III KRN 58/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr K. Mioduski. Sędziowie: W. Komorniczak (sprawozdawca), Z. Kursa. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Alfonsa B., oskarżonego z art. 178 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 1 marca 1974 r., zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego w Wyrzysku z dnia 14 grudnia 1973 r.,z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że utrzymał w mocy wyrok Sądu Powiatowego (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Wyrzysku z dnia 14 grudnia 1973 r. oskarżony Alfons B. został uniewinniony od zarzutu, że pismem z dnia 19 lipca 1973 r. w O., skierowanym do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w B., a które to pismo zostało przekazane do Urzędu Miejsko-Gminnego w W., pomówił oskarżyciela prywatnego Alfonsa B., iż w "czasie okupacji paradował w hitlerowskim mundurze", czym naraził go na utratę potrzebnego zaufania (...).Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 marca 1974 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że uznał oskarżonego Alfonsa B. za winnego zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu i za to na podstawie art. 178 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2.000 zł grzywny.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy zaskarżył rewizją nadzwyczajną na korzyść oskarżonego Alfonsa B. Minister Sprawiedliwości, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, a polegający na niesłusznym uznaniu, iż zarzut pod adresem oskarżyciela prywatnego zawarty w piśmie skierowanym do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w B. został uczyniony publicznie, co w konsekwencji skutkowało uznanie oskarżonego Alfonsa B. za winnego występku określonego w art. 178 § 1 k.k., i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości jest zasadna. Z przepisów art. 178 i 179 k.k. wynika, że przestępstwo zniesławienia można popełnić tylko umyślnie. Oznacza to, że sprawca dąży do spełnienia wszystkich ustawowych znamion przestępstwa albo przewidując możliwość ich spełnienia godzi się na to. W niniejszej sprawie odnosi się to zwłaszcza do publicznego działania oskarżonego Alfonsa B. Czynność tego oskarżonego miałaby cechy publicznego działania tylko wówczas, gdyby treść tego pisma była dostępna dla nieokreślonej liczby osób.Nie jest działaniem publicznym skierowanie pisma do instancji partyjnej lub stronnictwa politycznego albo do organu władzy i czytanie tego pisma przez funkcjonariuszy tych organów w zakresie ich kompetencji.Przekazanie takiego pisma według właściwości innym organom i czytanie go nawet przez kilka osób również nie ma charakteru publicznego, jeżeli działają one w zakresie swej właściwości.Strona podmiotowa tego przestępstwa jest spełniona wówczas, jeżeli sprawca dąży do opublikowania treści pisma lub co najmniej przewiduje konkretne możliwości zapoznania się z jego treścią przez nieokreśloną liczbę osób i godzi się na to.W działaniu oskarżonego Alfonsa B. nie występują wymienione znamiona. Wprawdzie zredagowane przez niego pismo, adresowane do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w B., zostało przekazane do załatwienia innym organom, na skutek czego jego treść była dostępna dla kilku kompetentnych osób, jednakże takie zapoznanie się z treścią pisma nawet przez większą liczbę osób nie jest równoznaczne z publicznym działaniem.Stosowany bowiem sposób przekazywania pism w zamkniętych kopertach wyłącza na ogół możliwość zapoznania się z treścią pisma przez osoby do tego nie upoważnione, natomiast na osobach upoważnionych ciąży obowiązek zachowania tajemnicy służbowej.Niezależnie od tego oskarżony nie dążył do tego, aby z treścią pisma zapoznawały się inne przypadkowe osoby, a nawet takiej możliwości nie przewidywał i na to się nie godził. Dał temu wyraz w początkowej części pisma, domagając się, aby sprawę w piśmie poruszoną załatwił bezpośrednio adresat, gdyż oskarżony nie miał zaufania do innych organów, w których - jego zdaniem - pokrzywdzony mógł mieć wpływy i które mógł wykorzystać w celu załatwienia sprawy w sensie niekorzystnym dla autora pisma.Wynika z tego, że w działaniu oskarżonego Alfonsa B. nie można się dopatrzyć publiczności działania jako cechy ustawowej występku określonego w art. 178 § 1 k.k. w związku z art. 179 § 1 k.k.Z materiału dowodowego sprawy wynika, że oskarżony, podnosząc niepublicznie zarzut przeciwko pokrzywdzonemu, działał w przeświadczeniu, że zarzut jest prawdziwy, przy czym przeświadczenie to było oparte na uzasadnionych podstawach.Z zeznań bowiem pokrzywdzonego Alfonsa P. wynika, że w czasie okupacji miał on trzecią grupę przynależności do narodu niemieckiego. Żona oskarżonego Wanda B. zeznała, że widziała oskarżyciela prywatnego w tym czasie ubranego w mundur SA, o czym mówiła oskarżonemu. Wanda B. znała oskarżonego z czasów okupacji, jej relacja mogła być więc uznana przez oskarżonego jako prawdziwa. Skoro więc oskarżony na tej podstawie był przeświadczony o prawdziwości stawianego pokrzywdzonemu zarzutu, podnosząc ten zarzut w liście, nie dopuścił się występku zniesławienia.Wychodząc z tego założenia, Sąd Najwyższy zmienił skazujący wyrok Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy przez utrzymanie w mocy uniewinniającego wyroku Sądu Powiatowego w Wyrzysku.