I CR 195/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, A. Wypiórkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Prokuratora Wojewódzkiego w P. przeciwko Stanisławowi i Marii małż. S., Barbarze G., Andrzejowi S. i Irenie P. o unieważnienie umowy, na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 29 stycznia 1970 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneNa podstawie umowy z dnia 27.IX.1958 r. ustanowiona została odrębna własność lokali mieszkalnych w budynku przy ul. (...) w P. na rzecz Stanisława i Marii małż. S. na I piętrze (lokal nr 2, Kw nr (...)) i na rzecz Barbary S. na parterze (lokal nr 1, Kw nr (...)). Następną umową z dnia 11.VI.1962 r. z lokali tych wyodrębnione zostały dwa dalsze lokale na rzecz Andrzeja S. i Ireny P., w wyniku czego powstały na prawie odrębnej własności cztery lokale mieszkalne (nr 1 i 2 na parterze oraz nr 3 i 4 na piętrze) z prawem współwłasności każdego właściciela - co do pozostałych części budynku - w 1/4 części. Lokale te uznane zostały za samodzielne pomieszczenie decyzją Nadzoru Budowlanego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P.-G. z dnia 5 czerwca 1962 r., wydaną na podstawie dokumentacji inwentaryzacyjnej budynku i opisu technicznego lokalu. Wobec uchylenia powyższej decyzji przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia 8 kwietnia 1968 r. (w uwzględnieniu sprzeciwu prokuratora - art. 137 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 138, 145 i 147 k.p.a.), jako nieważnej, Prokurator Wojewódzki w P. wystąpił z powództwem o stwierdzenie nieważności umowy dnia 11.VI.1962 r., "albowiem jest ona sprzeczna z przepisami obowiązującego w czasie jej zawarcia rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.X.1934 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 94, poz. 848 z późn. zm.)". Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, gdyż wymieniona umowa z 1962 r. - wobec uchylenia decyzji władzy budowlanej, wyłącznie właściwej do stwierdzenia charakteru lokali jako pomieszczeń samodzielnych - jest i była od początku nieważna (art. 41 p.o.p.c. z 1950 r.).Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję pozwanych opartą na zarzucie naruszenia prawa, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawowym warunkiem ważności umowy ustalającej odrębną własność lokali mieszkalnych jest - stosowanie do art. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z 24.X.1934 r. - "uznanie przez właściwą władzę budowlaną za samodzielne pomieszczenie" tych lokali, które mają stanowić przedmiot odrębnej własności. Brak powyższego uznania lub jego nieważność czynią nieważną całą umowę. O uznaniu orzeka w tym zakresie wyłącznie właściwa władza budowlana. Skoro zaś wydana przez tę władzę decyzja została następnie uchylona, jako od początku nieważna (art. 137 k.p.a.) - ze skutkiem ex tunc - przez władzę w tym zakresie właściwą i z zachowaniem właściwego trybu postępowania, a w szczególności na tej podstawie, że wymienione w umowie lokale nie są pomieszczeniami samodzielnymi, to sąd jest związany tą decyzją i nie może bez naruszenia ustawowych uprawnień władzy budowlanej, zastrzeżonych wyłącznie dla niej, z mocy cyt. art. 1 rozporządzenia z 1934. r., orzec co do charakteru spornych lokali odmiennie. Powyższe przesądza zatem o ważności zakwestionowanej umowy. Okoliczności bowiem, które spowodowały uchylenie decyzji, nie podlegają ocenie przez sąd. Ocena i decyzja w tym względzie należy wyłącznie do władzy budowlanej z zachowaniem właściwego dla niej administracyjnego trybu postępowania.Zawarta pod rządem rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.X.1934 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 94, poz. 848) umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokali, które nie zostały uznane przez władzę budowlaną za samodzielne pomieszczenia, jest z mocy prawa nieważna (art. 41 p.o.p.c. w związku z art. XXVI przep. wprow. k.c.). Z tych względów należało rewizję pozwanych, pozbawioną uzasadnionych podstaw zaskarżenia, oddalić i orzec jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).