III PZP 23/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: J. Krzyżanowski, W. Formański, K. Marowski, S. Rejman, J. Tyszka (sprawozdawca), M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prok. Gen. S. Dzwonkowskiego i po zapoznaniu się z poglądami Centralnej Rady Związków Zawodowych w sprawie z powództwa Czesława S. przeciwko Zakładom Gastronomicznym w P. o 5.500 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez skład sądzący 3 sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 4 lipca 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 30 ustawy o Sądzie Najwyższym:"Czy do okresu nieprzerwanej pracy kelnera, od której zależy - w myśl art. 12 układu zbiorowego pracy pracowników handlu wewnętrznego - przyznanie nagrody jubileuszowej, wlicza się nieprzerwaną pracę w zawodzie kelnerskim wykonywaną w okresie międzywojennym i w okresie drugiej wojny światowej w prywatnych zakładach gastronomicznych?"uchwalił udzielić następującej odpowiedzi:Do okresu pracy, od którego zależy przyznanie nagrody jubileuszowej przewidzianej w układzie zbiorowym pracy pracowników handlu wewnętrznego zalicza się - po warunkiem zachowania ciągłości pracy - także zatrudnienie w okresie międzywojennym, w okresie drugiej wojny światowej jak również w okresie powojennym w tych przedsiębiorstwach, które są objęte postanowieniami powyższego układu bądź też byłyby nim objęte, gdyby jeszcze istniały. Uzasadnienie faktyczneWedług art. 12 ust. 1 i 3 lit. a) układu zbiorowego pracy pracowników handlu wewnętrznego, do okresów zatrudnienia wymaganych do uzyskania nagrody jubileuszowej za wieloletnią pracę zalicza się okresy nieprzerwanej pracy w przedsiębiorstwach, w których obowiązują przepisy o premiowaniu za wieloletnią pracę.Fakt przedstawienia do rozstrzygnięcia zagadnienia zawartego w pytaniu jest wyrazem wątpliwości, czy powyższy warunek układowy nie stoi na przeszkodzie do zaliczenia pracownikowi kelnerskiemu roszczącemu sobie prawo do takiej nagrody także okresów pracy wykonywanej w tym zawodzie w okresie międzywojennym bądź w okresie okupacji, skoro w okresach tych premiowanie za wieloletnią pracę pracowników zatrudnionych w prywatnych zakładach gastronomicznych nie było znane i skoro tym samym warunek powyższy w odniesieniu do tych okresów nie byłby spełniony.Otóż wątpliwość powyższą, która mogłaby się nasuwać przy wyłącznie gramatycznej wykładni powyższego postanowienia układowego, należy rozstrzygnąć w sensie pozytywnym dla pracownika. Sama bowiem tylko gramatyczna wykładnia tego postanowienia, która pomijałaby jego cel oraz sens społeczny, a także dotychczasową praktykę w tym zakresie, nie mogłaby prowadzić do prawidłowej odpowiedzi na przedstawione pytanie.Celem społecznym postanowień wszystkich układów zbiorowych pracy przewidujących premiowanie (nagradzanie) pracowników za wieloletnią nieprzerwaną pracę jest dążenie: z jednej strony - do stabilizacji stosunków pracy, z drugiej zaś strony - do uhonorowania pracowników-jubilatów za ich długoletnią pracę. Słuszny jest zatem postulat, żeby każda praca wykonywana w danym zawodzie na obszarze Państwa Polskiego w ramach stosunku pracy, bez względu na okres jej wykonywania oraz rodzaj podmiotu zatrudniającego (prywatny czy uspołeczniony), była traktowana jednakowo z punktu widzenia uprawnień pracownika związanych z określonym stażem pracy.Wzgląd zatem na słuszny interes pracownika leżący w utrwalaniu i uhonorowaniu jego długoletniego dorobku zawodowego przemawia przeciwko wprowadzeniu jakichkolwiek różnic w tym względzie.Z treści postanowień art. 12 ust. 1 układu zbiorowego pracy pracowników handlu wewnętrznego wynika, że przy ustaleniu uprawnień do nagrody jubileuszowej należy uwzględnić okresy zatrudnienia w zakładach pracy objętych tym układem, a więc m.in. w zakładach gastronomicznych.W świetle tego, co wyżej powiedziano, jest rzeczą uzasadnioną, żeby uwzględniać przy tym także okresy pracy wykonywanej w prywatnych zakładach gastronomicznych, skoro w okresie poprzedzającym drugą wojnę światową oraz w okresie tej wojny zakłady takie, podobnie jak i inne przedsiębiorstwa przemysłowe i handlowe, znajdowały się z reguły we władaniu prywatnym.Uspołecznienie tych przedsiębiorstw po wyzwoleniu i objęcie ich postanowieniami układowymi o nagrodach jubileuszowych uzasadnia pogląd, że do okresu pracy wymaganego dla przyznania takiej nagrody zalicza się - pod warunkiem zachowania ciągłości pracy - także okres pracy przedwojennej i okupacyjnej.Za taką wykładnią art. 12 ust. 1 powyższego układu zbiorowego przemawia również dotychczasowa praktyka zakładów pracy w resorcie handlu wewnętrznego. Praktyka ta jest zgodna ze stanowiskiem zajętym w tym względzie przez Komitet Pracy i Płac w piśmie z dnia 5.XII.1969 r. Nr U-544-65/69.Podobne stanowisko reprezentuje także Centralna Rada Związków Zawodowych, która w piśmie z dnia 20.XII.1969 r. Nr 15/2596/69 wyraziła pogląd, że art. 12 wymienionego układu zbiorowego pracy recypuje zasady obowiązujące w przemyśle. Stosownie zaś do praktyki stosowanej w przemyśle, mającej swoje oparcie przede wszystkim w układach zbiorowych pracy, do okresów zatrudnienia, od których zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, zalicza się także okresy zatrudnienia w prywatnych zakładach pracy, jeżeli zakłady te zostały następnie objęte przepisami o nagrodach jubileuszowych.Zgodne stanowisko reprezentowane w tym względzie przez wymienione organy wskazuje na to, że taka właśnie była intencja stron zawierających układ zbiorowy pracy pracowników handlu wewnętrznego z 1958 r.Prawidłowa wykładnia omawianego postanowienia układowego prowadzi zatem do wniosku, że do okresu pracy, od którego zależy przyznanie nagrody jubileuszowej, zalicza się - pod warunkiem zachowania ciągłości pracy - także zatrudnienie w okresie międzywojennym, w okresie drugiej wojny światowej i w okresie powojennym (do chwili nacjonalizacji przemysłu i handlu) w tych przedsiębiorstwach, które objęte są postanowieniami powyższego układu zbiorowego, które bądź też byłyby nim objęte, gdyby jeszcze istniały.Z przytoczonych względów na postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.