanego Urzędu Pocztowo-Telekomunikacyjnego twierdząc, iż opóźnienie w załadowaniu przesyłki wagonowej nastąpiło z winy organów pocztowych, które telegram kolejowy, zawiadamiający o nadejściu przesyłki, doręczyły mu po upływie trzech dni.Wobec niesporności powyższych faktów Sąd I instancji zasądził powództwo, przyjmując pełną odpowiedzialność strony pozwanej na zasadzie art. 134 k.z.Od wyroku powyższego strona pozwana wniosła rewizję, opartą - jak wynika z jej treści - na podstawie oznaczonej w art. 371 § 1 pkt 1 k.p.c. i zmierzającą do oddalenia powództwa względnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje.Zdaniem rewizji Sąd I instancji zasądzając powództwo naruszył przepis art. 4 i 58 dekretu z dnia 11 marca 1955 r. o łączności (Dz. U. z 1955 r. Nr 12, poz. 71) w związku z przepisami § 91 Ordynacji telegraficznej z dnia 8 stycznia 1954 r. (Dz. Poczty i Telekomunikacji 1954 r. Nr 3 poz. 25) i § 463 regulaminu opartego na powyżej wspomnianym przepisie ordynacji, ograniczającej odpowiedzialność poczty za telegramy do zwrotu opłaty pocztowej.Rozważając wyłaniające się w tej sprawie zagadnienie należy przede wszystkim stwierdzić, iż w myśl art. 4 pkt 2 Dekretu o łączności wyżej cytowanego, Zakłady łączności odpowiadają między innymi za opóźnienie doręczenia powierzonych im telegramów w trybie i na zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia. Dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane, wobec czego w myśl art. 58 Dekretu o łączności do czasu jego wydania należy stosować przepisy dotychczasowe, zachowujące przejściowo swoją moc.Przepisy dotyczące odpowiedzialności za przesyłki pocztowe, telegramy i rozmowy telefoniczne zawarte były w Rozporządzeniu Prezydenta RP z dnia 26 sierpnia 1927 r. Dz. U. z 1927 r. Nr 78, poz. 679, które z dniem 15 marca 1955 r. (art. 56 i 59 dekretu Dz. U. z 1955 r. Nr 12, poz. 71) straciły swoją moc w zasadzie, ale stosowanie do art. 58 powinny być przejściowo do uregulowania tego zagadnienia w drodze rozporządzenia nadal stosowane.W myśl art. 11 wyżej cytowanego rozporządzenia z r. 1927 odpowiedzialność poczty za telegramy ogranicza się do zwrotu pobranej za telegram opłaty lub części tej opłaty przy zachowaniu norm określonych w ordynacji telegraficznej, przy czym legitymację co do odszkodowania w tym zakresie posiada nadawca (art. 12).W tym stanie prawnym rzeczy przyjąć by należało, że roszczenie powoda nie byłoby prawnie uzasadnione, przy czym uregulowanie zakresu odpowiedzialności zarządu łączności rozporządzeniem z r. 1927 wyłączałoby możliwość stosowania przepisu art. 134 k.z. także i na podstawie art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243 o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych.Powstaje jednak budzące poważne wątpliwości zagadnienie, czy wobec przyjętej zasady w ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243, iż Państwo odpowiada za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, która to zasada jest (wyrazem istotnych reguł współżycia społecznego wymagającym, by każda szkoda zawiniona została wyrównana - wyżej wspomniany dekret ograniczający odpowiedzialność organów łączności w sposób oczywiście krzywdzący poszkodowanego, ma nadal moc obowiązującą poprzez art. 58, czy też stracił swoją moc, po wejściu w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r., wyżej cytowanej.Wydaje się, iż w ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. podkreślona została praworządność (obowiązek naprawienia szkody, niezależnie od tego, przez kogo zostanie w sposób zawiniony wyrządzona), a zatem zasada gwarancji praw obywateli, do których należy także i prawo do odszkodowania.Z tego założenia wychodząc należałoby przyjąć stosownie do art. 1 p.o.p.c., iż dekret z r. 1927 w odnośnym zakresie dotyczącym niniejszej sprawy nie miałby zastosowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 7 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243) przepisów tej ustawy "nie stosuje się do odpowiedzialności Państwa unormowanej w przepisach szczególnych". Do takich typowych przepisów szczególnych należą m.in., postanowienia tych aktów normatywnych, których dotyczy pytanie postawione przez Sąd Wojewódzki, a mianowicie obowiązujące przepisy, normujące odpowiedzialność Państwa za uchybienia funkcjonariuszów pocztowych, popełnione w związku z doręczeniem telegramów. Tak tekst art. 7 omawianej ustawy, jak i jego cel, są jasne. Ustawodawca w ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. rozszerzył odpowiedzialność Państwa także za takie szkody, za które poprzednio Państwo nie odpowiadało. Nie zamierzał jednak oczywiście uchylać przepisów szeregu ustaw szczególnych, które już poprzednio taką odpowiedzialność Państwa przewidywały, normując ją z reguły w sposób bardziej szczegółowy, dostosowany do specyfiki danej dziedziny stosunków prawnych. Toteż nawet w braku przepisu art. 7 wynik wykładni musiałby ostatecznie być ten sam, a to w myśl ogólnie przyjętej zasady, że gdy nie ma wyraźnego odmiennego przepisu - lex postrior generalis non derogat priori speciali.Przy tym nie odgrywa żadnej roli, czy przepisy szczególne są dla poszkodowanego korzystniejsze, czy mniej korzystne od przepisu ogólnego. Nieistotne są więc wątpliwości, jakie nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu, jak wynika z uzasadnienia jego postanowienia, na tej podstawie, że Sąd ten uważa obowiązujące przepisy szczególne, normujące odpowiedzialność Państwa za uchybienia funkcjonariuszów pocztowych przy doręczeniu telegramów na "oczywiście krzywdzące poszkodowanego". Sądy obowiązane są bowiem do stosowania obowiązujących przepisów prawa bez względu na to, czy przepisy te poza tym - zdaniem składu sądzącego - mogłyby być uważane za bardziej czy mniej przekonywające i słuszne. Dlatego też i Sąd Najwyższy oczywiście nie może wypowiadać jakiejś opinii oceniającej te przepisy, które decydują o rozstrzygnięciu sprawy, w której wyniknęło rozważane zagadnienie prawne.Z zasad powyższych na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi podanej w sentencji niniejszej uchwały.