II KO 41/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Tarnowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Bartnik, J. Borodej.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława P., skazanego z art. 184 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k., po rozpoznaniu wniosku - wynikającego z postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 5 października 1989 r. - co do sporu kompetencyjnego i po wysłuchaniu wniosku Prokuratorapostanowił uznać za właściwy miejscowo Sąd Wojewódzki - Wydział Penitencjarny w L. i przekazać temu Sądowi niniejszą sprawę do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki - Wydział Penitencjarny w L., rozpoznając wniosek kuratora zawodowego co do odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia wobec Mieczysława P., postanowieniem z dnia 28 lipca 1989 r. uznał się miejscowo niewłaściwy i przekazał akta sprawy Sądowi Wojewódzkiemu - Wydział Penitencjarny w K. Sąd ten w dniu 5 października 1989 r. postanowił wszcząć spór o właściwość i przedstawić akta sprawy do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Istota sporu sprowadza się do kwestii, który z tych sądów jest właściwy do rozpoznania sprawy, jeżeli Sąd Wojewódzki w L., orzekając o warunkowym zwolnieniu Mieczysława P., nie oddał go pod dozór kuratora sądowego, lecz przewodniczący wydziału zarządził jedynie kontrolę warunkowo zwolnionego w formie "dozoru uproszczonego", wykonywanego przez kuratora Sądu Rejonowego w O., w którego okręgu przebywał Mieczysław P. i został ponownie skazany za podobne przestępstwo.Problematykę właściwości miejscowej sądu penitencjarnego w sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz odwołanie warunkowego zwolnienia reguluje art. 80 § 1 k.k.w., pozostający w stosunku do ogólnej normy zawartej w art. 3 § 2 k.k.w. jako lex specialis.Art. 80 § 1 k.k.w. ustala właściwość przemienną, zależną od tego, czy skazany pozostaje pod dozorem, czy nie. Regułą jest, że orzekanie o ustanowieniu, zmianie lub rozszerzeniu obowiązków w okresie próby, a także co do odwołania warunkowego zwolnienia należy do tego sądu penitencjarnego, który warunkowo zwolnił skazanego. Tenże sąd załatwia wszystkie czynności wykonawcze związane z okresem próby, polegające m.in. na okresowym zbieraniu informacji o zachowaniu się skazanego, przestrzeganiu obowiązujących norm prawnych oraz wykonywaniu nałożonych na niego obowiązków.Jeżeli natomiast skazany pozostaje pod dozorem, to we wszystkich tych kwestiach właściwy jest sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór jest wykonywany ze względu na stałe miejsce pobytu oskarżonego.Instytucja dozoru określona w art. 76 § 2 k.k. jest istotnym środkiem probacyjnym, stosowanym wobec osób warunkowo skazanych lub warunkowo zwolnionych na okres próby, i nie może być utożsamiana z tzw. dozorem uproszczonym, o którym mowa w art. 15 i 77 k.k.w. (mającym charakter dorywczej, a nie systematycznej kontroli zachowania się skazanego). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 kwietnia 1971 r. w sprawie dozoru i nadzoru ochronnego (Dz. U. Nr 9, poz. 95) w § 39, który ustanawia podstawowe zasady sprawowania określonej kontroli w postaci "dozoru uproszczonego", stanowi, że jeżeli zachodzi uzasadniona potrzeba sprawdzenia zachowania się skazanego w toku postępowania wykonawczego, zwłaszcza w okresie próby, odroczenia lub przerwy wykonania kary albo w okresie zawieszenia postępowania wykonawczego, zarządza się zebranie nie rzadziej niż co 6 miesięcy wiadomości o skazanym, w szczególności w drodze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a niekiedy wystarczy nawet jednorazowe sprawdzenie zachowania.Rozstrzygając zatem wątpliwości, jakie wyłoniły się w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy co do odwołania warunkowego zwolnienia jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia - także wtedy, kiedy zwolniony pozostaje pod kontrolą w postaci "dozoru uproszczonego" w okręgu innego sądu penitencjarnego.