VI KZP 58/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Budzianowski, K. Grzebuła, T. Krokosz (sprawozdawca), T. Majewski, J. Polony, K. Wagner (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ireny K., oskarżonej z art. 178 § 1 i 181 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 2 k.p.k. przez skład zwykły Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w świetle przepisów art. 425 i 426 § 1 k.p.k. możliwość rozpoznania sprawy w czasie nieobecności oskarżonego i wydania wyroku zaocznego uzależnione są od uprzedniego uzyskania wyjaśnień oskarżonego w celu ich odczytania?" i po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUjęte w pytaniu zagadnienie prawne, aczkolwiek sformułowane ogólnie, dotyczy postępowania w sprawie z oskarżenia prywatnego.W związku z tym trzeba stwierdzić, że sprawy z oskarżenia prywatnego toczą się zawsze w trybie uproszczonym z wyłączeniem jedynie możliwości przejścia z tego trybu na tryb zwyczajny, co wyraźnie wynika z ogólnej zasady wyrażonej w przepisie art. 432 k.p.k.W sprawach tych stosuje się w myśl art. 432 k.p.k. przepisy o postępowaniu uproszczonym z wyłączeniem art. 420 i 430 k.p.k. oraz z zachowaniem przepisów rozdziału 44 zatytułowanego "Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego".W myśl art. 422 k.p.k. w postępowaniu uproszczonym nie jest wymagane zawiadomienie prokuratora o wszczęciu dochodzenia, sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postanowienia o zamknięciu dochodzenia, natomiast konieczne jest przesłuchanie osoby podejrzanej co do treści zarzutów.W postępowaniu uproszczonym toczącym się przed sądem nie może więc być obecnie takiej sytuacji, w której sąd nie dysponowałby wcześniej złożonymi wyjaśnieniami oskarżonego, choćby w postaci protokołu zawierającego stwierdzenie, że oskarżony odmówił złożenia wyjaśnień. Wynika z tego, że przepis art. 425 k.p.k. uprawnia sąd do wydania wyroku zaocznego tylko w stosunku do oskarżonego poprzednio przesłuchanego.Przepisy rozdziału o postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego nie przewidują obowiązkowego dochodzenia (art. 435). Taka jednak regulacja kwestii postępowania przygotowawczego nie może oznaczać innego - niż w postępowaniu uproszczonym - unormowania przedmiotu, którego dotyczy art. 425 k.p.k., mający zastosowanie w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, skoro stosownie do treści art. 435 § 2 k.p.k. można wcześniej uzyskać wyjaśnienie oskarżonego.Kodeks postępowania karnego, wprowadzając wyraźny i kategoryczny obowiązek przesłuchania w postępowaniu uproszczonym (a więc i w sprawach z oskarżenia prywatnego) osoby podejrzanej co do treści stawianych jej zarzutów, uregulował to zagadnienie w sposób jednoznaczny a zarazem zgodny z podstawowymi zasadami procesowymi (kontradyktoryjności i dochodzenia prawdy).Jak wynika z przedstawionego stanu rzeczy, obowiązujący kodeks postępowania karnego uregulował powyższe zagadnienie w sposób istotny odmiennie od dotychczasowych przepisów, w związku z czym należy uznać, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1959 r. VI KO 95/59 (OSN 1961/I poz. 14) utraciła swą aktualność.