I CR 7/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego S. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Spraw Wewnętrznych o rentę po 1.200 zł miesięcznie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 9 czerwca 1958 r. oraz zażalenia pozwanego Skarbu Państwa na postanowienie tego Sądu z dnia 26 czerwca 1958 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW dniu 17.II.1958 r. powód wystąpił z pozwem odszkodowawczym przeciwko Skarbowi Państwa.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, jako sprekludowane. Oddalił też wniosek pozwanego o uzupełnienie wyroku przez zasądzenie kosztów procesu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji powoda i zażalenia pozwanego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawa z dnia 15.XI.1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243) weszła w życie 28.XI.1956 r. i z tym dniem wprowadziła odpowiedzialność Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przy wykonywaniu przez nich czynności władzy. Wspomniana ustawa działa również wstecz w wypadkach przewidzianych we art. 6 ust. 2. Jednakże zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 można było wystąpić przeciwko Państwu o wynagrodzenie szkody wyrządzonej przed wejściem w życie ustawy nie później niż do dnia 28.XI.1957 r. Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 30.IX.1961 r. 1 CR 196/60 (OSN 1962, poz. 58), termin końcowy przewidziany w art. 6 ust. 1 jest terminem kalendarzowym, po upływie którego roszczenie wygasa.Jeżeli wyrządzenie powodowi szkody w niniejszej sprawie nastąpiło przez stosowanie względem niego przez funkcjonariuszy państwowych niedozwolonych metod śledztwa, to stosowanie tych metod miało miejsce przy wykonywaniu powierzonych funkcjonariuszom czynności władzy. Przed wejściem więc w życie ustawy z dnia 15.XI.1956 r. Państwo nie odpowiadało za szkodę. W konsekwencji roszczenie powoda przewidziane jest w art. 6 ust. 1 i objęte terminem kalendarzowym przewidzianym w tym przepisie.Skoro względem powoda stosowano rzekomo niedozwolone metody śledcze, to powód mógł dochodzić odszkodowania niezależnie od tego, czy metody, o których mowa, były skutkiem wydania zarządzenia przewidzianego w art. 4 ustawy. Co się zaś tyczy wyrządzenia szkody na skutek wydania zarządzenia, to art. 4 wprowadza dodatkową przesłankę odpowiedzialności Skarbu Państwa, a mianowicie co do stwierdzenia winy sprawcy szkody między innymi w wyroku karnym, i przez to ogranicza odpowiedzialność Państwa. Na gruncie wykładni logicznej nie sposób więc uznać, by przepis mający na celu ograniczenie odpowiedzialności Państwa wyłączał stosowanie art. 6, ust. 1, który z kolei wyłącza odpowiedzialność Państwa. Ponadto art. 6 ust. 1 umieszczony jest po art. 4, a mimo to art. 6 ust. 1 nie przewiduje wyjątku dla sytuacji, o jakiej mowa w art. 4. A więc i wykładnia systematyczna usprawiedliwia stanowisko, że termin kalendarzowy przewidziany w art. 6 ust. 1 cyt. ustawy wchodzi w rachubę również w wypadku, gdy szkoda jest skutkiem wydania zarządzenia, a wina sprawcy szkody została stwierdzona w wyroku karnym zapadłym po upływie terminu kalendarzowego.Rewizja nie usprawiedliwia więc żadnej z podstaw przewidzianych w ustawie.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.