III CZP 78/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: B. Łubkowski, J. Policzkiewicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolniczych w C. o zamknięcie księgi wieczystej Lwh 408 gr. kat. B. - dalszy ciąg Kw nr 8974, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 28 maja 1966 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy nieruchomość rolna i leśna wpisana w księdze wieczystej jako współwłasność osób fizycznych i użytkowana wspólnie może być uważana za wspólnotę gruntową należącą do spółki szałaśniczej w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169)"?uchwalił udzielić następującej odpowiedzi:Ustalenie, że czy nieruchomość rolna i leśna należy do spółki szałaśniczej, dokonane w trybie administracyjnym stosownie do przepisów art. 1, 3 i 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169), nie podlega sprawdzeniu w postępowaniu sądowym. Uzasadnienie faktyczneW uzasadnieniu postanowienia, w którym przedstawiono Sądowi Najwyższemu wymienione wyżej zagadnienie prawne, Sąd Wojewódzki przytoczył następujące okoliczności.Nieruchomość rolna i leśna o powierzchni ok. 150 ha, położona w K. powiatu C., wpisana jest w księdze wieczystej pod Lwh 408 gr. kat. B - dalszy ciąg Kw nr 8974 jako współwłasność osób fizycznych, przy czym jako współwłaściciele figurują nie osoby wymienione imiennie - poza kilkoma tylko wypadkami - lecz każdocześni właściciele poszczególnych nieruchomości, oznaczonych numerami domów bądź liczbami wykazów hipotecznych, z którymi związana jest współwłasność w nieruchomości "Sz.-S.".Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa decyzją z dnia 30 czerwca 1964 r. RL-135/5/64, na podstawie art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29.VI.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169), zatwierdziło udziały we wspólnocie gruntowej rolniczo użytkowanej, położonej we wsi B. "S" o powierzchni około 73 ha.Zgodnie z wnioskiem tegoż Prezydium z dnia 11 marca 1965 r. Państwowe Biuro Notarialne w C., na podstawie art. 11 cyt. ustawy, zamknęło księgę wieczystą nieruchomości "Sz.-S.", wykreślając udziały we współwłasności nieruchomości, o czym pismem z dnia 30 sierpnia 1965 r. zawiadomiło poszczególnych współwłaścicieli.W rewizji wniesionej przez kilkudziesięciu współwłaścicieli wspomnianej nieruchomości domagają się oni uchylenia zamknięcia księgi wieczystej podnosząc, że nieruchomość ta, chociaż użytkowana wspólnie, nie stanowiła własności spółki szałaśniczej, ale była współwłasnością osób fizycznych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Spółki szałaśnicze zostały utworzone na podstawie ustawy Sejmu Śląskiego z dnia 19.IV.1933 r. (Dz. U. Śląskich Nr 13, poz. 23) i rozporządzenia Śląskiej Rady Wojewódzkiej z dnia 21.VIII.1933 r. (Dz. U. Śląskich Nr 23, poz. 48), a to w związku z ustawą z dnia 21.VI.1921 r. w przedmiocie likwidacji serwitutów pastwiskowych w dobrach b. Komory arcyksiążęcej na Śl. C. (Dz. U. Nr 59, poz. 373; zm. Dz. U. z 1928 r. Nr 16, poz. 127).Według art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29.VI.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169) nieruchomości rolne i leśne oraz obszary wodne należące do spółek szałaśniczych są wspólnotami gruntowymi, które podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie.Jak głosi art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalą - stosownie do przepisów art. 1 i 3 - które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie.Odwołanie się do przepisów art. 1 i 3 oznacza, że przy dokonaniu wspomnianego ustalenia należy uwzględnić nie tylko stan, jaki istniał w chwili powstania wspólnoty (art. 1), ale także późniejsze zmiany we własności gruntów przewidziane w art. 3 (por. uchwałę SN z dnia 20.V.1966 r. III CZP 16/66 - OSNCP 1967, poz. 4).Ustawa stanowi zarazem, że wspomniane ustalenie powinno być dokonane w ciągu roku od dnia wejścia jej w życie, tj. od dnia 5.VII.1963 r. Termin ten ma charakter tylko instrukcyjny.Ponieważ wymienione czynności należą do właściwości organów administracji państwowej, przeto zasadność decyzji w tym względzie zapadłych w postępowaniu administracyjnym nie może podlegać kontroli sądowej (art. 2 § 3 k.p.c.).Z tych względów należy na przedstawione pytanie udzielić odpowiedzi podanej na wstępie uchwały.