III CR 130/58
WyrokIzba Cywilna1958-11-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Skarbu Państwa, które byłoby przedawnione według przepisów obowiązujących w chwili powstania szkody, może być dochodzone na podstawie tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenia o wynagrodzenie szkody powstałej przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r., za które Skarb Państwa dotychczas nie odpowiadał, nie można dochodzić, jeżeli w dniu wejścia w życie tej ustawy roszczenie byłoby już przedawnione. Do terminów dochodzenia tych szkód nie mają zastosowania przepisy wprowadzające Kodeksu cywilnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.Stan faktyczny
Powód dochodził od Skarbu Państwa odszkodowania w związku z kalectwem doznanym w wyniku postrzelenia przez funkcjonariusza MO w 1946 r. Roszczenie obejmowało rentę, utracony zarobek oraz zadośćuczynienie. Pozwany zarzucił przedawnienie roszczenia. Sąd Wojewódzki uwzględnił ten zarzut i oddalił powództwo.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J. K. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium WRN Zarząd Spraw Wewnętrznych) o 58.000 zł po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 30 grudnia 1957 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził w pozwie, że dnia 29 lutego 1946 r. w czasie jazdy furmanką z R. do domu w W. W. został bezprawnie postrzelony przez funkcjonariusza MO, w wyniku czego doznał kalectwa w postaci porażenia nerwu łokciowego i usztywnienia palców prawej ręki. W związku ze swym kalectwem powód domaga się od pozwanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 57, poz. 243) zasądzenia renty w kwocie 500 zł miesięcznie, kwoty 48.000 zł z tytułu utraconego zarobku przez okres 10 lat wstecz od dnia pozwu oraz kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zaprzeczając treści pozwu zarzucił przedawnienie roszczenia powoda.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 30 grudnia 1957 r. uwzględniając zarzut przedawnienia roszczenia powoda oddalił powództwo.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył powód rewizją z powodu naruszenia prawa procesowego i materialnego (art. 371 § 1 ust. 1 i 4 k.p.c.) i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Skarżący wywodzi z rewizji, że kalectwo powoda jest wynikiem zbrodni, że roszczenie powoda według obowiązujących przepisów w chwili wypadku uległo 20-letniemu przedawnieniu i że zgodnie z art. XLIII przepisów wprowadzających k.z. nie jest przedawnione.Zarzut powyższy nie jest uzasadniony.Zagadnienie terminu, w jakim należy dochodzić szkód powstałych przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r., za które Państwo dotychczas nie odpowiadało, zostało w sposób szczególny unormowane ust. 2 art. 6 wym. ustawy. Według tego przepisu wynagrodzenia szkody, o jaką chodzi w tym sporze, nie można dochodzić, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy roszczenie byłoby już przedawnione. Szczegółowe i odrębne unormowane w wymienionym przepisie terminów, w jakich poszkodowani mogą dochodzić od Państwa wynagrodzenia szkody, za które uprzednio Państwo nie odpowiadało, prowadzi do wniosku, że do terminu w tym przepisie przewidzianych nie mają zastosowania przepisy wprowadzające k. z. i art. XIX przepisów wprowadzających przepisy ogólne prawa cywilnego, skoro brak wyraźnego przepisu ustawy.Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego obrazy przez Sąd Wojewódzki art. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. W myśl tego przepisu może być przyznane poszkodowanemu odszkodowanie nawet w razie braku podstaw odpowiedzialności Państwa według przepisów prawa cywilnego, jeżeli wskutek czynności pracownika państwowego poszkodowany doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia albo utracił żywiciela, a za naprawieniem szkody przemawiają względy słuszności, zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, ale i takie roszczenie podlega ograniczeniom z art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243).Z tych względów Sąd Najwyższy rewizję jako nieuzasadnioną oddalił (art. 383 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I CR 693/57 1958-02-15Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego, powstałe przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonari…
- III CR 1233/58 1959-12-21Czy prawomocny wyrok oddalający powództwo przeciwko Skarbowi Państwa z powodu braku podstawy prawnej odpowiedzialności Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada…
- 1 CR 890/58 1959-07-11Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy Państwa, które przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. nie mogło być dochodzone od Państwa, a które nie byłoby przedawnione w ch…
- II PR 16/64 1964-02-14Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego, powstałą przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonari…
- I CR 7/59 1965-01-29Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy państwowych przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. wygasa po upływie terminu kalendarzowego przewidzianego w art. 6 ust. 1 tej…
Powołane przepisy
art. 371 § 1 ust. 1art. 6art. 5art. 383 KPC§ 1 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.