U 4/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Jankowski. Sędziowie: płk K. Mioduski, płk Z. Krasuski, płk A. Kruszka, płk C. Lipski, ppłk J. Gawrysiak, płk W. Sieracki (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Szulczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu złożonego w trybie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) wniosku zastępcy Prokuratora Generalnego PRL - Naczelnego Prokuratora Wojskowego - o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy samowolne zadysponowanie przez żołnierza przedmiotem osobistego wyposażenia o wartości nie przekraczającej 300 zł stanowi przestępstwo z art. 328 § 1 k.k.?" na podstawie art. 24 lit. d powołanej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r.uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 328 k.k. zamieszczony jest w rozdziale XLIII k.k., zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu". Ta intytulacja w powiązaniu z treścią przepisów art. 328-331 k.k. wskazuje na to, że przedmiotem ochrony prawnokarnej przepisów zamieszczonych w rozdziale XLIII k.k. jest specjalny rodzaj mienia społecznego, a mianowicie mienie wojskowe. Przepis art. 328 § 1 k.k. chroni przed samowolnym dysponowaniem przez żołnierza tylko tę część mienia wojskowego, którą stanowią przedmioty osobistego wyposażenia sprawcy. Przedmiotami osobistego wyposażenia żołnierza w rozumieniu art. 328 k.k. są rzeczy nie stanowiące jego własności, wydane mu imiennie na czas pełnienia służby wojskowej lub na czas pełnienia służby w danej jednostce do stałego lub okresowego użytkowania, potrzebne ze względu na wymagania służby wojskowej w ogóle, ze względu na wykonywanie obowiązków wynikających z określonego rodzaju służby lub ze względu na zachowanie stałej, osobistej gotowości do działań bojowych - z wyłączeniem broni i innych środków walki, którymi samowolne dysponowanie przewidziane jest w art. 329 § 1 k.k.Przedmiotowa strona przestępstwa określonego w art. 328 k.k. polega na samowolnym dysponowaniu przez sprawcę składnikami jego osobistego wyposażenia żołnierskiego. Powołany przepis wymienia przykładowo trzy sposoby samowolnego dysponowania omawianymi przedmiotami, a mianowicie: zbycie, oddanie w zastaw lub użyczenie tych przedmiotów innej osobie.Spośród wymienionych ustawowo sposobów działania sprawcy największą zawartość kryminalną posiada czyn polegający na zbyciu przedmiotu osobistego wyposażenia żołnierskiego. Ta forma czynu, znamionująca się w zakresie strony podmiotowej zamiarem sprawcy trwałego wyzbycia się omawianego przedmiotu przez jego sprzedaż lub darowiznę na rzecz innej osoby, stanowi w istocie rzeczy przywłaszczenie przez sprawcę mienia wojskowego będącego mieniem społecznym. W myśl przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149) czyn polegający na kradzieży lub przywłaszczeniu przez sprawcę mienia społecznego, jeżeli wartość tego mienia nie przekracza 300 zł (z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 16 § 1 - § 4 powołanej ustawy) [a według art. 119 § 1 kodeksu wykroczeń wchodzącego w życie z dniem 1 stycznia 1972 r. - jeżeli wartość tego mienia nie przekracza 500 zł (z wyjątkiem wypadków określonych w art. 130 powołanego kodeksu wykroczeń)], nie stanowi przestępstwa, lecz wykroczenie podlegające orzecznictwu karno-administracyjnemu, a w warunkach odbywania służby wojskowej sprawca tego rodzaju wykroczenia, tj. żołnierz, ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną lub przed sądami honorowymi (art. 40 ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenie honoru i godności żołnierskiej; jednolity tekst ogłoszony w Dz. U. z 1970 r. Nr 25, poz. 203). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że żołnierz, w posiadaniu którego znajdują się przedmioty jego osobistego wyposażenia, nie jest tą osobą, o której traktuje przepis art. 16 § 4 pkt 1 powołanej uprzednio ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., a także przepis art. 130 § 4 pkt 1 wchodzącego w życie z dniem 1 stycznia 1972 r. nowego kodeksu wykroczeń.Skoro zatem - jak to wyżej zaznaczono - czyn polegający na zbyciu przez żołnierza przedmiotu osobistego wyposażenia, którego wartość nie przekracza 300 zł (bądź 500 zł według wchodzącego w życie z dniem 1 stycznia 1972 r. nowego kodeksu wykroczeń), stanowi wykroczenie, to stosując logiczną regułę interpretacyjną a maiori ad minus, należy dojść do wniosku, iż czyn sprawcy polegający na porzuceniu, oddaniu w zastaw lub użyczeniu innej osobie przedmiotu osobistego wyposażenia żołnierskiego o wskazanej poprzednio wartości, jako czyn o mniejszej zawartości kryminalnej w porównaniu z czynem polegającym na zbyciu tego rodzaju przedmiotu, stanowi również wykroczenie, a nie przestępstwo (...).