I CR 56/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J.N. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 6 czerwca 1961 r., rewizję powoda oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 6 czerwca 1961 r. oddalił powództwo J.N. przeciwko Skarbowi Państwa (Ministerstwo Sprawiedliwości) o 15.000 złotych odszkodowania i 10.000 zł za krzywdę moralną z powodu bezprawnego - jego zdaniem - skazania go na karę pozbawienia wolności.Sąd ustalił, że postanowieniem z dnia 11 maja 1957 r. Prokurator Powiatowy zastosował w stosunku do powoda areszt tymczasowy w związku z zarzutem przestępstwa z art. 10 ustawy z dnia 27.IV.1957 r. o zwalczaniu alkoholizmu. Sąd Powiatowy w Szczecinku skazał pozwanego na rok więzienia. Wyrok ten został jednak przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie uchylony, a nadto uchylono także areszt tymczasowy i pozwanego zwolniono z aresztu 25 listopada 1957 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy w Szczecinku wyrokiem z dnia 3 listopada 1958 r. pozwanego uniewinnił.Sąd Wojewódzki rozpoznając roszczenia odszkodowawcze powoda doszedł do wniosku, że brak przesłanek odpowiedzialności Państwa, przewidzianych w art. 4 ustawy z dnia 15.XI.1956 r., gdyż wina składu Sądu, który orzekał w sprawie powoda nie została stwierdzona, ani też uznana w sposób przepisem tym przewidziany, jak również nie zostało wykazane by wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego, czy dyscyplinarnego w tym przedmiocie, stanęły na przeszkodzie okoliczności wyłączające ściganie.Sąd nie znalazł także podstaw do zastosowania art. 5 cyt. ustawy. Stanął bowiem na stanowisku, że przepis ten nie może wchodzić w rachubę, gdy - jak w danym wypadku - odpowiedzialność Państwa uzależniona jest od szeregu warunków wymienionych w ustawie normującej zakres tej odpowiedzialności opartej na przepisach powszechnego Prawa cywilnego, zwłaszcza Kodeksu zobowiązań i tylko te przepisy uzupełnia dopuszczając odpowiedzialność Państwa na zasadzie słuszności.Powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył pełnomocnik powoda rewizją, opartą na zarzucie naruszenia art. 5 ustawy z dnia 15.XI.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych.Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.Jak to zostało wyjaśnione w uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1958 r., zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie stosowania art. 510-516 kodeksu postępowania karnego, przepisy te normują w szczególny sposób odpowiedzialność Państwa za szkody wyrządzone wykonaniem w całości lub w części niesłusznie orzeczonej kary, albo pozbawienia wolności przez tymczasowe aresztowanie. Ponieważ zaś art. 7 ustawy z dnia 25 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych wyłącza stosowanie zasad tej ustawy do odpowiedzialności Państwa unormowanej w przepisach szczególnych, przeto rozpoznane przez Sąd Wojewódzki roszczenie o odszkodowanie za wydanie bezprawnego orzeczenia, nie mogło w ogóle znaleźć podstaw ani w art. 4, ani w art. 5 powołanej poprzednio ustawy z dnia 15 listopada 1956 r.Poza tym postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy, którym Sąd ten przekazał Wydziałowi Karnemu Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie sprawę roszczenia powoda o wynagrodzenie szkody, wyrządzonej oczywiście bezzasadnym - według jego twierdzenia - aresztowaniem, nie pozostawiło już sądowi przekazującemu żadnego przedmiotu do rozpoznania. Pretensje bowiem powoda opierają się na fakcie pozbawienia go wolności, które było następstwem zarówno postanowienia prokuratora o areszcie tymczasowym, jak i wyroku skazującego Sądu Powiatowego w Szczecinku, i w takim zakresie powinny być rozpoznawane w trybie art. 510-516 k.p.k. W związku z tym brak było podstaw do wyodrębnienia roszczeń powoda o odszkodowanie za wydanie bezprawnego orzeczenia, a postępowanie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy było w istocie rzeczy bezprzedmiotowe. Niemniej jednak, skoro powód żądanie swe podtrzymał wymagało ono merytorycznego rozpoznania.Dlatego też chociaż słuszny jest pogląd prawny wyrażony w zaskarżonym wyroku, że art. 5 cyt. ustawy z dnia 15.XI.1956 r. nie może być stosowany do sytuacji przewidzianej w art. 4 tejże ustawy, gdyż szczególne przesłanki w przepisie tym wymienione warunkują odpowiedzialność Państwa w sposób wyłączny i nie mogą być zastąpione względami słuszności - rozważania w tym zakresie były zbędne, gdyż już z przyczyn poprzednio przytoczonych powództwo J.N. nie mogło odnieść skutku.W tym stanie rzeczy, gdy wyrok Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy mimo błędnego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.