I PR 6/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Iwulski (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Józefowicz, J. Łętowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zbigniewa S. przeciwko Kuratorium Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta w Ł. o wynagrodzenie i odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 13 lipca 1989 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód Zbigniew S. wniósł o wynagrodzenie za pracę na podstawie etatu za okres od dnia 1 lutego 1986 r. do dnia 31 sierpnia 1986 r., o ekwiwalent pieniężny za 11 dni urlopu wypoczynkowego od dnia 4 do 14 lutego 1986 r. i o ustalenie, że bez zgody nauczyciela nie można zobowiązać go do pracy w innej szkole ani odstąpić od takiego zobowiązania przed terminem.Roszczenia swoje powód wywodził z bezprawnego, jego zdaniem, odstąpienia od zobowiązania go do pracy w innej szkole, w wymiarze połowy etatu, bez jego zgody.W toku postępowania powód kilkakrotnie rozszerzał powództwo, dochodząc ostatecznie zapłaty kwoty 661.048 zł z dodatkiem w wysokości 50% z tytułu podwyżek cen oraz ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 1986 r.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 13 lipca 1989 r. oddalił powództwo.Sąd ustalił, że powód został prawomocnym wyrokiem Sądu przywrócony do pracy w Zasadniczej Szkole Mechanicznej nr 3 w Ł. i zgłosił się do dyrektora tej szkoły w dniu 16 stycznia 1986 r. Z tą też datą został w tej szkole zatrudniony, a równocześnie otrzymał skierowanie do uzupełnienia wymiaru zajęć dydaktycznych w Zespole Szkół Przemysłu Spożywczego nr 1 w Ł. na okres do dnia 31 sierpnia 1986 r. Przyczyną tego był brak wolnego etatu nauczyciela języka polskiego w Zasadniczej Szkole Mechanicznej nr 3. Dla zatrudnienia w niej powoda ograniczono wymiar zajęć zatrudnionej tam nauczycielki J. Wkrótce wyraziła ona jednak zgodę na zatrudnienie w pełnym wymiarze w innej szkole, co otworzyło możliwość przydzielenia powodowi pełnego wymiaru zajęć w Zasadniczej Szkole Mechanicznej nr 3.Pismem z dnia 4 lutego 1986 r., w czasie korzystania przez powoda z urlopu (ferie szkolne), skrócono mu okres uzupełnienia etatu w Zespole Szkół Przemysłu Spożywczego do dnia 31 stycznia 1986 r.Sąd Wojewódzki uznał, że istota sporu sprowadza się do interpretacji przepisu art. 22 Karty Nauczyciela, który, zdaniem powoda, został naruszony przez przeniesienie go z dniem 1 lutego 1986 r. na cały etat do Zasadniczej Szkoły Mechanicznej nr 3 bez jego zgody i bez dokonania mu wypowiedzenia zmieniającego.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, do zatrudnienia nauczyciela w innej szkole w celu uzupełnienia obowiązującego wymiaru zajęć nie jest wymagana jego zgoda. Zgoda taka była także zbędna dla przeniesienia powoda na pełny etat do szkoły, w której miał pracować zgodnie z prawomocnym wyrokiem sądowym.Rewizję od tego wyroku złożył powód, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a przede wszystkim art. 22 w zw. z art. 18 Karty Nauczyciela oraz art. 41, 42, 49 i 50 k.p. Rewizja zarzucała także niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zwłaszcza dotyczących istnienia dalszych dwóch umów o pracę.Powód wywodził w szczególności, że w wyniku skierowania go do Zespołu Szkół Przemysłu Spożywczego doszło do zawarcia dodatkowej umowy o pracę na czas określony, która mogła być bez jego zgody rozwiązana tylko w drodze wypowiedzenia. Doszło też, jego zdaniem, do ukształtowania, nowych warunków pracy, których zmiana wymagała wypowiedzenia zmieniającego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom rewizji należy uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, po wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w wyniku nie budzącej zastrzeżeń oceny dowodów.Rozstrzygnięcie sprawy zależało od prawnej kwalifikacji stanu faktycznego i Sąd Wojewódzki słusznie uznał, że decydująca będzie wykładnia art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).Analiza tego przepisu dokonana przez Sąd jest prawidłowa.Przepis ten stanowi