II CR 17/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, F. Błahuta.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Kazimiery C. i Natalii Z. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o uchylenie uchwał walnego zgromadzenia, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 14 września 1965 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 14.IX.1965 r. Sąd Wojewódzki: 1) uznał za nieważną uchwałę walnego zgromadzenia przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 12 października 1964 r. o obciążeniu mieszkańców osiedla P. niedoborem za rok 1963 w kwocie 102.300 zł; 2) umorzył postępowanie co do żądania uchylenia uchwały tegoż walnego zgromadzenia przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej dotyczącej § 7 pkt 2 i § 34 pkt 6 statutu pozwanej, jak również uchwały o wykluczenie ze Spółdzielni przedstawiciela osiedla P., mianowicie Stefana S.Sąd Wojewódzki ustalił że pismem z 12.II.1964 r., podpisanym przez 212 członków pozwanej Spółdzielni, mieszkańcy osiedla P. domagali się natychmiastowego zwołania walnego zgromadzenia tegoż osiedla z ustalonym porządkiem obrad, w którym chodziło o odwołanie delegatów-przedstawicieli na walne zebranie pozwanej Spółdzielni i dokonanie nowego wyboru przedstawicieli. Taka sama liczba członków pozwanej Spółdzielni, będących zarazem mieszkańcami osiedla P., złożyła w dniu 14.II.1964 r. pismo do zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej, w którym odwołała 10 spośród 13 dotychczasowych delegatów z wyjątkiem Stefana S., W.M. i B.S. Jednakże zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej, mimo odwołania 10 dotychczasowych przedstawicieli, zawiadamiał ich nadal o każdym zebraniu i zamiast ogólnego zebrania zwołał 3 zebrania rejonowe mieszkańców osiedla P. na 16, 17 i 18.IV.1964 r. Z takim podziałem osiedla P. na rejony nie zgodziło się 170 członków osiedla i pismem z 4.IV.1964 r., doręczonym zarządowi Spółdzielni, odwołało ponownie imiennie 10 delegatów oraz zażądało zwołania ogólnego zebrania osiedla z podanym we wniosku porządkiem obrad. Mieszkańcy osiedla P. uważali bowiem, że odwołanie delegatów może nastąpić na zebraniu ogólnoosiedlowym, a nie na zebraniach rejonowych, a to ze względu na to, że ogólne zebranie osiedla wybrało ich delegatów i tylko takie zebranie może ich odwołać. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej zwołał, jak zaznaczono wyżej, zebranie rejonowe na 16, 17 i 18 kwietnia 1964 r. Dwa zebrania wyznaczone na 16 i 17 kwietnia 1964 r. zostały jednak na wniosek wybranych prezydiów odwołane po to, by zostało zwołane zebranie ogólne. Do zebrania w dniu 18.IV.1964 r. w ogóle nie doszło. Prezes Spółdzielni Mieszkaniowej, działając w asyście funkcjonariuszy MO, nie wpuszczał na zebranie rejonowe mieszkańców z innych rejonów.Po zwołaniu walnego zebrania delegatów na dzień 12.X.1964 r., delegatka na to zebranie W.M. pismem z dnia 6.X.1964 r. zawiadomiła zarząd, że do czasu przeprowadzenia w osiedlu uzupełniających wyborów delegatów i członków rady osiedla nie weźmie ona udziału w walnym zebraniu, jako zdekompletowanym.W dniu 12.X.1964 r. odbyło się zebranie przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej, na którym zapadły m.in. uchwały dotyczące osiedla P. o: 1) wykluczeniu ze spółdzielni członka Stefana S., 2) obciążeniu osiedla P. sumą 102.265,92 zł, stanowiącą niedobór kosztów wydatków nad wpływami za rok 1963, 3) zmianie § 7 pkt 2 i § 34 pkt 6 statutu pozwanej Spółdzielni.Działalność zarządu i władz Spółdzielni spotykała się stale z krytyką ze strony delegatów osiedla P., zwłaszcza w sprawach dotyczących przydziału mieszkań i zajmowania nadmiernego metrażu przez niektórych członków zarządu i członków Spółdzielni, przekraczania planu wydatków za rok 1963 bez zgody delegatów osiedla P. i bez protokołów konieczności. Zarzucano zarządowi Spółdzielni, że przewidziany deficyt na rok 1963 był wynikiem złej gospodarki zarządu, że zarząd dokonał szeregu uprzywilejowanych remontów obciążających