1 CR 890/58

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 1959 r. sprawy z powództwa Bolesława P. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w Lublinie) o 80 000 zł po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 2 maja 1958 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód Bolesław P. w pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w Lublinie w dniu 18 grudnia 1956 r. podał, że w dniu 4 września 1950 r. otrzymał z Prezydium PRN w Hrubieszowie pismo, zabraniające mu wraz z rodziną pobytu w Hrubieszowie. W związku z powyższym powód na polecenie władz bezpieczeństwa niezwłocznie opuścił Hrubieszów, pozostawiając na miejscu niemal całe swoje mienie ruchome i nieruchome.Tytułem wynagrodzenia szkody powstałej na skutek zaginięcia mebli żądał zasądzenia mu od Skarbu Państwa po ograniczeniu żądania pozwu, sumy 20 000 zł. Sąd Wojewódzki powyższą sumę zasądzał.Rewizji strony pozwanej, zastępowanej przez Prezydium Woj. Rady Narodowej w Lublinie, nie uznał Sąd Najwyższy za usprawiedliwioną.Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut, podniesiony dopiero w rewizji, że strona pozwana powinna być zastąpiona przez Wojewódzką Komendę Milicji Ob. w Lublinie, skoro powód opiera pozew na rzekomym przywłaszczeniu umeblowania 2 pokoi przez funkcjonariuszy b.P.U.B.; powód bowiem twierdził w pozwie i zeznał, że pozostawione przez niego na skutek przymusowego wysiedlenia meble zaginęły. Dalszy argument, że powód nie może żądać wynagrodzenia szkody spowodowanej mu przez bezprawną decyzję, skoro decyzja ta została następnie uchylona, nie wymaga odparcia. Również nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243). Według treści tego przepisu nie można dochodzić od Państwa szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy Państwa, za którą Państwo do wejścia w życie wspomnianej ustawy nie odpowiadało, jeżeli roszczenie byłoby w chwili wejścia w życie ustawy już przedawnione, przy uwzględnieniu 3-letniego terminu przedawnienia. Żeby ocenić, czy roszczenie powoda byłoby już w chwili wejścia w życie ustawy przedawnione, trzeba przede wszystkim ustalić, od jakiej chwili przedawnienie to zaczęłoby biec. Według przepisu art. 4 § 1 pow. ustawy warunkiem odpowiedzialności Państwa za decyzję administracyjną jest stwierdzenie w drodze wyroku sądowego lub orzeczenia dyscyplinarnego względnie uznania przez organ przełożony nad sprawcą szkody, że przy wydaniu decyzji nastąpiło naruszanie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Jeżeli wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie okoliczność wyłączająca ściganie, powyższy warunek nie musi być spełniony. Dopóki warunek nie spełni się lub dopóki nie odpadnie - poszkodowany - nie może dochodzić swego roszczenia. Zgodnie zatem z przepisem art. 108 p.o.p.c. dopiero z chwilą spełnienia warunku lub jego odpadnięcia, zaczyna biec termin przedawnienia. W sprawie niniejszej orzeczenie Prezydium Woj. Rady Narodowej w Lublinie stwierdzające bezprawność wysiedlającej powoda decyzji Prez. Pow. Rady Narodowej, wydane zostało w dniu 30 grudnia 1955 r. Brak wystarczających danych w materiale sprawy, żeby wydanie bezprawnej decyzji należało skwalifikować surowiej, jak według przepisu art. 286 § 1 k.k. Przestępstwo, popełnione w dniu 4 września 1950 r. uległoby więc przedawnieniu w dniu 4 września 1955 r. (art. 86 k.k.). Najwcześniej zatem bieg przedawnienia dochodzonego roszczenia mógłby się rozpocząć w dniu 4 września 1955 r. Wprawdzie przepis art. 283 § 2 k.z. określa bardziej szczegółowo (zgodnie z art. 108 p.o.p.c.) sposób liczenia początku biegu przedawniania roszczeń z czynów niedozwolonych, jednakowoż, gdy skutkiem szczególnych warunków dochodzenia roszczenia, określonych w art. 4 powoł. ustawy, powstaje sprzeczność pomiędzy zasadą art. 108 p.o.p.c. a zasadą art. 283 § 2 k.z. należy opowiedzieć się za zasadą ogólniejszą art. 108. Dlatego roszczenie w chwili wejścia w życie ustawy (28 listopada 1956 r.) nie byłoby przedawnione. Roczny zaś termin do wytoczenia powództwa, liczony od wejścia w życie ustawy został zachowany, skoro powództwo wytoczono w dniu 18 grudnia 1956 r.Z tych powodów orzeczono, jak w sentencji.