VI KZP 60/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: Z. Kubec, płk Z. Krasuski, płk K. Mioduski, Z. Nyczaj, A. Pyszkowski (sprawozdawca), płk W. Sieracki (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu skierowanego pod rozpoznanie w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wniosku Pierwszego Prezesa tego Sądu z dnia 30 listopada 1967 r. o wyjaśnienie przepisu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152), którego stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie co do tego,"czy konduktor PKP korzysta ze wzmożonej ochrony prawnokarnej przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152)?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 29 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzewidziana w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) wzmożona ochrona prawna dotyczy funkcjonariuszy MO lub innych organów powołanych do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego.Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że ta wzmożona ochrona prawna przysługuje funkcjonariuszom takich organów, które powołane są do ochrony zarówno porządku publicznego, jak i bezpieczeństwa publicznego, użyty bowiem w tym przepisie spójnik "i" należy rozumieć koniunkcyjnie.W tych warunkach odpowiedź na postawione pytanie zależy od wyjaśnienia, czy organy ochrony kolei są organami powołanymi do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152), czy też tylko organami ochrony porządku w ogóle oraz czy użyte w ustawie z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311) określenie "porządek na kolejach użytku publicznego" odpowiada pojęciu "porządek i bezpieczeństwo publiczne".Według art. 40 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311) organy ochrony kolei powołane są ogólnie "do zabezpieczenia mienia kolejowego i powierzonego kolei oraz nadzoru nad przestrzeganiem porządku na kolejach użytku publicznego", przy czym według art. 40 pkt 2 takimi organami są "Służba Ochrony Kolei" oraz inne organy określone przez Ministra Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.Rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 13 stycznia 1962 r. w sprawie ochrony porządku na kolejach użytku publicznego (Dz. U. Nr 8, poz. 39) określiło, że owymi "innymi organami ochrony kolei" (obok SOK) są między innymi konduktorzy kolejowi.Art. 40 pkt 3 cytowanej ustawy o kolejach określa i rozwija zakres działania organów ochrony kolei, zaliczając do nich - obok obowiązków wskazanych w pkt 1 - także ochronę życia, zdrowia i mienia obywateli korzystających z usług kolei. Ostatnie sformułowanie wskazuje wyraźnie na to, że ustawa powierzyła organom ochrony kolei całość porządku i urządzeń społecznych chroniących obywateli przed zjawiskami groźnymi dla życia i zdrowia lub grożącymi poważnymi stratami gospodarce narodowej lub mieniu obywateli, co odpowiada pojęciu "bezpieczeństwo publiczne" w najszerszym zakresie, a więc obejmuje ochronę porządku publicznego.Świadczy o tym również zakres uprawnień organów ochrony kolei. Według art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311) organy te - w celu wykonywania swych zadań - mają takie uprawnienia, jak: wymierzanie grzywien w drodze mandatów karnych, legitymowanie i w ogóle stwierdzenie tożsamości osób, które przekroczyły przepisy o porządku na kolejach, oraz zatrzymanie winnego w razie dokonania przestępstwa lub wykroczenia na obszarze kolejowym i doprowadzenie go do MO, a także prawo noszenia i użycia broni palnej. Są to uprawnienia służące MO, a mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa publicznego w szerokim znaczeniu.Jak z tego wynika, organy ochrony kolei - z racji swych obowiązków i uprawnień w zakresie porządku i bezpieczeństwa publicznego na kolejach - zostały zrównane z MO i dlatego trzeba przyjąć, że funkcjonariusze tych organów są funkcjonariuszami powołanymi do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r.W tych warunkach należy uznać, że konduktorzy PKP korzystają ze wzmożonej ochrony przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152).