K 1270/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak; Sędziowie: T. Cyprian, E. Merz (sprawozdawca); Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego O., osk. z art. 255 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prokuratora Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Grodzkiego w Żeganiu z dnia 27 listopada 1948 r., na podstawie art. 394, 400, 375, 383 pkt 2, 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i oskarżonego Antoniego O. uniewinnił.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Grodzkiego w Żeganiu z dnia 27 listopada 1948 r. oskarżony Antoni O. skazany został z art. 255 § 1 k.k. na 2 tygodnie aresztu i 500 zł grzywny za to, że w korespondencji do redakcji czasopisma "Chłopska Droga" w Warszawie pomówił funkcjonariuszy straży leśnej o zaniedbywanie swych obowiązków i zajmowanie się tylko sprawami prywatnymi.Od wyroku tego założył Pierwszy Prokurator Sądu Najwyższego rewizję nadzwyczajną i zarzucając obrazę art. 329 k.p.k. w związku z art. 255 § 1 i 2 k.k. przez nieuwzględnione okoliczności, że oskarżony, działał w wykonaniu obowiązku społecznego, wniósł o uchylenie wymienionego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Na rozprawie sądowej Sąd Grodzki ograniczył się jedynie do odczytania zeznań świadka Romualda K., który stwierdził iż postawiony przez oskarżonego we wspomnianej korespondencji zarzut jest niesłuszny, gdyż strażnicy leśni wypełnili swe obowiązki strzegąc magazynu z żywnością przed kradzieżami, oraz świadka Anatola K., który stwierdził, że nie jest prawdą, by pracownicy, nad którymi strażnicy leśni sprawowali nadzór, dewastowali niezamieszkałe domy. W jednym tylko przypadku, według zeznań tego świadka, robotnicy ci usiłowali rozebrać piec kaflowy, do czego jednak wymienieni strażnicy nie dopuścili. Postawione zaś przez oskarżonego zarzuty w korespondencji do czasopisma "Chłopska Droga" nie są, zdaniem świadka, prawdziwe.Jak wynika z odpisu wspomnianej korespondencji, oskarżony podał do redakcji "Chłopska Droga" fakty, że strażnicy leśni w D. nie wykonują swych obowiązków nadzoru, dopuszczając do tego, że robotnicy leśni rozbierają i niszczą niezamieszkałe jeszcze w D. domy.Z powyższego wynika, że oskarżony, wysyłając wspomnianą korespondencję do czasopisma "Chłopska Droga" (korespondencja ta nie została opublikowana), działał w przekonaniu, iż wykonywa swój obowiązek społeczny.Dla bytu zniesławienia z art. 255 § 1 k.k. niezbędne jest stwierdzenie bezprawności działania.Nie stanowi zaś czynu bezprawnego takie działanie, które zmierza do ochrony interesu publicznego i jest wykonaniem społecznego obowiązku obywateli.Skazanie zatem oskarżonego mogło nastąpić jedynie w razie stwierdzenia, że działał on w złej wierze. Ponieważ dane ujawnione podczas przewodu sądowego nie dawały Sądowi podstawy do takich ustaleń, zwłaszcza że świadek Anatol K. potwierdził podany w korespondencji oskarżonego zarzut co do rozbierania przez robotników leśnych mienia niezabezpieczonego, należy uznać, że oskarżony został skazany za czyn nie zawierający cech przestępstwa.Zauważyć poza tym należy, że Sąd rozpoznając sprawę, nie skorzystał z przysługującego mu prawa (art. 269 k.p.k.) wezwania przesłuchanych w toku postępowania przygotowawczego świadków Antoniego K., Stanisława P. i Mieczysława Z., którzy potwierdzili wysunięte przez oskarżonego zarzuty, iż robotnicy leśni zniszczyli nie zabezpieczone budynki we wsi D. oraz dokonywali kradzieży z tych budynków.Ze szczególną ostrożnością podchodzić należy do spraw z oskarżenia przeciwko korespondentowi miejscowemu na tle wysłanej przez niego korespondencji do prasy. Pamiętać należy o tym, że prasa odgrywa w naszym ustroju. - tak jak w ustroju socjalistycznym w ogóle - doniosłą rolę, albowiem "pismo to nie tylko kolektywny propagandysta i kolektywny agitator, lecz również kolektywny organizator" (Lenin). Prasa przyczynia się również do krytyki i samokrytyki, należących do nieodzownych motorów naszego rozwoju społecznego. Krytyka dokonywana w korespondencjach korespondentów miejscowych, znajduje nieraz swój wyraz w formie nieudolnej, - niemniej jednak odgrywa ona doniosłą rolę i dlatego też hamowanie jej może przynieść szkodę społeczną. Przy rozstrzyganiu tego rodzaju spraw należy się wystrzegać ograniczania dopuszczalnej krytyki, wydając wyroki skazujące jedynie w przypadkach stwierdzonej złej woli oskarżonego.