III ARN 4/90
WyrokIzba Cywilna1990-04-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy powołanie się na darowiznę jako źródło przychodu, dokonane po upływie terminu przedawnienia ustalenia zobowiązania podatkowego od pierwszego powstania obowiązku podatkowego, może skutkować ponownym powstaniem obowiązku podatkowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie się na darowiznę jako źródło przychodu, nawet jeśli nastąpiło po upływie terminu przedawnienia ustalenia zobowiązania podatkowego od pierwotnego obowiązku podatkowego, skutkuje ponownym powstaniem obowiązku podatkowego. Konstrukcja prawna opiera się na zdarzeniu następującym w okresie obowiązywania ustawy (powołanie się na darowiznę), a nie na zdarzeniu wcześniejszym (dokonanie darowizny).Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego decyzji Izby Skarbowej w sprawie wymiaru podatku od darowizny dokonanej w 1977 r. Spór dotyczył przedawnienia zobowiązania podatkowego w kontekście późniejszego powołania się na tę darowiznę jako źródło przychodu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie wymiaru podatku od darowizny dokonanej w 1977 r. na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 8 marca 1989 r. SA/Ka 1150/88oddala rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktycznePowoduje to bezskuteczność zarzutu przedawnienia ustalenia zobowiązania podatkowego, w stosunku do darowizn dokonanych także wcześniej niż pięć lat wstecz od daty powołania się na nabycie w tej drodze, jako źródło przychodu, przed organem podatkowym.W związku bowiem z tym powołaniem powstaje ponownie obowiązek podatkowy /dotyczący jednak tylko tego podatnika, który powołuje się na darowiznę/, nawet jeżeli w zakresie obowiązku powstałego z chwilą dokonania darowizny, zobowiązania podatkowego nie można już ustalić, na skutek upływu okresu przedawnienia.Powyższa konstrukcja prawna nie stanowi o wstecznej mocy ustawy, bowiem za zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego przyjmuje się zdarzenie następujące w okresie jej obowiązywania /to jest powołania się na darowiznę/, a nie zdarzenie wcześniejsze /to jest dokonanie darowizny/.W świetle powyższych rozważań nie można podzielić poglądu wyrażonego w rewizji nadzwyczajnej, że przepis art. 6 ust. 4 ustawy dotyczy także tych darowizn które zostały dokonane przed wejściem w życie tej ustawy, lecz nie tych, których ujawnienie przez powołanie się na darowiznę nastąpiło po upływie okresu przedawnienia ustalenia zobowiązania podatkowego od pierwszego powstania obowiązku podatkowego.Poczucie stabilności prawnej obywatela nie może być przesłanką odstąpienia od stosowania prawa podatkowego, skoro cała wyżej analizowana konstrukcja norm właśnie zmierza do eliminacji prostego sposobu unikania opodatkowania bądź przez ukrywanie darowizn, bądź przez powoływanie się na "dawną" darowiznę w celu uniknięcia opodatkowania innego rodzaju.
Powiązane orzeczenia
- II ARN 24/89 1989-06-29Czy przepis art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn ma zastosowanie do darowizn dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy, w sytuacji gdy decyzja o ustaleniu zobowiązania podatkowe…
- III ARN 1/87 1987-09-25Czy przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn pozwalają na wyodrębnienie dwóch odrębnych postępowań: jednego w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku, a drugiego w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania ulgi?
- III RN 116/02 2003-06-10Czy wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej przez organ podatkowy pierwszej instancji wpływa na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdy decyzja ta została wydana przed upływem terminu…
- III AZP 11/86 1986-09-23Czy dopuszczalne jest uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy w przypadku, gdy organ podatkowy ustalił zobowiązanie podatkowe przed upływem terminu przedawnien…
- III ARN 8/83 1983-06-27Czy rozpoznanie odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego przez organ odwoławczy po upływie 5-letniego terminu przedawnienia prawa do dokonania wymiaru podatku, stanowi podstawę do uchylenia tej…
Powołane przepisy
art. 6 ust. 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.