specyficzną normę prawną, regulującą szczególną sytuację adekwatną do wykonywania pracy przez nauczycieli. Nie jest to bowiem stosunek pracy taki sam, jak każdy inny. Jest to stosunek szczególny, do którego ogólne zasady prawa pracy mają zastosowanie tylko w przypadku braku regulacji w ustawie pragmatycznej - Karcie Nauczyciela.Artykuł 22 cyt. ustawy poddaje nauczyciela szczególnym dyspozycjom przełożonych w sytuacji, gdy w szkole, w której jest zatrudniony, nie ma możliwości przydzielenia mu obowiązującego wymiaru zajęć dydaktycznych (wychowawczych). Może być wówczas zobowiązany do pracy w innej szkole w celu uzupełnienia tego wymiaru zajęć. Przepis wprawdzie używa sformułowania "obowiązany do pracy", ale nie oznacza to nawiązania drugiego, odrębnego stosunku pracy. Jest to rodzaj swoistej delegacji służbowej. Między nauczycielem a szkołą, w której uzupełnia on wymiar zajęć, nie powstaje stosunek pracy. Przez cały czas uzupełniania zajęć nauczyciel pozostaje wyłącznie pracownikiem dotychczasowej szkoły i to na pełnym etacie. Wynika to jednoznacznie ze zdania ostatniego art. 22 cyt. ustawy, że gdyby uzupełnienie zależało od jego zgody, a jej nie wyraził, to otrzymywałby wynagrodzenie jedynie za odpowiednią część etatu.Zgoda nauczyciela, także mianowanego, na pracę w innej szkole w tej samej miejscowości w celu uzupełnienia obowiązującego wymiaru zajęć dydaktycznych (wychowawczych) w wymiarze nie większym niż 1/2 etatu, zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) jest wymagana wyłącznie w przypadku zatrudnienia na innym stanowisku. Przy zachowaniu tego samego stanowiska i pozostałych przesłanek tego przepisu zgoda nauczyciela nie jest potrzebna i musi się on poddać dyspozycji przełożonych.Jak wyżej wyjaśniono, skierowanie do innej szkoły w celu uzupełnienia wymiaru zajęć dydaktycznych jest szczególną instytucją, właściwą dla stosunku pracy nauczycieli. Brak więc podstaw do sięgania w tym zakresie do ogólnych norm prawa pracy (art. 98 § 1 Karty Nauczyciela), gdyż przepisy kodeksu pracy w ogóle nie regulują takiej sytuacji, jak czasowe przeniesienie (delegowanie, skierowanie) do pracy w innym zakładzie pracy w celu uzupełnienia obowiązującego wymiaru zajęć dydaktycznych.Przepisy kodeksu pracy nie regulują więc tym bardziej stanów faktycznych polegających na zakończeniu takiego czasowego skierowania do innej szkoły.W ścisłym tego słowa znaczeniu zakończenia skierowania do innej szkoły w celu uzupełnienia wymiaru zajęć dydaktycznych nie reguluje także art. 22 Karty Nauczyciela ani żaden inny przepis tej ustawy.Występuje więc luka w prawie, którą należy wypełnić za pomocą wykładni prawa. Znajdzie tutaj zastosowanie rozumowanie a maiori ad minus.Skoro można nauczyciela mianowanego bez jego zgody zobowiązać do pracy w innej szkole, w tej samej miejscowości, na tym samym stanowisku w celu uzupełnienia obowiązującego wymiaru zajęć dydaktycznych (wychowawczych), to tym bardziej można bez jego zgody skrócić okres tego zobowiązania i powrócić do sytuacji wyjściowej, tj. wykonywania zatrudnienia tylko w jednej szkole. Stanowi to bowiem powrót do sytuacji normalnej, nie pogarszającej w żadnym zakresie pozycji nauczyciela. Otrzymuje on przecież to samo wynagrodzenie, a pracę wykonuje w jednym miejscu, bynajmniej nie w wyższym wymiarze.W przypadku powoda działanie jego przełożonych było dodatkowo uzasadnione dążeniem do prawidłowego wykonania wyroku sądowego przywracającego go do pracy. Tym samym nie znajdują uzasadnienia próby powoda doszukiwania się nawiązania dodatkowego stosunku pracy i konieczności jego rozwiązania czy też powrotu do poprzednich warunków pracy w drodze ich wypowiedzenia. W sprawie w ogóle nie występuje możliwość sięgania do norm kodeksu pracy, gdyż albo pełna regulacja prawna zawarta jest w Karcie Nauczyciela, albo kodeks pracy w ogóle nie reguluje szczególnych instytucji prawnych, właściwych nauczycielskiemu stosunkowi pracy.Wobec tego brak było uzasadnionej podstawy rewizji powoda i z tej przyczyny uległa ona oddaleniu na podstawie art. 387 k.p.c.