całe osiedle i że u ludzi mniej zarabiających remont nie został przeprowadzony. Delegaci kwestionowali wydatki na utrzymanie czystości w domach.Sąd Wojewódzki ustalił, że zwiększenie wydatków w 1963 r. ponad wpływ było spowodowane nie przewidzianymi remontami dachów, pieców, rynien, których przeprowadzenie okazało się konieczne. Przeprowadzona kontrola z ramienia Spółdzielni Mieszkaniowej i NIK-u oraz roczna kontrola CZSBK nie wykazały nadużyć.Bilans na rok 1963 został zatwierdzony, a walne zgromadzenie delegatów udzieliło zarządowi absolutorium. Na zebraniu w dniu 12.X.1964 r. na 120 obecnych było 56 delegatów. Uchwały zapadły przy 7 głosach wstrzymujących się i 1 głosie przeciwnym. Sąd Wojewódzki ustalił dalej, że w zwołanych przez zarząd Spółdzielni na 21, 22 i 23 kwietnia 1965 r. trzech rejonowych zebraniach nie został wybrany ani jeden z poprzednio odwołanych delegatów, natomiast 3-krotnie, tj. na każdym z tych zebrań, został wybrany delegatem Stefan S.Sąd Wojewódzki, wobec nieuwzględnienia przez władze Spółdzielni kilkakrotnego żądania przeważającej większości mieszkańców osiedla P. odwołania dotychczasowych przedstawicieli i przeprowadzenia nowych wyborów, uznał, że członkowie ci zostali pozbawieni uprawnień kontroli i decydowania w sprawach Spółdzielni. Odwołani przedstawiciele nie mogli reprezentować osiedla. Władze Spółdzielni nie zwołały bowiem ogólnego zebrania osiedlowego z określonym porządkiem obrad, uprawnionego do odwołania i wyboru nowych delegatów, przez co zostały naruszone przepisy art. 35 § 3 i 4 oraz art. 36 § 2 ustawy w spółdzielniach. Zwołanie przez zarząd Spółdzielni 3 zebrań rejonowych z podziałem na rejony według miejsc zamieszkania członków i z innym porządkiem obrad naruszało również § 36 pkt 1 i 4 statutu pozwanej Spółdzielni. Ponadto władze pozwanej Spółdzielni zabraniały wstępu na zebranie rejonowe członkom z innego rejonu, przez co naruszyły art. 33 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach. Podział na rejony miał, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, widocznie na celu niedopuszczenie do ogólnego zebrania i utrzymania mandatów dotychczasowych delegatów. Podjęcie więc przez dotychczasowych delegatów uchwał w dniu 12.X.1964 r. daje podstawę do uchylenia wszystkich uchwał dotyczących osiedla.Postępowanie co do żądania uchylenia uchwały wykluczającej Stefana S. z pozwanej Spółdzielni oraz zmieniającej statut wobec ograniczenia pozwu do żądania objętego art. I sentencji wyroku Sąd Wojewódzki umorzył.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła pozwana rewizją, zarzucając:1)naruszenie art. 35 § 3 i 4, 36 § 2 i 33 § 3 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach oraz § 36 ust. 1 i 4 statutu przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz2)sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiałui wniosła o uchylenie ust. 1, 3 i 4 tegoż wyroku oraz o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca pozwana zwalcza pogląd Sądu Wojewódzkiego, że członkowie pozwanej Spółdzielni mieszkający na osiedlu P. mogli odwołać dotychczasowych przedstawicieli w formie pisemnej oraz z chwilą dokonania tego odwołania dotychczasowi przedstawiciele utracili prawo ich reprezentowania.Zarzut powyższy jest zasadny.Treść § 10 regulaminu obrad pozwanej Spółdzielni przemawia za wnioskiem, że odwołanie przedstawicieli powinno nastąpić na zebraniu członków. Paragraf 10 regulaminu przewiduje bowiem głosowanie w kwestii odwołania przedstawicieli, sposób obliczania głosów i ogłoszenia wyników głosowania. Należy więc rozumieć, że czynności te mogą mieć miejsce jedynie i wyłącznie na zebraniu członków z ustalonym w tym względzie porządkiem obrad.Nie można również uznać za trafny poglądu Sądu Wojewódzkiego, że w razie dokonania wyboru nowych przedstawicieli przed upływem kadencji dotychczasowych przedstawicieli mandaty tych ostatnich automatycznie wygasają. Paragraf 34 ust. 4 statutu pozwanej Spółdzielni przewiduje czas trwania kadencji przedstawicieli