II PR 16/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J.L. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 26 września 1963 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił, jako sprekludowane, roszczenie powoda o zasądzenie 120.000 zł odszkodowania za doznaną utratę zdrowia w wypadku przy pracy w Kopalni Węgla Siemianowice II w dniu 9.IX.1955 r. i ustalił, że powód wystąpił z powództwem dopiero w 1962 r., podczas gdy z mocy art. 6 ustawy z 15.XI.1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243) winien był to uczynić najpóźniej przed upływem roku po wejściu w życie tej ustawy, tj. przed dniem 28.XI.1957 r.,. Sąd Wojewódzki przyjął bowiem, że jeżeliby nawet uznać, iż pozwany winien był niedostatecznie szybkiego skierowania powoda do leczenia szpitalnego, to występował jako organ władzy, a za takie czyny Skarb Państwa nie odpowiadał przed wejściem w życie powołanej ustawy.Wreszcie Sąd Wojewódzki rozważał również zgodność obrony pozwanego z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym (art. 3 p.o.p.c.) i doszedł do wniosku, że zasady te nie zostały przez pozwanego naruszone, gdyż powód był już w 1956 r. względnie w 1957 r. poinformowany o tym, że powinien był wystąpić wówczas na drogę sądową, czego jednak nie uczynił.Rozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, który zarzucił naruszenie art. 5 i 6 powołanej ustawy z dnia 15.XI.1956 r. oraz wskazał na uchybienie art. 218, 232 i 236 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizyjne są chybione.Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że skierowanie więźnia do pracy jest aktem władzy, a zatem gdy do dnia wejścia w życie ustawy z 15.XI.1956 r. (poz. 243) przepisów kodeksu zobowiązań nie stosowano do szkód wyrządzonych przez funkcjonariuszy państwowych działających w charakterze przedstawicieli władzy publicznej, to w sprawie ma zastosowanie przepis art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy, stanowiący o dochodzeniu szkód powstałych przed dniem jej wejścia w życie nie później niż w ciągu roku od tego dnia. Ten roczny termin, jak wyjaśniło dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, nie tylko nie jest terminem przedawnionym, ale nawet nie jest terminem prekluzyjnym. Należy do terminów kalendarzowych określających ścisłą datę dochodzenia wynagrodzenia dawniejszych szkód. Nie ma więc do niego zastosowania art. 3 p.o.p.c. niezależnie od tego, że ze względów merytorycznych przepis ten nie wchodzi w rachubę. Zbędne przeto było sprawdzenie treści oświadczenia sędziego Sądu Wojewódzkiego K. za pomocą przesłuchania go jako oświadczającego się pod treścią pisma pozwanego z daty 29.XII.1962 r. w charakterze świadka, ponieważ okoliczność ta nie mogła zaważyć na treści wyroku (art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c.). Tym samym nie jest uzasadniony zarzut uchybienia art. 218, 232 i 236 k.p.c.Podobnie nie wpłynęłoby na rozstrzygnięcie ustalenie, kiedy powód zwracał się ze swoimi roszczeniami do Rady Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości czy Generalnej Prokuratury. Żaden bowiem z tych organów Państwa nie jest powołany do orzekania o roszczeniach cywilnych obywatela, a nadto i w związku z wyjaśnionym wyżej charakterem terminu rocznego na zasadzie art. 6 cyt. ustawy jako terminu kalendarzowego, nie podlegał on przerwie, gdyby nawet przyjąć, że takowa zaistniała, przez zgłoszenie skarg do naczelnych organów Państwa.Wreszcie nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 5 cyt. ustawy, traktujący o względach słuszności, które mogłyby przemawiać za naprawieniem szkody.Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale nr 1 CO 33/59 podjętej dnia 9 listopada 1959 r., przepis ten (art. 5) nie może stanowić podstawy uwzględnienia powództwa, jeżeli zostało ono wytoczone po upływie terminu jednorocznego, o którym wyżej była mowa, a za szkodę Państwo przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (poz. 242) nie ponosiło odpowiedzialności.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. rewizję powoda oddalił.