III PZP 1/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: W. Formański, S. Rejman (sprawozdawca). SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka W. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Górniczych w G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 23 grudnia 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c.:"Czy adwokat będący pełnomocnikiem procesowym może udzielić innemu adwokatowi dalszego pełnomocnictwa procesowego ogólnego, czy też tylko dla poszczególnej czynności procesowej?"powziął następującą uchwałę:Adwokat będący pełnomocnikiem procesowym może - za zgodą kierownika zespołu - udzielić innemu adwokatowi dalszego pełnomocnictwa procesowego, a nie tylko pełnomocnictwa do niektórych czynności procesowych. Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy postanowieniem z dnia 13.X.1969 r. przekazał sprawę do rozpoznania Przedsiębiorstwu Robót Górniczych w G. Rozstrzygnięcie to opiera się na ustaleniu, że powód wprawdzie choruje na pylicę, ale nie wywołała ona jego inwalidztwa, a w każdym razie nie zostało ono do chwili obecnej stwierdzone (§ 10 rozp. Rady Ministrów z dnia 18.VI.1968 r. - Dz. U. Nr 22, poz. 145). Na postanowienie do adw. K., substytut adw. C., pełnomocnika powoda, złożył zażalenie. Substytucja, udzielona za zgodą kierownika zespołu adwokackiego i nie zawierająca żadnych ograniczeń, została złożona na rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonego orzeczenia.Sąd Wojewódzki, do którego wpłynęło zażalenie, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego powstały na tle wykładni przepisów art. 91 pkt 3 k.p.c. i art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 19.XII.1963 r. o ustroju adwokatury. Pierwszy z nich stanowi, że pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa adwokatowi, a drugi, że adwokat może - za zgodą kierownika zespołu - udzielić substytucji w wypadku, gdy nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub osobiście wykonać poszczególnych czynności. W myśl art. 88 k.p.c. pełnomocnictwo może być albo procesowe, albo do niektórych tylko czynności procesowych. Pierwsze z nich dzieli się na ogólne i do prowadzenia poszczególnych spraw. Pełnomocnictwo procesowe - a takiego dotyczy przedstawione zagadnienie prawne - obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu. Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera w tym zakresie ograniczeń. Z chwilą zawarcia umowy między kierownikiem zespołu adwokackiego, działającym w jego imieniu, a klientem ten ostatni ma prawo do korzystania z pomocy prawnej adwokata, którego osobę uzgodnił z kierownikiem zespołu. Nie może on być jej pozbawiony z przyczyn, które uniemożliwiają jego pełnomocnikowi wykonywanie czynności zawodowych. Dlatego też gdy adwokat czasowo lub trwale nie może prowadzić sprawy, zostaje wyznaczony dla niego zastępca. Kierownik zespołu działa wówczas z urzędu i o decyzji swojej, która stanowi upoważnienie dla adwokata do prowadzenia sprawy, zawiadamia niezwłocznie klienta (art. 21 ust. 1, 2 i 3 ust. o ustroju adw.). Jeżeli natomiast adwokat może w zasadzie prowadzić sprawę, ale nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub osobiście wykonać poszczególnych czynności w sprawie, to wówczas jest uprawniony do udzielenia substytucji innemu adwokatowi. W wypadku takim troska o zapewnienie klientowi należytej pomocy prawnej spoczywa na nim i nie obarcza kierownika zespołu, dla którego zastrzeżona jest jedynie decyzja co do wyrażenia zgody na udzielenie substytucji.Wobec tego że chodzi o pełnomocnictwo procesowe, adwokat udzielający substytucji nie ma potrzeby wyszczególniać w niej, do jakich czynności upoważnia substytuta, bo wynika to z treści art. 91 k.p.c.Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego wynikły na skutek niewłaściwej interpretacji przepisu art. 21 ust. 4 ustawy o ustroju adwokatury. Z przepisu tego nie wynika, że adwokat może udzielić dalszego pełnomocnictwa adwokatowi tylko do udziału w rozprawie lub do wykonania poszczególnych czynności w sprawie. Przepis ten stanowi, że gdy adwokat nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub osobiście wykonać poszczególnych czynności w sprawie, to wówczas - za zgodą kierownika zespołu - może udzielić substytucji. Zakres jej nie jest ograniczony, jeżeli nic innego nie wynika z treści substytucji. Natomiast kierownik zespołu powinien zwracać uwagę na to, czy udzielenie substytucji jest w konkretnym wypadku uzasadnione.