członków na 2 lata. Regulamin obrad, jak to wyżej wskazano, przewiduje sposób odwołania przedstawicieli członków. Sądzić więc należy, że do wygaśnięcia mandatów dotychczasowych delegatów konieczną rzeczą jest podjęcie uchwały o ich odwołaniu. Uchwała taka, aby zapobiec lekkomyślnemu odwołaniu przedstawicieli, musi być podjęta kwalifikowaną większością 3/4 głosów. Wypadki tego rodzaju na pewno należeć będą do rzadkości. Zazwyczaj bowiem zarówno odwołanie, jak i wybór nowych przedstawicieli powinny się odbywać na jednym i tym samym zebraniu.W danej sprawie członkowie osiedla P. domagali się dwukrotnie zwołania ogólnego zebrania członków z ustalonym porządkiem obrad, który by przewidywał m.in. odwołanie dotychczasowych przedstawicieli. Władze Spółdzielni nie uczyniły zadość wezwaniu członków, lecz - jak wynika z ustaleń Sądu I instancji - dokonały podziału osiedla na 3 rejony i wyznaczyły w tych sprawach 3 zebrania rejonowe z odmiennym od żądanego porządkiem obrad, na które dopuszczały tylko członków przynależnych do danego rejonu. Spośród trzech przewidzianych zebrań odbyły się jedynie 2 zebrania rejonowe. Zebrania te jednak nie podjęły żadnych uchwał co do odwołania dotychczasowych przedstawicieli uznając, że odwołanie przedstawicieli może nastąpić jedynie na zebraniu ogólnym członków osiedla, gdyż na takim zebraniu zostali przedstawiciele wybrani i tylko takie zebranie jest uprawnione ich odwołać.Pogląd ten należy uznać za prawidłowy. Skoro bowiem przedstawiciele osiedla P. zostali wybrani na ogólnym zebraniu członków całego osiedla, to tylko takie zebranie mogło ich odwołać przed upływem terminu, na jaki zostali wybrani. Zebrania rejonowe nie mogły odwołać przedstawicieli wybranych na ogólnym zebraniu, gdyż każde z rejonowych zebrań było reprezentowane tylko przez 1/3 część wyborców, a nie przez wszystkich członków osiedla. Podział na rejony dokonany zgodnie z regulaminem, na który powołuje się skarżąca, mógł odnieść skutek dopiero na przyszłość przy przeprowadzaniu wyborów nowych przedstawicieli. Takie zebranie byłoby też uprawnione do odwołania wybranych przez siebie przedstawicieli..Mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok w końcowym wyniku odpowiada prawu. Jest bowiem poza sporem, że członkowie pozwanej Spółdzielni, będący zarazem mieszkańcami osiedla P., byli niezadowoleni z pracy władz Spółdzielni. Członkowie ci dawali wyraz temu, domagając się zwołania ogólnego zebrania mieszkańców osiedla P. celem dokonania odwołania dotychczasowych przedstawicieli. Pozwana Spółdzielnia nie uczyniła zadość ich żądaniu. Nie zwołała bowiem, wbrew przepisom art. 35 § 3 ust. 5 i art. 36 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) oraz wbrew § 36 i 38 statutu pozwanej Spółdzielni, ogólnego zebrania członków osiedla P. z porządkiem, jakiego domagali się jej członkowie, lecz ograniczyła się jedynie do podzielenia osiedla P. na 3 rejony oraz do zwołania trzech rejonowych zebrań i w ten sposób uniemożliwiła członkom osiedla P. odwołanie w sposób prawidłowy dotychczasowych przedstawicieli, z udziałem zaś dotychczasowych przedstawicieli podjęła zaskarżoną uchwałę. W tych warunkach nie można przyjąć, by uchwała ta odzwierciedlała rzeczywistą wolę członków pozwanej Spółdzielni zamieszkałych w osiedlu P. Dlatego też żądanie powodów uchylenia tej uchwały trafnie Sąd Wojewódzki uznał za słuszne.Zarzut skarżącej, że zwołania zebrania ogólnego domagały się osoby nie będące członkami pozwanej Spółdzielni, jest zarzutem gołosłownym, bo twierdzenia swego pozwana nie udowodniła.Również nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, że Sąd Wojewódzki nie zbadał pod względem merytorycznym wysokości i prawidłowości włożonych na członków osiedla P. dopłat. Zaskarżona uchwała została bowiem uchylona z przyczyn wyżej wymienionych i wobec tego nie zachodziła potrzeba badania gospodarki pozwanej Spółdzielni pod względem merytorycznym.Z przytoczonych wyżej względów Sąd Najwyższy na mocy art. 387 k.p.c. rewizję pozwanej oddalił.