II CZ 29/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Markowski (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 1967 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy Robót Budowlanych "Odbudowa" w K. przeciwko Bogdanowi W. o zapłatę, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Powiatowego dla m. Krakowa w Krakowie z dnia 28 czerwca 1967 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneOd wydanego w dniu 16.V.1967 r. przez Państwowe Biuro Notarialne w K. nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwany wniósł w terminie sprzeciw i sprawa w dniu 5.VI.1967 r. wpłynęła do Sądu Powiatowego w Krakowie, który wezwał powódkę do uiszczenia drugiej połowy wpisu od pozwu.Powódka otrzymała wezwanie do zapłaty w dniu 19.VI.1967 r. Ponieważ w terminie nie uiściła ona opłat, Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 28.VI.1967 r., powołując się na art. 41 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dn. 30.XII.1950 r., umorzył postępowanie w sprawie.Przy rozpoznawaniu zażalenia powódki na powyższe postępowanie wynikło dla Sądu Wojewódzkiego zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania: "Czy w razie skierowania sprawy do sądu w myśl art. 505 k.p.c. powód ma obowiązek uiścić resztę wpisu, a jeśli tak, to pod jakim rygorem wezwać go do opłaty?" i o rozstrzygnięcie tego zagadnienia zwrócił się do Sądu Najwyższego (art. 391 k.p.c.). Aktualność przedstawionej do rozstrzygnięcia wątpliwości dla rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki uzasadnił tym, że termin zakreślony powódce do uiszczenia drugiej połowy wpisu upłynął po wejściu w życie nowych przepisów o kosztach sądowych, i stąd powyższa wątpliwość, skoro obowiązujące od dnia 20.VI.1967 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13.VI.1967 r., określające wysokość wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 111), nie zawiera takiego unormowania jak art. 41 ust. 2 dawnych p. o k.s.Uzasadnienie prawnePo przejęciu sprawy do rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest przede wszystkim trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, żeby dla oceny, jakie przepisy o kosztach sądowych należałoby w sprawie stosować, miał znaczenie fakt upływu zakreślonego powódce terminu do uiszczenia opłaty już pod rządami ustawy z dnia 13.VI.1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i rozporządzenia z tejże daty określającego wysokość wpisów (Dz. U. Nr 24, poz. 110 i 111). Zagadnienie, jakie przepisy o kosztach powinny być zastosowane, rozwiązuje art. 49 ustawy z dnia 13.VI.1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, stosownie do którego dotychczasowe przepisy o kosztach stosuje się nadal w sprawach wszczętych przed dniem wejścia ustawy w życie aż do ukończenia postępowania w instancji. Decyduje więc nie data, wraz z którą upłynął termin do uiszczenia opłaty, lecz data wszczęcia postępowania w sprawie.Stosownie do art. 482 k.p.c. postępowanie upominawcze (również nakazowe) wszczyna się przez wniesienie pozwu. W wypadku niniejszym pozew wniesiono w dniu 25.IV.1967 r., nie ulega więc wątpliwości, że omawiana tu sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13.VI.1967 r. i dlatego - według jej art. 49 - aż do ukończenia postępowania w instancji mają w sprawie zastosowanie dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych, a zatem również art. 41 ust. 2 dawnych p. o k.s.Wydanie przez państwowe biuro notarialne bądź przez sąd powiatowy określony w art. XIII przep. wprow. k.p.c. nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym czy upominawczym nie kończy postępowania w instancji, a wniesione zarzuty lub sprzeciw nie rozpoczynają postępowania międzyinstancyjnego, by następnie doprowadzić do rozpoznania tych zarzutów czy sprzeciwu lub sprawy przez inną instancję. Zarówno bowiem sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym, jak i zarzuty przeciwko nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu nakazowym, będąc środkami zaskarżenia, nie są jednak środkami odwoławczymi. Dlatego też sąd właściwy do rozpoznania sprawy na skutek sprzeciwu (art. 505 w związku z art. 481 § 2 k.p.c.) nie jest sądem II instancji, lecz tym samym sądem powiatowym (tą samą instancją), który w warunkach art. XIII przep. wprow. k.p.c. wydał nakaz zapłaty. Sytuacja jest taka sama, gdy nakaz został wydany przez państwowe biuro notarialne, które jest w tym zakresie organem sądowym, a jego czynności - czynnościami procesowymi, z tym tylko zastrzeżeniem, że pewne stadium tych czynności należy do państwowego biura notarialnego, a pewne do sądu, jednakże stadia te nie przesądzają o różnych instancjach; jest to w całości jedna instancja, o drugiej zaś instancji może być mowa dopiero przy rozpoznawaniu środków odwoławczych od orzeczeń wydanych przez sąd powiatowy po rozpoznaniu zarzutów bądź sprawy na skutek sprzeciwu albo gdy przedmiotem zaskarżenia są tylko koszty przyznane w nakazie zapłaty (art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.).Powyższe prowadzi do oceny, że jeśli sprawa w postępowaniu nakazowym czy upominawczym została wszczęta wskutek wniesienia pozwu (art. 482 k.p.c.) przed dniem 20.VI.1967 r., to dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych stosuje się nadal aż do ukończenia postępowania w sądzie właściwym do rozpoznania zarzutów (art. 495 w związku z art. 481 § 2 k.p.c.) lub do rozpoznania sprawy na skutek sprzeciwu (art. 585 w związku z art. 481 § 2 k.p.c.) - bez względu na to, czy postępowanie było wszczęte w państwowym biurze notarialnym czy też w sądzie powiatowym określonym w art. XIII przep. wprow. k.p.c.Jak już zaznaczono, omawiana tu sprawa została wszczęta w dniu 25.IV.1967 r. (przed wejściem w życie nowych przepisów o kosztach sądowych). Z powyższych względów, aż do ukończenia postępowania w instancji, tzn. aż do wydania orzeczenia przez Sąd Powiatowy wobec wniesionego sprzeciwu od nakazu zapłaty, muszą być w niej stosowane dotychczasowe przepisy o kosztach i dlatego podniesione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne w tej sprawie nie występuje. A ponieważ - stosownie do art. 391 § 1 k.p.c. - rozstrzygane zagadnienie musi się wiązać z rozpoznaniem środka odwoławczego, co w wypadku niniejszym nie zachodzi, przeto Sąd Najwyższy nie mógł udzielić odpowiedzi na przedstawioną wątpliwość i przejął sprawę do rozpoznania.Ustosunkowując się do zażalenia powódki, nie można go było uznać za uzasadnione. Przede wszystkim bez znaczenia dla sprawy jest przedstawiony na posiedzeniu przed Sądem Najwyższym pogląd żalącej się, że w myśl nowych przepisów powód nie ma obowiązku uiszczenia drugiej połowy wpisu od pozwu upominawczego, jeżeli pozwany wniesie sprzeciw, albowiem nowe przepisy o kosztach nie mają w sprawie zastosowania. Z tych też względów prawidłowo postąpił Sąd Powiatowy, stosując art. 41 ust. 2 dawnych p. o k.s.Ponieważ żaląca się nie przedstawiła innych zarzutów, uiściła zaś opłatę z oczywistym uchybieniem terminu (z winy, jak wynika z jej własnych oświadczeń, podległego pracownika), przeto zażalenie, jako bezzasadne, należało oddalić (art. 397 § 2 w związku z art. 387 k.p.c.).