III CZP 50/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), J. Przybylski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryka P. - przy uczestnictwie Marii K. i Władysława S. - o stwierdzenie nabycia spadku, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 17 marca 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"a) Czy nieruchomość (sad lub grunt orny) położoną w obrębie zwartej zabudowy miasta uznać należy za nierolniczą niezależnie od obszaru przekraczającego 0,2 ha (§ 1 rozp. z dnia 28.XI.1964 r. - Dz. U. Nr 45, poz. 304)?b) W razie odpowiedzi negatywnej - czy do obszaru 0,2 ha należy wliczyć tylko faktyczny obszar rolniczo użytkowany, czy też z uwzględnieniem obszaru zajętego pod istniejące w tej nieruchomości budowle, a w szczególności dom mieszkalny?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Teren położony w obrębie zwartej zabudowy miasta nie stanowi nieruchomości rolnej bez względu na jego obszar. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki w Krakowie zagadnienie prawne, przekazane Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c., wynikło na tle następującego stanu faktycznego.Postanowieniem z dnia 10.X.1966 r. Sąd Powiatowy w Brzesku stwierdził, że spadek po Kamili P. na podstawie testamentu z dnia 10.X.1962 r. nabyli Henryk P. i Maria K., po połowie, przy czym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w Z. dziedziczy tylko Henryk P.Powyższe postanowienie zaskarżyła rewizją uczestniczka postępowania Maria K.Zaznaczyć należy, że w skład majątku spadkowego wchodzi dom, stodoła i ogród o łącznej powierzchni 2058 m2, znajdujące się w zwartej zabudowie miasta przy ul. Mickiewicza, przy czym budynki wraz z podwórzem zajmują obszar 209 m2 (według arkusza posiadłości gruntowej z daty: B., dnia 14.VI.1966 r.).Uzasadnienie prawnePrzechodząc do rozstrzygnięcia przedstawionej przez Sąd Wojewódzki wątpliwości, stwierdzić należy, co następuje:Stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 304) nie uważa się za nieruchomości rolne terenów położonych w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz nieruchomości, które należą do tej samej osoby (osób) i których łączny obszar nie przekracza 0,2 ha.Z gramatycznej wykładni tego przepisu, jak również z wykładni logicznej wynika, że ustawodawca wprowadził te dwie przesłanki, które wyłączają uznanie danej nieruchomości, mimo że obejmuje użytki rolne, za nieruchomość rolną, jako przesłanki samoistne niezależne od siebie. W konsekwencji tego stanowiska użytki rolne położone w obrębie zwartej zabudowy nie są nieruchomością rolną nawet wówczas, gdy ich obszar przekracza 0,2 ha. Natomiast nieruchomość obejmująca użytki rolne nie położone na terenie zwartej zabudowy miasta będzie nieruchomością rolną, jeżeli jej obszar przekracza 0,2 ha, a gdy do danej osoby (osób) należy kilka nieruchomości o obszarze mniejszym niż 0,2 ha - jeżeli łączny obszar wszystkich nieruchomości przekracza 0,2 ha.Zaznaczyć jednakże należy, że w uzasadnionych wypadkach, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12.X.1964 r. (OSNCP 1965 r. poz. 109) nieruchomość przekraczającą 0,2 ha wypadnie uznać za działkę budowlaną. Miałoby to w szczególności miejsce wówczas, gdyby większą część nieruchomości zajmowały budynki, a reszta gruntu stanowiła ogród przydomowy. Wówczas bowiem z istoty swej przeznaczenie takiej nieruchomości nie odpowiada podstawowemu kryterium z § 1 powołanego rozporządzenia, którym jest użytkowanie lub uznanie użytkowania nieruchomości na cele produkcji rolnej.Z powyższych względów na postawione pytanie udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.