III PZP 13/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Z. przeciwko Marianowi M. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 26 kwietnia 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przepis § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 1967 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich (Dz. U. Nr 48, poz. 241) ma również zastosowanie do postępowania upominawczego przewidzianego w art. 498-505 k.p.c.?"udzielił odpowiedzi przeczącej.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Krośnie Odrzańskim wydał w postępowaniu upominawczym nakaz zapłaty zgodnie z żądaniem pozwu na kwotę 650,90 zł z odsetkami i przyznał stronie powodowej 70 zł tytułem kosztów adwokackich.Strona powodowa zaskarżyła zażaleniem powyższe postanowienie dotyczące kosztów procesu zarzucając, że należą się jej koszty według pełnej stawki § 10 rozp. o opł. za czynn. zesp. adw., natomiast nie ma tu zastosowania § 16 tego rozporządzenia, który stanowi, że za prowadzenie sprawy w postępowaniu nakazowym należy się 70% opłaty, ponieważ sprawa prowadzona była w postępowaniu upominawczym, a nie nakazowym.Sąd Wojewódzki, rozpoznając powyższe zażalenie, przedstawił Sądowi Najwyższemu w myśl art. 391 k.p.c. wymienione w sentencji zagadnienie prawne.Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego, jak to wynika z uzasadnienia postanowienia tego Sądu, dotyczą znaczenia terminu "postępowanie nakazowe" w tekście § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21 grudnia 1967 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich. Chodzi mianowicie o to, czy nie należy tych słów rozumieć w sensie ogólniejszym, obejmującym oba rodzaje postępowania, tj. zarówno nakazowe, jak i upominawcze, charakteryzujące się tą wspólną cechą, że postępowanie zaczyna się od wydania nakazu, a do rozprawy nie dochodzi, jeżeli pozwany nie wniesie zarzutów czy sprzeciwu. Sąd Wojewódzki nie widzi przy tym przyczyn, dla których rozporządzenie miałoby stosować inną zasadę do postępowania upominawczego, skoro zniżkę uzależnia się od tego, że nie doszło do rozprawy, a to może mieć miejsce także w postępowaniu upominawczym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Różnica między treścią § 16 cyt. rozporządzenia a art. 17 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 kwietnia 1961 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów jest oczywista. Ten ostatni przepis przyznawał 50% wynagrodzenia za prowadzenie sprawy, jeżeli sprawa toczyła się w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, a nie doszło do rozprawy. Paragraf 16 natomiast obecnie obowiązującego rozporządzenia przyznaje 70% opłaty za prowadzenie sprawy, jeżeli sprawa toczyła się w postępowaniu nakazowym, a nie doszło do rozprawy.O postępowaniu upominawczym brak jakiejkolwiek wzmianki w tym przepisie. Wykładnia więc gramatyczna prowadzi do wniosku, że przepis ten nie stosuje się do postępowania upominawczego, wobec czego stosuje się stawki ogólne przewidziane w § 10 tego rozporządzenia.Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego są nieuzasadnione. Koncepcja jakiegoś postępowania nakazowego sensu largo, obejmującego zarówno postępowanie nakazowe, jak i upominawcze, musiałaby znajdować uzasadnienie w kodeksie postępowania cywilnego, który oba te postępowania normuje. Takiego jednak uzasadnienia nie można się dopatrzyć. Wprawdzie nowy kodeks zawiera pewną zmianę w układzie przepisów dotyczących tych postępowań odrębnych, a mianowicie oba te postępowania obejmuje jednym wspólnym działem (V), zaopatrzonym tytułem "Postępowanie nakazowe i upominawcze", jednakże pierwszy rozdział tego działu, zawierający przepisy wspólne, dotyczy wszczęcia postępowania, przy czym chodzi tam o to, że sprawa rozpoczyna się w państwowym biurze notarialnym, nie została zaś tam eksponowana kwestia nakazu (mowa jest tylko o postanowieniu, jakie PBN wydaje). Dalsze rozdziały poświęcone zostały odrębnemu uregulowaniu postępowania nakazowego i postępowania upominawczego. Sam tytuł tego działu wskazuje na to, że ustawodawca nie usiłował stworzyć terminu wspólnego na oznaczenie obu tych postępowań.Należy wreszcie zauważyć, że między obu postępowaniami zachodzą poważne różnice, a wydane w nich nakazy zapłaty mają całkiem różne znaczenie.Ale dla kwestii wysokości opłaty za prowadzenie sprawy ma przede wszystkim znaczenie różnica w nakładzie pracy na przygotowanie sprawy i opracowanie pozwu. W postępowaniu nakazowym ten nakład pracy jest niewątpliwie mniejszy, skoro wystarczy dostarczyć dokument i żądać wydania nakazu zgodnego z treścią dokumentu. W postępowaniu upominawczym natomiast trzeba zebrać szereg informacji, rozważyć okoliczności, przedstawić w pozwie cały stan faktyczny (tak jak w postępowaniu zwykłym), a prócz tego dodać jeszcze wniosek o wydanie nakazu. Ponadto opłata w postępowaniu upominawczym nigdy nie może być zbyt wysoka, skoro postępowanie to jest możliwe tylko w sprawach o zapłatę sumy nie większej jak 2.000 zł.Zważywszy w dodatku, że to samo rozporządzenie w § 30 ustanawia jako minimum opłaty za samo sporządzenie pozwu 120 zł, można dojść do przekonania, że Minister Sprawiedliwości celowo pominął w § 16 postępowanie upominawcze, chcąc zachęcić adwokatów do zgłaszania wniosków o wydanie nakazu zapłaty w drobnych sprawach, w których i tak opłata jest dość niska.W postępowaniu nakazowym zaś może chodzić o bardzo duże kwoty i wynagrodzenie mimo zniżki może być wysokie.Z tych przyczyn udzielono odpowiedzi przeczącej.