VI KZP 49/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majewski. Sędziowie: F. Błahuta (deleg. z Izby Cyw.), M. Budzianowski, A. Kafarski, T. Majewski, M. Paluch, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania, a ponadto w tym samym wyroku na grzywnę - uznanie skazania za niebyłe na podstawie art. 64 k.k. obejmuje także grzywnę?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Sądzie Najwyższym z 15 lutego 1962 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 54) uchwaliłudzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzekazane do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne dotyczące skutków upływu okresu warunkowego zawieszenia kary w świetle treści art. 64 k.k., a w szczególności sformułowanie: "skazanie uważa się za niebyłe", należy rozpatrywać w powiązaniu z istotą i celem przewidzianej w art. 61 § 1 k.k. instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary.Warunkowe zawieszenie wykonania kary sąd stosuje wtedy, gdy w świetle wszystkich okoliczności dotyczących czynu i osobowości sprawcy przestępstwa istnieją podstawy do przyjęcia prognozy, że mimo niewykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności sprawca nie popełni nowego przestępstwa.Przewidziany w art. 64 k.k. pomyślny upływ okresu zawieszenia powoduje z mocy samej ustawy uznanie skazania za niebyłe jako konsekwencję tego, że skazany swoim zachowaniem się dowiódł, iż prognoza w stosunku do niego okazała się trafna.Założenia omawianej instytucji zmierzają do udzielenia warunkowo skazanemu ustawowej rehabilitacji ze skutkiem na przyszłość. Po spełnieniu warunków z art. 64 k.k. warunkowo skazany może powoływać się na uprzednią niekaralność, a jeśli chodzi o kary dodatkowe, to odzyskuje prawa wymienione w art. 64 k.k. oraz zdolność do uzyskania innych praw utraconych.Jednocześnie powstaje obowiązek usunięcia karty karnej z rejestru skazanych.Przy skazaniu tylko na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania brzmienie art. 64 k.k. nie nasuwa wątpliwości co do tego, że "niebyłość skazania" odnosi się do tej kary. Osobnym zagadnieniem jest, czy w razie skazania na karę pozbawienia wolności warunkowo zawieszoną i na karę grzywny, "niebyłość skazania" rozciąga się także na karę grzywny.Negatywna odpowiedź na powyższe pytanie byłaby sprzeczna z istotą i celem warunkowego zawieszenia wykonania kary oraz prowadziłaby do unicestwienia ustawowej rehabilitacji warunkowo skazanego, co do którego sąd doszedł do przekonania, że nie istnieje społeczna potrzeba wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności przy istnieniu prognozy, że mimo niewykonania tej kary nie powróci on na drogę przestępstwa.W doktrynie panuje na ogół jednolity pogląd, że przez "skazanie" rozumie się to wszystko, co zawarte jest w wyroku i co dotyczy kar zasadniczych i dodatkowych jako konsekwencji uznania winy i przyjętej kwalifikacji prawnej czynu.Użyte w art. 64 k.k. sformułowanie "skazanie uważa się za niebyłe" należy zatem interpretować z punktu widzenia celu społecznego i stwierdzić w konkluzji, że fikcja prawna polegająca na uznaniu tego, co w rzeczywistości było, za niebyłe, obejmuje całą treść skazującą wyroku, a więc całość prawnych, "skazujących" konsekwencji czynu skazanego.Za taką wykładnią sformułowania "skazanie uważa się za niebyłe" przemawia także i ten argument, że ustawa używa zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe", a więc nie tylko skazanie na karę pozbawienia wolności.Wypada nadmienić, że mimo uznania skazania za niebyłe pozostają w mocy te wszystkie elementy wyroku skazującego, które nie są "skazaniem", a więc np. zasądzone odszkodowanie, koszty postępowania.Uznanie skazania za niebyłe również w zakresie kary grzywny nie narusza w niczym zasad polityki kryminalnej, wiążących się z tzw. dolegliwością ekonomiczną. Poza szeregiem takich środków, jak egzekucja grzywny, praca na rachunek grzywny, zamiana grzywny na karę zastępczą pozbawienia wolności, zawarte jest w art. 63 § 2 k.k. upoważnienie dla sądu do zarządzenia wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności na wypadek nieuiszczenia grzywny w terminie. Ten zespół środków przy sprawnym i bezzwłocznym wykonywaniu wyroków (art. 402, k.p.k.) stanowi wystarczającą gwarancję realności grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie sąd uznał za słuszne warunkowo zawiesić.Mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty i podzielając stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 1965 r. VI KZP 8/65 (OSNKW poz. 91 z 1965 r.), na pytanie powyższe udzielono odpowiedzi twierdzącej.