VI KZP 26/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: S. Kaciczak, W. Sutkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Emilii M., oskarżonej z art. 200 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 7 kwietnia 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku skazania sprawcy zagarnięcia mienia społecznego z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności ma zastosowanie przepis art. 75 § 3 k.k., jeżeli szkoda nie została naprawiona, a istnieje wcześniejsze prawomocne orzeczenie wydane w postępowaniu cywilnym, zasądzające od sprawcy pełne odszkodowanie wraz z ustawowymi odsetkami na rzecz pokrzywdzonej instytucji społecznej?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ treści art. 75 § 3 k.k. wynika kategoryczny nakaz nałożenia przez sąd obowiązku naprawienia szkody na sprawcę zagarnięcia mienia społecznego, któremu wykonanie kary warunkowo zawiesił, a szkoda nie została naprawiona.Odstąpienie więc od nakazu nałożenia obowiązku naprawienia szkody w myśl art. 75 § 3 k.k. może nastąpić tylko wtedy, gdy szkoda została naprawiona do chwili wyrokowania.Fakt wcześniejszego zasądzenia odszkodowania nawet prawomocnym wyrokiem w postępowaniu cywilnym, jak i wreszcie postępowania egzekucyjnego nie są równoznaczne z naprawieniem szkody, a tym samym nie zwalniają sądu od nałożenia na sprawcę obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 15 lipca 1971 r. VI KZP 81/70 wyjaśnił m.in., co następuje: "Nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 73 § 3 k.k. ma służyć przede wszystkim wychowaniu oskarżonego. Wynika to zarówno z treści art. 75 § 2 i 3 k.k., jak i przede wszystkim z art. 78 § 1 k.k., który zobowiązuje sąd do zarządzenia wykonania kary, jeżeli skazany uchyla się od obowiązku naprawienia szkody. Unormowanie to wskazuje, że instytucja określona w art. 75 § 3 k.k. jest jak najściślej związana z warunkowym zawieszeniem wykonania kary i w zakresie oddziaływania na sprawcę spełnia funkcje środka wychowawczego".Obowiązek zatem naprawienia szkody określony w art. 75 § 3 k.k. zawiera w swej istocie zarówno elementy odszkodowawcze, jak i penalne, o czym również świadczy okoliczność, że sąd nakłada na skazanego z warunkowym zawieszeniem wykonania kary obowiązek naprawienia szkody także wtedy, gdy uwzględnia powództwo cywilne obejmujące całą szkodę.W związku z podniesionymi w uzasadnieniu przedstawionego pytania wątpliwościami należy stwierdzić, że nałożenie obowiązku naprawienia szkody w niczym nie narusza powagi rzeczy osądzonej w stosunku do wcześniejszego orzeczenia zasądzającego pełne odszkodowanie. Spełnienie nałożonego obowiązku polega na dobrowolnym naprawieniu szkody i dopiero w razie niewykonania tego obowiązku i zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary orzeczenie to stanowić będzie tytuł wykonawczy podlegający wykonaniu w drodze egzekucji (art. 94 k.p.k.).Jest oczywiste, że instytucja pokrzywdzona nie będzie dwukrotnie egzekwowała należności z dwóch tytułów wykonawczych dotyczących tej samej wierzytelności.