V KRN 576/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Młynkiewicz. Sędziowie: M. Budzianowski, dr J. Bratoszewski, J. Gaj, Z. Nyczaj (sprawozdawca), dr T. Majewski, A. Pyszkowski (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Mirosława Bronisława P. oraz Antoniego P., oskarżonych z art. 210 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na niekorzyść oskarżonych od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1972 r. zmieniającego wyrok Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 26 listopada 1971 r.1)zmienił zaskarżony wyrok Sądu Najwyższego w ten sposób, że oskarżonego Antoniego P. za przypisany mu czyn z art. 210 § 1 k.k. skazał, obok wymierzonej mu kary grzywny i pozbawienia praw publicznych, na 6 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania i dotychczas odbytej kary od dnia 21 maja 1971 r.;2) na podstawie art. 42 § 1 k.k. orzekł w stosunku do obu oskarżonych zakaz wykonywania zawodu kierowcy taksówki osobowej na okres po 5 lat (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 listopada 1971 r. uznał oskarżonych Mirosława Bronisława P. i Antoniego P. za winnych tego, że w nocy z dnia 20 na dzień 21 maja 1971 r. na trasie prowadzącej do wsi B., działając wspólnie, po uprzednim doprowadzeniu Jana O. do stanu nieprzytomności przez nakłonienie go do wypicia większej ilości alkoholu, wiedząc, iż znajduje się on już w stanie znacznego upojenia alkoholowego, zabrali od niego w celu przywłaszczenia co najmniej 20.000 zł, po czym po wywleczeniu go z samochodu - taksówki pozostawili w stanie nieprzytomności w pobliżu wsi B., i za ten czyn na podstawie art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 2 i 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 42 k.k. skazał ich na kary po 10 lat pozbawienia wolności, po 10.000 zł grzywny i po 5 lat pozbawienia praw publicznych oraz orzekł zakaz prowadzenia działalności związanej z zarobkowym przewożeniem pasażerów pojazdami mechanicznymi na okres po 6 lat.Ponadto Sąd Wojewódzki tymże wyrokiem uznał oskarżonego Mirosława Bronisława P. za winnego tego, że w dniu 19 stycznia 1971 r. w A., działając z zysku, zabrał w celu przywłaszczenia lunetę od sztucera wartości 2.200 zł na szkodę Ireneusza B., i za ten czyn skazał go na podstawie art. 203 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 2 i 3 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny.Jako karę łączną Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Mirosławowi Bronisławowi P. 10 lat pozbawienia wolności, 12.000 zł grzywny, 5 lat pozbawienia praw publicznych oraz orzekł zakaz prowadzenia działalności związanej z zarobkowym przewożeniem pasażerów pojazdami mechanicznymi na okres 6 lat.Na skutek rewizji obrońców obu oskarżonych Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 czerwca 1972 r. zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że oskarżonym Mirosławowi Bronisławowi P. i Antoniemu P. za przypisany czyn z art. 210 § 1 k.k., obok kary grzywny i pozbawienia praw publicznych, wymierzył kary po 6 lat pozbawienia wolności oraz uchylił w stosunku do obu oskarżonych orzeczenie o karze dodatkowej przewidzianej w art. 42 k.k., a oskarżonemu Mirosławowi Bronisławowi P. wymierzył nową karę łączną 6 lat pozbawienia wolności, 12.000 zł grzywny i 5 lat pozbawienia praw publicznych.Od powyższego prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażącą niewspółmierność kar wymierzonych obu oskarżonym za zbrodnie określone w art. 210 § 1 k.k. w następstwie nie uzasadnionego znacznego złagodzenia kar pozbawienia wolności i uchylenia orzeczenia o zakazie prowadzenia działalności związanej z zarobkowym przewożeniem pasażerów pojazdami mechanicznymi.W konkluzji rewizja ta wnosi o stosowne zaostrzenie obu oskarżonym kar pozbawienia wolności za czyn określony w art. 210 § 1 k.k. (a wobec oskarżonego Mirosława Bronisława P. odpowiednio również łącznej kary pozbawienia wolności) oraz o utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji co do wspomnianej kary dodatkowej w stosunku do obu oskarżonych.W uzasadnieniu rewizja nadzwyczajna zwraca uwagę na to, że:"1. Sąd