II CZ 22/73
PostanowienieIzba Cywilna1973-06-03
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji może oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu międzyinstancyjnym, powołując się na oczywistą bezzasadność środka odwoławczego?Ratio decidendi
Sąd pierwszej instancji nie ma uprawnienia do oceny zasadności środka odwoławczego w postępowaniu międzyinstancyjnym, poza wypadkiem z art. 395 § 2 k.p.c. W związku z tym, nie może oddalić wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na oczywistą bezzasadność środka odwoławczego. Rozszerzająca wykładnia art. 116 § 2 k.p.c. jest niedopuszczalna.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się ubezwłasnowolnienia męża. Sąd Wojewódzki oddalił jej wniosek. Wnioskodawczyni złożyła rewizję i wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek, uznając, że wnioskodawczyni ma środki na opłacenie wpisu i że rewizja jest oczywiście bezzasadna. Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, mimo błędnego uzasadnienia tego postanowienia przez Sąd Wojewódzki.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: W. Maruczyński (sprawozdawca), K. Kołakowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Karoliny G. o ubezwłasnowolnienie Józefa G. na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 1973 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się całkowitego ubezwłasnowolnienia jej męża Józefa G.Sąd Wojewódzki wniosek oddalił.W rewizji od tego postanowienia wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych.Sąd Wojewódzki wniosek ten oddalił, stwierdzając, że wnioskodawczyni ma odpowiednie środki na opłacenie wpisu od rewizji w kwocie 100 zł oraz że rewizja wnioskodawczyni jest oczywiście bezzasadna.Na powyższe postanowienie powódka złożyła zażalenie z wnioskiem o zmianę zaskarżonego postanowienia i o zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Poza wypadkiem z art. 395 § 2 k.p.c. sąd pierwszej instancji nie ma uprawnień do oceny zasadności środka odwoławczego. Dlatego też sąd pierwszej instancji nie może w postępowaniu międzyinstancyjnym oddalić wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z powołaniem się na oczywistą bezzasadność środka odwoławczego.Wynika to m.in. z art. 116 § 2 k.p.c., który jako przesłankę takiego oddalenia wymienia tylko oczywistą bezzasadność powództwa lub obrony. Rozszerzająca wykładnia tego przepisu jest niedopuszczalna.Jednakże, mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie jest trafne. Nie przekonywający jest zarzut skarżącej, że - wbrew odmiennemu stwierdzeniu Sądu Wojewódzkiego - nie jest ona w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania ponieść kosztów sądowych postępowania odwoławczego.W rzeczy samej chodzi w tym wypadku o uiszczenie wpisu od rewizji, który wynosi 100 zł. Jest to kwota o tyle niska, że wnioskodawczyni, jako użytkowniczka gospodarstwa rolnego o obszarze 1,5 ha, może ją uiścić.Zażalenie powódki na odmowę zwolnienia jej od kosztów sądowych z mocy art. 10 ustawy o kosztach sądowych nie podlega opłatom sądowym.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na zasadzie art. 387 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 44/82 1982-04-29Czy sąd pierwszej instancji jest uprawniony do oceny zasadności środka odwoławczego (rewizji nadzwyczajnej) przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej od podania o złożenie tego środka?
- I CZ 202/90 1990-12-09Czy sąd pierwszej instancji może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych powoda wnoszącego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu pozwu a limine, powołując się na oczywistą bezzasadność powództwa?
- IV CZ 84/11 2011-10-21Czy sąd odwoławczy może rozstrzygać o kosztach postępowania zażaleniowego w postanowieniu, które uchyla postanowienie sądu pierwszej instancji, ale nie kończy postępowania w sprawie?
- III CZ 60/10 2010-12-17Czy sąd odwoławczy, zmieniając orzeczenie sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów postępowania, może odmówić zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji uznał, że zachodzi szczególnie uzas…
- II CZ 19/85 1985-03-18Czy postanowienie sądu pierwszej instancji odmawiające uzasadnienia postanowienia, które nie podlega zaskarżeniu, wymaga sporządzenia uzasadnienia?
Powołane przepisy
art. 395 § 2 KPCart. 116 § 2 KPCart. 10art. 387 KPCart. 397 § 2 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.