I KZ 64/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kaliński. Sędziowie: T. Rink (sprawozdawca), T. Rybicki.Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: Z. Buchholtz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa C. po rozpoznaniu zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 14 marca 1990 r. co do nieuwzględnienia wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu w trybie art. 69 k.p.k. i po wysłuchaniu wniosku Prokuratorap o s t a n o w i łuchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Ł. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Ł. postanowieniem z dnia 14 marca 1990 r. nie uwzględnił wniosku Józefa C. o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie b. Sądu Powiatowego w W. i Sądu Wojewódzkiego w B. jako rewizyjnego.W zażaleniu na to postanowienie Józef C., wnosząc o uchylenie postanowienia, podnosił, że z załączonego do wniosku zaświadczenia zakładu pracy oraz z oświadczenia Józefa C. w sposób jednoznaczny wynika wysokość jego zarobków z wszystkimi składnikami, jego sytuacja rodzinna i majątkowa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na wstępie należy rozważyć, czy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Ł., który nie uwzględnił wniosku Józefa C. o wyznaczenie obrońcy z urzędu, przysługuje zażalenie.W myśl art. 69 k.p.k. podstawową przesłanką do podjęcia decyzji o wyznaczeniu obrońcy z urzędu jest wykazanie, że składający wniosek co do tego "nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów obrony". Koszty obrony są jednym ze składników kosztów postępowania karnego (art. 554 § 2 k.p.k.), na orzeczenie zaś w kwestii kosztów postępowania przysługuje zażalenie (art. 558 k.p.k.). Ze sformułowania art. 556 k.p.k. wynika uprawnienie sądu do zwolnienia oskarżonego w całości lub częściowo od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania oraz od zapłaty opłat na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu. Muszą jedynie istnieć podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby zbyt uciążliwe ze względu na stan rodzinny, majątkowy i wysokość dochodów zobowiązanego. Przepis ten nie przewiduje ograniczeń co do tego, w jakim stadium postępowania taka decyzja może być czy powinna być podjęta. Należy przeto uznać, że odnosi się to również do wznowienia postępowania, zwłaszcza że w tym postępowaniu istnieje "przymus adwokacki", ponieważ wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata (art. 479 § 2 k.p.k.).Rozważania te upoważniają do wyrażenia poglądu, że na odmowę ustanowienia obrońcy z urzędu w tym wypadku, gdy składający wniosek powołuje się na niemożność poniesienia kosztów obrony, przysługuje zażalenie.Do wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu Józef C. dołączył zaświadczenie o zarobkach z zatrudniającego go przedsiębiorstwa oraz oświadczenie na piśmie, z którego wynika, że nie posiada ani żadnego majątku, ani źródła dochodów - poza pracą zawodową. Sąd Wojewódzki wynikające z tych pism okoliczności uznał za nieprzydatne do oceny jego możliwości poniesienia kosztów obrony. Ocena taka została wyrażona bez sprawdzenia tych okoliczności, a taką możliwość przewiduje art. 89 k.p.k. Należało przeto zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Ł. do ponownego rozpoznania.