III CR 429/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: Z. Wasilkowska, M. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii S. przeciwko Franciszkowi M. i Stanisławowi S. o zwolnienie spod zajęcia, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 3 czerwca 1966 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Krośnie Odrzańskim z dniem 1 marca 1966 r. w części dotyczącej zajęcia konia i czterech gęsi i we wspomnianym zakresie przekazał sprawę temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneFranciszek M. uzyskał wyrok prawomocny zasądzający solidarnie od Stanisława S. i Marii S. kwotę 4.744,50 zł. Wspomniany wierzyciel skierował egzekucję przeciwko Marii S., która prowadzi gospodarstwo rolne. W związku z powyższym komornik dokonał w dniu 27 stycznia 1966 r. zajęcia konia, świni i czterech gęsi.W dniu 31 stycznia 1966 r. Maria S. wniosła do Sądu Powiatowego "zażalenie łącznie z odwołaniem", które Sąd Powiatowy potraktował jako powództwo, o zwolnienie spod zajęcia konia, świni i czterech gęsi.Tak zrozumiane powództwo Sąd Powiatowy oddalił, a Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 3 czerwca 1966 r. utrzymał to orzeczenie w mocy.W dniu 16 grudnia 1966 r. Minister Sprawiedliwości złożył od powołanego orzeczenia rewizję nadzwyczajną. Domaga się w niej "uwzględnienia żądania powódki w przedmiocie wyłączenia spod egzekucji konia i czterech gęsi".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Artykuł 841 § 1 k.p.c. głosi, że osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji. Legitymacja zatem do wystąpienia z powództwem przewidzianym w art. 841 § 1 k.p.c. przysługuje osobie trzeciej, tj. każdej osobie z wyjątkiem dłużnika (i wierzyciela). Maria S. nie jest zaś osobą trzecią, lecz właśnie dłużnikiem. Gdyby więc jej zażalenie zawarte w piśmie z dnia 31 stycznia 1966 r. było powództwem z art. 841 § 1 k.p.c., to ze względu na brak legitymacji czynnej uległoby ono oddaleniu. Jednakże treść pisma z dnia 31 stycznia 1966 r. świadczy o tym, że w istocie Maria S., jako dłużniczka, zakwestionowała czynność komornika, a mianowicie dokonanie przez niego zajęcia ruchomości. Dlatego dłużniczka wniosła skargę na czynności komornika (art. 767 § 1 k.p.c.), przy czym wniesienie tej skargi nastąpiło w terminie tygodniowym (art. 767 § 2 k.p.c.). Gdyby Sąd Powiatowy potraktował żądanie dłużniczki jako skargę na czynności komornika powołującą się na ograniczenie egzekucji, to wydałby stosowne postanowienie, na które przysługiwałoby dłużniczce zażalenie do Sądu Wojewódzkiego (art. 767 § 3 w związku z art. 839 § 2 k.p.c.).Co się zaś tyczy zasadności tej skargi w odniesieniu do zajęcia przez komornika konia i czterech gęsi dłużniczki, która prowadzi gospodarstwo rolne, to według § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 1966 r. w sprawie określenia przedmiotów należących do rolnika prowadzącego gospodarstwa, które nie podlegają egzekucji sądowej (Dz. U. Nr 21, poz. 138) - egzekucji tej nie podlega jeden koń (pkt 1), dziesięć sztuk drobiu (pkt 3). Jednakże zajęcie konia i drobiu (czterech gęsi) dłużniczki nastąpiło w dniu 27 stycznia 1966 r., a powołane rozporządzenie weszło w życie dopiero z dniem 13 czerwca 1966 r. Przy zajęciu stanowiska, że w dniu 27 stycznia 1966 r. ustawa nie przewidywała ograniczenia egzekucji względem konia i czterech gęsi, można by uznać, że ich zajęcie było skuteczne. Zarazem jednak trzeba by przyjąć, że dłużniczka przy najbliższej czynności komornika dokonanej po dniu 13 czerwca 1966 r. mogłaby powołać się na to, że koń i cztery gęsi nie podlegają egzekucji.Skoro więc zajęcie ruchomości jest tylko etapem egzekucji, to stanowisko co skuteczności zajęcia, byłoby pozbawione znaczenia. Ponadto, ponieważ rozporządzenie z dnia 18 maja 1966 r. zmierza - przez dodatkowe wyłączenia spod egzekucji - do ochrony zdolności produkcyjnej gospodarstw rolnych, to uznanie zajęcia za skuteczne pozostawałoby w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym celem tego rozporządzenia. Prowadzi to do wniosku, że jeżeli w chwili wejścia w życie rozporządzeniem dnia 18 maja 1966 r. egzekucja nie jest jeszcze zakończona, to przepisy tego rozporządzenia stosuje się także do czynności komornika dokonanych przed wejściem rozporządzenia w życie.Ze względu na wspomniany wyżej cel rozporządzenia z dnia 18 maja 1966 r., w sprawie zachodzi również naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W tych warunkach wyroki obu Sądów nie mogą być utrzymane w mocy. Ponieważ zaś przed ewentualnym umorzeniem postępowania należy wysłuchać wierzyciela i dłużniczkę (art. 827 § 1 k.p.c.), przeto sprawa ulega przekazaniu Sądowi Powiatowemu.