VI KZP 18/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: K. Dobesz (sprawozdawca), L. Chmielewski (współsprawozdawca), K. Czajkowski, E. Binkiewicz, J. Pustelnik, M. Szczepański.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Furmankiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka C., oskarżonego z art. 14 § 2 m.k.k., po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 1966 r. powiększonemu składowi tego Sądu zagadnienia prawnego:"Czy użyte w art. 14 § 2 m.k.k. słowo »zakłada« oznacza, że odpowiedzialności karnej z tego przepisu podlega sprawca tylko wówczas, kiedy związek taki w rzeczywistości powstał, czy też karalna jest już sama inicjatywa tworzenia takiego związku lub inne czynności przygotowawcze, choćby do powstania związku nie doszło?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa karna przez używanie takich zwrotów, jak np.: "kto zabija człowieka", "kto zabiera cudze mienie ruchome", "kto (...) zagarnia mienie społeczne", "kto doprowadza inną osobę (...) do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem", "kto związek (...) zakłada" - stwarza tak zwane rodzajowe (szczególne, samoistne) typy przestępstw (zabójstwo, kradzież, zakładanie związku mającego na celu zbrodnię itp.), przy czym przepisy ich dotyczące mieszczą się w części szczególnej kodeksu karnego lub w ustawach szczególnych. Obok wspomnianych typów rodzajowych ustawa - zazwyczaj w części ogólnej kodeksu - formułuje postacie zjawiskowe przestępstw. Określają one pewne kształty przestępstwa rodzajowego, nie dotykając samego jego rodzaju. Mówi się wówczas o dokonaniu lub usiłowaniu przestępstwa rodzajowego, o podżeganiu lub pomocnictwie do niego.Usiłowanie jest postacią zjawiskową przeważnej liczby przestępstw, wyjątkowo jednak może być wyłączone w stosunku do konkretnego przestępstwa. Nie można między innymi usiłować dokonania przestępstwa, którego istota polega na przygotowaniu; nie ma również usiłowania, jeżeli z dyspozycji przepisu określającego przestępstwo wynika, że ustawa poddaje karze jedynie dokonanie, tzn. gdy przewiduje karę tylko wtedy, gdy skutek przestępny rzeczywiście nastąpił (por. np. art. 198 k.k.). Ustawa zaś nie ustanowiła sankcji karnej za czynności przygotowawcze do założenia związku, o którym mowa w art. 14 § 1 m.k.k., ani też nie uzależniła karalności od rzeczywistego powstania związku.Wspomniana w pytaniu inicjatywa stworzenia związku nie musi się wiązać z zakładaniem związku przez tę samą osobę, w takim więc wypadku można by w określonej sytuacji faktycznej mówić jedynie o podżeganiu do omawianego przestępstwa.