Najwyższy nie ustosunkował się do pkt 7 wyroku Sądu Wojewódzkiego, w którym to punkcie uniewinniono obu oskarżonych z zarzutu usiłowania pozbawienia życia Jana O., a które to stwierdzenie, wobec przypisania oskarżonym przestępstwa z art. 210 § 1 k.k. w ramach zarzutu I aktu oskarżenia, jest zbędne.2. Wyjaśnienia wymagała także kwestia złożenia zdania odrębnego przez członka składu sądzącego w pierwszej instancji - sędziego Janusza P., która to okoliczność wynika z karty 342, gdzie pod podpisem tegoż sędziego znajdują się litery «zd. odr.», mimo że takiego zdania odrębnego w aktach sprawy nie ma i mimo że uzasadnienie tegoż wyroku - wbrew przepisowi art. 273 § 1 i 2 k.p.k. - nie zostało podpisane przez wszystkich członków składu sądzącego".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest częściowo zasadna.W szczególności nie pozbawiony słuszności jest zarzut, że oskarżony Antoni P. został zbyt łagodnie potraktowany.Wykazane bowiem zostało, że oskarżony ten był inicjatorem, inspiratorem i głównym wykonawcą przestępstwa, a przy tym był on już uprzednio skazany za przestępstwo podobne. A zatem stopień zawinienia tego oskarżonego jest o wiele większy niż współoskarżonego Mirosława Bronisława P., co powinno było znaleźć wyraz w wymiarze kary. Zaskarżony wyrok zatem wymagał w tym zakresie odpowiedniej korektury.Za słuszny też Sąd Najwyższy uznał wniosek rewizji nadzwyczajnej o orzeczenie w stosunku do obu oskarżonych kary dodatkowej określonej w art. 42 § 1 k.k.Przepis ten zezwala na orzeczenie zakazu wykonywania określonego zawodu między innymi w wypadku, gdy sprawca popełniając przestępstwo nadużył zawodu albo gdy okazał, że dalsze wykonywanie zawodu zagraża interesowi społecznemu. Rewizja nadzwyczajna trafnie w tym względzie podnosi, że "obaj oskarżeni są kierowcami zawodowymi - właścicielami taksówek i zarobkowo trudnią się przewozem pasażerów, a przypisanej im zbrodni dopuścili się właśnie w stosunku do pasażera taksówki, którego zaufania podstępnie nadużyli". Okoliczność ta uwzględniła orzeczenie w stosunku do obu oskarżonych zakazu wykonywania zawodu kierowcy taksówki osobowej na odpowiedni okres. Dodać trzeba, że wprawdzie taksówka, którą był wtedy wieziony pokrzywdzony, stanowiła własność oskarżonego Mirosława Bronisława P., ale pokrzywdzony jechał nią będąc przekonany, iż jest to taksówka oskarżonego Antoniego P., którego znał już uprzednio (pokrzywdzony zwrócił się do oskarżonego Antoniego P., by ten odwiózł go do domu, bo ma większą ilość gotówki, a jest pijany, oskarżony zaś zapewnił go, że to jego taksówka, prowadzi zaś ją Mirosław Bronisław P., bo "on nie może, jako że jest trochę wypity").Natomiast - wbrew odmiennym poglądom rewizji nadzwyczajnej - brak podstaw do uznania wymierzonej oskarżonemu Mirosławowi Bronisławowi P. kary 6 lat pozbawienia wolności (obok 10.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat) za rażąco łagodną, skoro oskarżony ten nie był dotychczas karany, do przestępstwa został "wciągnięty" przez współoskarżonego Antoniego P., a przy tym po popełnieniu czynu wykazał "dobrą wolę", wskazując miejsce ukrycia zrabowanych 20.000 zł, które następnie zostały pokrzywdzonemu zwrócone.Z tych względów rewizja nadzwyczajna w tej części nie została uwzględniona.Co do przytoczonych wyżej uwag zawartych w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, to skoro rewizja ta - mimo opisanych tam uchybień - zaskarżyła wyrok jedynie co do wymiaru kary, przeto pozostała część tego wyroku jako prawomocna nie mogła ulec wzruszeniu. Zgodnie bowiem z art. 397 § 1 k.p.k. jedynie rewizję co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku. Ponadto wskazane uchybienia nie miały rangi bezwzględnych przyczyn rewizyjnych określonych w art. 388 k.p.k. i obligujących do uchylenia zaskarżonego orzeczenia niezależnie od granic środka odwoławczego i wpływu uchybienia na treść tegoż orzeczenia, przewidziany zaś w pkt 5 art. 388 k.p.k. wypadek niepodpisania przez wszystkich członków składu dotyczy niepodpisania dyspozytywnej części orzeczenia, nie zaś jego uzasadnienia.Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.