VI KZP 7/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: Z. Chełmicki, K. Grzebuła (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa M., oskarżonego z art. 259, 133 § 1, 132 § 1, 236 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 stycznia 1966 r. następującej kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rozpoznanie sprawy bez udziału obrońcy w warunkach, gdy sąd I instancji, mając uzasadnione wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, powołał biegłych psychiatrów, którzy następnie zaopiniowali, iż u oskarżonego nie stwierdzili choroby psychicznej lub innego zakłócenia czynności psychicznej, mogących stwarzać podstawę do stosowania art. 17 § 1 lub 18 § 1 k.k. - stanowi obrazę art. 79 § 1 lit. c) k.p.k., powodującą uchylenie wyroku na podstawie art. 378 § 1 lit. d) k.p.k.?"po wysłuchaniu prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJak wynika z akt sprawy, Sąd I instancji na rozprawie, po wysłuchaniu wyjaśnień oskarżonego - wobec stwierdzenia, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego stanu poczytalności - postanowił dla wyjaśnienia tych wątpliwości rozprawę odroczyć i skierować oskarżonego do zamkniętego zakładu leczniczego celem poddania go badaniom psychiatrycznym.Po uzyskaniu opinii biegłych, którzy na podstawie obserwacji szpitalnej stwierdzili, że oskarżony w czasie popełnienia przestępstwa znajdował się w stanie tzw. zwykłego upojenia alkoholowego, że nie zachodzą warunki ani z art. 17 k.k., ani też z art. 18 k.k. i że zdradza on jedynie cechy psychopatyczne - Sąd w dalszym ciągu (nie wyznaczając obrońcy) rozpoznał sprawę i wydał wyrok skazujący. Od tego wyroku wniósł rewizję oskarżony. Sąd I instancji z chwilą, gdy powziął uzasadnioną wątpliwość co do poczytalności oskarżonego, obowiązany był powołać biegłych psychiatrów (art. 111 i 117 k.p.k.) oraz wyznaczyć obrońcę (art. 79 § 1 pkt c) k.p.k.). Skoro więc dopuszczono badanie oskarżonego przez biegłych psychiatrów wskutek powstałej wątpliwości co do jego poczytalności, to tym samym wynikła konieczność udziału tego obrońcy do końca rozprawy. Wydanie następnie opinii przez biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u oskarżonego brak choroby psychicznej lub innych zakłóceń czynności psychicznych, nie dawało podstawy do prowadzenia rozprawy w dalszym ciągu bez obrońcy.Opinia biegłych, tak jak wszystkie dowody, oceniana jest w końcowym etapie postępowania w danej instancji, a do chwili wydania wyroku wolno podnosić wątpliwość co do poczytalności oskarżonego; brak obrońcy w takiej sytuacji stanowi obrazę art. 79 § 1 lit. c) k.p.k. Obraza tego przepisu może mieć istotny wpływ na treść wyroku i powoduje jego uchylenie na podstawie art. 378 § 1 lit. d) k.p.k.Należy dodać, że o obserwacji w zakładzie psychiatrycznym decyduje sąd w formie postanowienia. Postanowienie to jednak wolno wydać dopiero po zbadaniu oskarżonego przez biegłych psychiatrów i po ich oświadczeniu, że wydanie opinii ostatecznej nie jest możliwe bez przeprowadzenia dłuższej obserwacji oskarżanego w odpowiednim zakładzie.Z tych powodów na pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi twierdzącej.