VI KO 44/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty. Sędziowie: H. Kempisty (sprawozdawca), T. Majewski (współsprawozdawca i uzasadnienie), A. Pyszkowski, K. Wagner, T. Krokosz, A. Kafarski. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda S. oskarżonego z art. 38 m.k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawione przez zwykły skład Sądu Najwyższego kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:a)"Czy o odwołaniu warunkowego zwolnienia orzeka sąd wojewódzki w składzie jednego sędziego?"b)"Czy zażalenie na postanowienie o odwołaniu warunkowego zwolnienia rozstrzyga sąd wojewódzki w składzie trzech sędziów, czy też Sąd Najwyższy?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOrzekanie przez sąd wojewódzki na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 18 § 3 k.p.k., a zatem może zachodzić jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie.Jeden z takich wypadków przewidziany jest w art. 8 § 1 ustawy z dnia 29 maja 1957 r. o warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 31, poz. 134) w brzmieniu ustawy z dnia 17 lutego 1960 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 69).Przepis ten stanowi, że "o warunkowym zwolnieniu orzeka na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego, sąd wojewódzki, w którego okręgu skazany odbywa karę (...)".Natomiast w myśl art. 10 § 1 powołanej ustawy, o odwołaniu warunkowego zwolnienia orzeka na posiedzeniu niejawnym sąd, który uchwalił zwolnienie. Przepis ten nie zawiera jednak wzmianki o ograniczeniu składu sądu wojewódzkiego do jednego sędziego.Należy zauważyć, że norma art. 10 § 1 ustawy z dnia 29 maja 1957 r. nie została zmieniona; wspomnianą wyżej ustawą z dnia 17 lutego 1960 r. - w przeciwieństwie do normy art. 8 § 1 zmienionej między innymi właśnie przez ograniczenie do jednego sędziego składu sądu orzekającego o warunkowym zwolnieniu.Przed zmianą ustawy z dnia 29 maja 1957 r. ustawą z dnia 17 lutego 1960 r., norma art. 10 § 1 oznacza, że o odwołaniu warunkowego zwolnienia orzeka sąd wojewódzki, w którego okręgu skazany odbywał karę. Skład sądu wojewódzkiego (trzech sędziów) nie ulegał żadnej wątpliwości, a istota tego przepisu sprowadzała się do określenia właściwości miejscowej sądu, gdyż po warunkowym zwolnieniu skazany mógł zamieszkać w okręgu innego sądu wojewódzkiego niż ten, który wydał wyrok lub orzekał o warunkowym zwolnieniu, a zatem mogła powstać wątpliwość, który z tych sądów ma orzekać o odwołaniu zwolnienia.Nie jest bez znaczenia fakt, że istnienie odrębnego przepisu (art. 10), regulującego tryb postępowania w sprawie odwołania warunkowego zwolnienia (powody odwołania określa art. 5 § 1 i § 2), oznacza, iż rozstrzyganie o odwołaniu nie jest przez ustawodawcę potraktowane na równi z rozstrzyganiem o udzieleniu lub odmowie warunkowego zwolnienia.Odróżnienie to jest zrozumiałe, jeśli się zważy, że sytuacja skazanego, któremu grozi odwołanie warunkowego zwolnienia, jest pod względem faktycznym i prawnym inna od sytuacji skazanego, który przebywając w więzieniu, oczekuje na decyzję o warunkowym zwolnieniu (mimo że decyzja ta może być pozytywna lub negatywna). Odwołanie warunkowego zwolnienia następuje w czasie, gdy skazany przebywa już na wolności, a skutki odwołania są dla niego bardziej dotkliwe niż w razie odmowy warunkowego zwolnienia ze względu na przepis art. 11 ustawy z dnia 29 maja 1957 r., zakazujący ponownego warunkowego zwolnienia.Mając więc na uwadze z jednej strony obowiązek stosowania ścisłej wykładni przepisu ograniczającego do jednego sędziego skład sądu wojewódzkiego powołany do orzekania na posiedzeniu niejawnym (ze względu na wyjątkowy charakter tego przepisu), a z drugiej strony biorąc pod uwagę fakt, że przepis art. 10 § 1 powołanej ustawy nie został zmieniony jednocześnie ze zmianą przepisu art. 8 § 1 tej ustawy, przy czym odwołanie warunkowego zwolnienia jest kwestią jakościowo różną od rozstrzygania o warunkowym zwolnieniu bądź odmowie zwolnienia - należy dojść do wniosku, że sądem właściwym do orzekania o odwołaniu warunkowego zwolnienia jest sąd wojewódzki w składzie trzech sędziów, a zażalenie na postanowienie w sprawie tego odwołania rozstrzyga Sąd Najwyższy.