VI KZP 60/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majewski. Sędziowie: M. Budzianowski, A. Kafarski (sprawozdawca), H. Kempisty, T. Majewski (współsprawozdawca), M. Paluch, M. Szczepański.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 października 1965 r., przekazanego na podstawie art. 29 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów, a mianowicie:"Czy w nakazie karnym sąd może orzec obok kary zasadniczej również karę dodatkową, którą dane przestępstwo jest zagrożone?"na podstawie art. 24 pkt d) i 29 pkt 2 cytowanej ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54), po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuraturyuchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Art. 31 § 1 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego stanowi, że w sprawach karnych, które według dotychczasowych przepisów należały do właściwości sądów grodzkich, może sąd powiatowy wydać nakaz karny, jeżeli przestępstwo zagrożone jest - niezależnie od kar dodatkowych i zastępczych - tylko aresztem i grzywną lub jedną z tych kar. Przepis ten określa więc, w jakiej kategorii spraw może nastąpić wydanie nakazu karnego, natomiast nie określa granic uprawnień sądu w postępowaniu nakazowym.Tę kwestię reguluje art. 33 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego. W szczególności § 1 tego przepisu stanowi, że nakazem karnym można orzec tylko karę grzywny i aresztu do dni czternastu lub jedną z tych kar, zastrzegając jednak zarazem, że kara aresztu zastępczego łącznie z orzeczoną karą pozbawienia wolności nie może przekraczać dni czternastu.Ponadto przepis ten zezwala na warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary (§ 2), a nadto na orzeczenie konfiskaty przedmiotów już zajętych i będących w przechowaniu sądu, władzy administracyjnej jej organów lub innych osób (§ 3 tegoż art. 33 przep. wprow. k.p.k.), a więc przewiduje jedynie orzeczenie tej kary dodatkowej.Mówiąc o orzeczeniu tej kary dodatkowej, omawiany przepis nie odwołuje się do art. 50 k.k. stanowiącego o dopuszczalności orzeczenia przepadku przedmiotów, pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa, jak również narzędzi, które służyły lub były przeznaczone do jego popełnienia.Z tego sformułowania art. 33 § 3 przep. wprow. k.p.k. w zestawieniu z przedstawioną wyżej treścią art. 50 k.k. należy wyciągnąć wniosek, że uprawnienie sądu powiatowego do orzeczenia w nakazie karnym przepadku przedmiotów i narzędzi nie ogranicza się jedynie do wypadków, o których mówi art. 50 k.k., lecz jest szersze, gdyż obejmuje również przedmioty przestępstwa, tj. te przedmioty, na które sprawca skierował czynność wykonawcą swego czynu, jeśli za dany czyn można orzec taką karę dodatkową (np. wypadki, o których mówi art. 40 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o dozorze nad artykułami żywności i przedmiotami użytku - Dz. U. Nr 36, poz. 343 z późniejszymi zmianami).II. Porównanie treści art. 31 § 1 przep. wprow. k.p.k. z art. 33 tychże przepisów prowadzi do pytania, czy art. 33 tych przepisów reguluje w sposób ścisły granice uprawnień sądu powiatowego do orzekania w trybie postępowania nakazowego, czy też w tym trybie mogą być nakładane inne kary poza wymienioną w art. 33 § 3 przep. wprow. k.p.k. karą dodatkową. Pytanie to znajduje uzasadnienie w tym, że art. 33 § 1 przep. wprow. k.p.k., jak już o tym była mowa na wstępie, zezwala na wydanie nakazu karnego, jeżeli przestępstwo zagrożone jest - niezależnie od kar dodatkowych i zastępczych - tylko aresztem i grzywną lub jedną z tych kar.Na pytanie to należy odpowiedzieć, że art. 33 § 1 przep. wprow. k.p.k. określa ściśle granice uprawnień sądu przy wydawaniu nakazu karnego, gdyż postępowanie nakazowe stanowi odstępstwo od zasad obowiązujących w postępowaniu zwykłym. Przepisy zatem dotyczące postępowania nakazowego podlegają wykładni ścisłej, ponieważ to postępowanie, uwzględniając nawet przepisy art. 38 przep. wprow. k.p.k., nie stwarza takich gwarancji procesowych, jakie daje postępowanie zwykłe.Nie jest to jedyny argument przemawiający za przedstawionym wyżej poglądem, albowiem wykładnia przeciwna prowadziłaby do nieuwzględnienia rażącej niewspółmierności pomiędzy stopniem surowości niektórych kar dodatkowych a małą wagą konkretnego przestępstwa, za które sąd uważałby za słuszne wymierzenie nie więcej niż 14 dni aresztu.W końcu nadmienić wypada, że tam, gdzie ustawa przewiduje obligatoryjne orzeczenie kary dodatkowej, postępowanie nakazowe nie może wchodzić w rachubę, przepisy bowiem prawa procesowego służą realizacji prawa materialnego i nie mogą prowadzić do wyłączenia jego stosowania.