VI KZP 35/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, L. Jax.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja G., oskarżonego z art. 208 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie postanowieniem z dnia 5 lipca 1973 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy można rodziców nieletniego skazanego na umieszczenie w zakładzie poprawczym obciążyć opłatami na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Ustawą z dnia 22 grudnia 1969 r. o utrzymaniu w mocy na okres przejściowy niektórych dotychczasowych przepisów prawa karnego (Dz. U. Nr 37, poz. 311) - art. 1 § 1 pkt 2 - zostały utrzymane w mocy do czasu odrębnego ustawowego uregulowania sprawy zapobiegania i zwalczania demoralizacji oraz przestępczości nieletnich dotychczasowe przepisy dotyczące nieletnich między innymi (w zakresie postępowania) art. 474-495 k.p.k. z 1928 r. i inne przepisy tego kodeksu dotyczące nieletnich, przy czym w sprawach nieletnich nie stosuje się postępowania uproszczonego, postępowania przyspieszonego, jak również przepisów o oskarżycielu posiłkowym (art. 1 § 2).Przepis art. 474 k.p.k. z 1928 r. stanowi, że postępowanie w sprawach nieletnich, którzy w chwili rozpoczęcia rozprawy głównej nie ukończyli lat 17, odbywa się przed sądem dla nieletnich według zasad postępowania przed sądami powiatowymi ze zmianami i uzupełnieniami wynikającymi z treści przepisów art. 475-495 tego kodeksu. Widać z tego, że nadal obowiązujący przepis art. 474 k.p.k. z 1928 r. w zakresie postępowania w sprawach nieletnich powołuje się na uchylone przepisy dotyczące postępowania przed sądami powiatowymi zawarte w kodeksie postępowania karnego z 1928 r. (art. III pkt 1 przep. wprow. k.p.k. z 1969 r.). W takim zaś razie - zgodnie z treścią art. V przep. wprow. k.p.k. z 1969 r. - stosuje się w tym zakresie przepisy kodeksu postępowania karnego z 1969 r., oczywiście z uwzględnieniem ograniczeń określonych w § 2 art. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 22 grudnia 1969 r.2. Przepis art. 495 k.p.k. z 1928 r., przewidujący możliwość obciążenia kosztami postępowania rodziców nieletniego stanowi uzupełnienie przepisów o kosztach sądowych (art. 432-460 k.p.k. z 1928 r.), a w szczególności art. 439 k.p.k. z 1928 r., regulującego zagadnienie zasądzenia kosztów postępowania od skazanego na rzecz Skarbu Państwa lub oskarżyciela prywatnego. To szczególne unormowanie polega na wprowadzeniu nie przewidzianej w kodeksie postępowania karnego z 1928 r. (księga X) możliwości obciążenia kosztami postępowania nie skazanego nieletniego, lecz jego rodziców. Przepis art. 495 k.p.k. z 1928 r., z mocy powołanego wyżej art. V przep. wprow. k.p.k. z 1969 r., należy obecnie traktować jako uzupełnienie przepisów o kosztach postępowania karnego zawartych w kodeksie postępowania karnego z 1969 r. (art. 542-558), a w szczególności art. 547 i 550 § 1 tego kodeksu. Konsekwencją tego musi być uznanie, że odpowiednie zastosowanie art. 550 § 1 k.p.k. z 1969 r., przewidującego zasądzenie od skazanego, któremu wyznaczono obrońcę z urzędu, na rzecz zespołu adwokackiego opłat z tytułu udziału w sprawie tego obrońcy, może polegać w związku ze szczególnym unormowaniem zwartym w art. 495 k.p.k. z 1928 r. także na obciążeniu tymi kosztami (opłatami) rodziców nieletniego skazanego na umieszczenie w zakładzie poprawczym.Pogląd ten należy odnieść do stosowania art. 550 § 1 k.p.k. w związku z art. 495 k.p.k. z 1928 r. zarówno w wypadku wydania wyroku skazującego nieletniego przez sąd dla nieletnich, jak i w wypadku wydania takiego orzeczenia przez sąd zwykły na podstawie art. 479 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k. z 1928 r.3. Z powyższego więc wynika, że w razie wydania wyroku skazującego nieletniego na umieszczenie w zakładzie poprawczym sąd może zasądzić od jego rodziców na rzecz zespołu adwokackiego opłaty przewidziane w przepisach o opłatach za czynności zespołów adwokackich z tytułu udziału w sprawie obrońcy z urzędu, jeżeli ustalone zostały zaniedbania przez rodziców ich obowiązków w stosunku do nieletniego.