II CR 189/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisławy P. o stwierdzenie nabycia spadku, na skutek rewizji uczestnika Leona D. od postanowienia Sądu Powiatowego w Radomiu z dnia 1 czerwca 1965 r. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29.IV. o przyjęciu sprawy,rewizję uczestnika postanowienia Leona D. oddalił.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni Stanisława P. żądała we wniosku uzupełnienia postanowienia Sądu Powiatowego w Radomiu z dnia 26.XI.1957 r. w sprawie o stwierdzenie praw do spadku po Józefie D., zmarłym w dniu 4.I.1926 r., przez stwierdzenie, że wnioskodawczyni i Leon D. zachowali prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego po Józefie D., każde z nich w 1/2 części.Postanowieniem z dnia 1.VI.1965 r. Sąd Powiatowy stwierdził, że gospodarstwo rolne pozostałe po zmarłym w dniu 4.I.1926 r. Józefie D., należące do spadku objętego postanowieniem Sądu Powiatowego w Radomiu z 26.XI.1957 r., dziedziczą Stanisława P. i Leon D. po połowie.Postanowienie Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją Leon D., żądając zmiany tego postanowienia i oddalenie wniosku o stwierdzenie dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego.Skarżący podniósł w rewizji, że nie ma gospodarstwa spadkowego, gdyż na skutek zasiedzenia gospodarstwo po Józefie D., zmarłym przed 39 laty, stało się indywidualną własnością w wydzielonych częściach wnioskodawczyni i skarżącego.Sąd Wojewódzki w trybie art. 391 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne:"Czy w postępowaniu o uzupełnienie postanowienia o stwierdzenie praw do spadku otwartego przed 5 lipca 1963 r. przez stwierdzenie zachowania prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego pozostałego po spadkodawcy, w wypadku zgłoszenia przez uczestnika postępowania zarzutu, że do spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne, gdyż gospodarstwo to stało się indywidualną własnością poszczególnych spadkobierców na skutek zasiedzenia - sąd ma obowiązek sprawdzić tę okoliczność w myśl art. 670 § 2 k.p.c.?"Uzasadnienie prawnePrzejmując sprawę do rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 670 § 2 k.p.c. Sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku bada także z urzędu, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz który spośród spadkobierców powołanych do spadku odpowiada warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.Przepis ten, jak również pozostałe przepisy regulujące stwierdzenie nabycia spadku, nie zawiera żadnych postanowień co do prowadzenia - w ramach postępowania o stwierdzenie nabycia spadku - postępowania o stwierdzenie zasiedzenia. Stwierdzenie zasiedzenia jest bowiem objęte odrębnym postępowaniem z zakresu prawa rzeczowego i dlatego nie mogłoby się toczyć jednocześnie w ramach postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Wojewódzkiego, Sąd ten ma wątpliwość, czy sam fakt nabycia nieruchomości przez zasiedzenie mógłby być ustalony jako przesłanka do rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.Za udzieleniem odpowiedzi przeczącej na to pytanie przemawiają w szczególności przepisy art. 618 § 1 i 2 w związku z art. 688 k.p.c., z których wynika, że sytuacje, w których chodzi o spór co do prawa własności w postępowaniu z zakresu prawa rzeczowego bądź spadkowego, ustawodawca wyraźnie unormował i określił, w jakim postępowaniu spory te mogą być rozstrzygnięte.Przyjęcie poglądu, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd może ustalić fakt nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, prowadziłoby praktycznie do wyeliminowania spadkobierców już w toku tego postępowania i czyniło całe postępowanie bezprzedmiotowym, gdy tymczasem właśnie w tym postępowaniu chodzi o ustalenie kręgu uprawnionych do spadku spadkobierców, z udziałem których dopiero mogą być rozpoznane wszelkie spory o własność przedmiotu wchodzącego w skład spadku.Z tych względów zarzuty skarżącego należało uznać za nieuzasadnione i rewizję oddalić.