II CZ 69/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: Z. Wasilkowska (sprawozdawca), J. Przybylski.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Kazimiery J. przeciwko Zygmuntowi S. o ustalenie ojcostwa, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 marca 1969 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneW toku procesu o ustalenie ojcostwa Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 19.III.1969 r. zawiesił postępowanie na zasadzie art. 177 § 2 pkt 6 k.p.c. wobec niezłożenia przez powódkę odpisu zupełnego aktu zgonu jej matki, Marii S., mimo zobowiązania powódki do tego przez Sąd.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powódki na powyższe postanowienie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu.Z powyższego wynika, że zawieszenie postępowania na zasadzie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. może nastąpić jedynie w razie niewykonania przez powoda zarządzeń przewodniczącego o charakterze formalnym, wskutek czego nie można nadać sprawie dalszego biegu. Nie dotyczy to niewykonania przez powoda postanowienia dowodowego wydanego przez sąd. Odmowa wykonania takiego postanowienia może być oceniona przez sąd na podstawie art. 233 § 2 k.p.c., natomiast nie może się stać przesłanką zawieszenia postępowania.W danej sprawie, jak wskazują akta, sąd wydał postanowienie dowodowe zobowiązujące powódkę do złożenia aktu zgonu jej matki. Nastąpiło to na skutek zarzutów strony przeciwnej, że matka powódki pozostawała w dacie urodzenia powódki w związku małżeńskim, wobec czego powódka nie może dochodzić ustalenia ojcostwa pozamałżeńskiego. Niezależnie od prawidłowości wydania tego postanowienia (o czym niżej), jego niewykonanie nie mogło się stać przyczyną zawieszenia postępowania, już więc choćby z tego względu zaskarżone postanowienie nie może być utrzymane w mocy.Jeśli chodzi o samo postanowienie dowodowe, to żaląca się zasadnie podnosi, że było ono wadliwe.Pomijając już kwestię, czy można by ustalić w sposób stanowczy stan cywilny matki powódki za pomocą dowodu pośredniego, jakim byłby akt zgonu zawierający ewentualną wzmiankę o jej stanie cywilnym, zamiast za pomocą aktu małżeństwa, w sytuacji istniejącej w niniejszej sprawie, w której powódka przeczy, aby jej matka pozostawała w związku małżeńskim, twierdzenia zaś takie pochodzą od strony przeciwnej, Sąd - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.c. - mógł był zobowiązać do złożenia odpowiedniego dowodu jedynie stronę pozwaną, a nie powodową. Biorąc pod uwagę, że akta stanu cywilnego matki powódki zostały sporządzone na terenach ZSRR i ich uzyskanie nie jest sprawą łatwą, Sąd tym bardziej nie miał podstaw do obciążania skomplikowanym postępowaniem strony powodowej, która się na te akty nie powołuje.Niezależnie jednak od powyższego powódka zasadnie podnosi, że Sąd Wojewódzki przeszedł do porządku dziennego nad faktem, iż złożyła ona pełny wypis swego aktu urodzenia, z którego wynika jej pochodzenie pozamałżeńskie. Akt ten stanowi - zgodnie z art. 25 prawa o aktach stanu cywilnego - pełny dowód pochodzenia powódki. Jeżeli strona przeciwna twierdzi, że akt ten został sporządzony błędnie i że powinno być w nim uwidocznione pochodzenie powódki z małżeństwa jej matki, to może wszcząć kroki w celu sprostowania aktu w trybie przewidzianym w art. 26 prawa o aktach stanu cywilnego. Kroki takie mógłby również podjąć sąd z urzędu, gdyby w sprawie niniejszej zostały złożone akty stanu cywilnego, z których by wynikało, że matka powódki pozostawała w związku małżeńskim w dacie przemawiającej za domniemaniem pochodzenia powódki z małżeństwa.Żaląca się natomiast zasadnie podnosi, że nie można wbrew aktowi jej urodzenia gołosłownie zarzucać, że jest on błędnie zredagowany i że powódka jest dzieckiem z małżeństwa. Żaląca się słusznie wywodzi, że gdyby dopuścić tego rodzaju obronę w postępowaniu o ustalenie ojcostwa, to można by każde postępowanie storpedować, twierdząc gołosłownie, że dziecko dochodzące ojcostwa jest dzieckiem z małżeństwa. Przykładem tego rodzaju postępowania jest właśnie sprawa niniejsza, w której mimo wniesienia powództwa o ustalenie ojcostwa przed 5 laty proces ciągle się toczy w I instancji na skutek zarzutów strony przeciwnej, że za powódką przemawia domniemanie pochodzenia z małżeństwa bez złożenia w tym względzie odpowiednich aktów stanu cywilnego.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.