VI KZP 31/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: E. Binkiewicz (sprawozdawca), K. Czajkowski. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława W., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Lublinie jako rewizyjny postanowieniem z dnia 8 kwietnia 1970 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy oskarżycielom posiłkowym przysługuje zwrot kosztów postępowania, a w szczególności opłat z tytułu udziału ich pełnomocnika?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePokrzywdzony może występować w charakterze oskarżyciela posiłkowego w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego (art. 44 § 1 k.p.k.) oraz w sprawach z oskarżenia prywatnego wszczętych przez prokuratora (art. 50 § 2 k.p.k.). Ponadto pokrzywdzony korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, w których prokurator przyłączył się do postępowania wszczętego już przez oskarżyciela prywatnego. W każdej z tych sytuacji oskarżyciel posiłkowy ma prawo udziału w postępowaniu sądowym w charakterze strony (art. 44 § 2 k.p.k.), jak również może ustanowić pełnomocnika. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego oraz w sprawach o przestępstwa z oskarżenia prywatnego wszczętych przez prokuratora lub toczących się z urzędu w wyniku przyłączenia się prokuratora wszelkie wydatki w toku postępowania karnego wykłada tymczasowo Skarb Państwa (art. 542 k.p.k.) z wyjątkiem kosztów obrońcy i pełnomocnika, wykładanych przez stronę, która go ustanowiła.W razie wydania wyroku skazującego sąd zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wyłożone przez niego koszty postępowania, a na rzecz oskarżyciela posiłkowego tylko koszty ustanowionego pełnomocnika, innych bowiem kosztów oskarżyciel posiłkowy nie wykłada.W sprawach z oskarżenia prywatnego, w których prokurator przyłączył się do postępowania już wszczętego przez pokrzywdzonego jako oskarżyciela prywatnego, a ten ostatni wpłacił do kasy sądowej zryczałtowaną równowartość kosztów postępowania (art. 544 k.p.k.), przyłączenie się prokuratora powoduje, że sprawa toczy się z urzędu (art. 50 § 2 k.p.k.), wszelkie zaś koszty postępowania wykłada tymczasowo Skarb Państwa. W tej sytuacji ustaje przyczyna wpłacenia przez pokrzywdzonego (przedtem oskarżyciela prywatnego) zryczałtowanej wartości kosztów, co powoduje zwrot wpłaconej kwoty. W takim więc wypadku oskarżyciel posiłkowy wykłada jedynie koszty pełnomocnika, podlegające w razie skazania oskarżonego zasądzeniu od niego na rzecz oskarżyciela posiłkowego.Wywód dotyczący podstawy zasądzenia od skazanego na rzecz oskarżyciela posiłkowego wypłaconych kosztów pełnomocnika zawiera uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1970 r. VI KZP 20/70 (OSNKW z 1970 r., zesz. 12, poz. 167).