I CR 485/66

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Andrzeja i Stanisławy małż. K. o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości na skutek rewizji uczestniczki postępowania, Franciszki K. na postanowienie Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 13 stycznia 1966 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneMarianna Sz. właścicielka uregulowanej w księdze wieczystej P. wykaz 46 nieruchomości, aktem notarialnym z dnia 12.III.1921 r. nieruchomość tę sprzedała Antoniemu B., który z kolei aktem z dnia 5.IX.1921 r. wszystkie prawa z poprzedniej umowy dla niego wynikające zbył Janowi M.W dniu 7.XII.1922 r. Marianna S. i Antoni S. rozwiązali umowę z dn. 12.III.1921 r. i w związku z tym Marianna S. wystąpiła z powództwem przeciwko Janowi M., jako posiadaczowi bez tytułu, o wydanie przedmiotowej nieruchomości, zaś Jan M. w powództwie wzajemnym - o przeniesienie na niego prawa jej własności. W toku sporu Jan M. aktem z dn. 29.X.1931 r. sprzedał Andrzejowi i Stanisławie małż. K. "po równych idealnych częściach" z nabytej nieruchomości działkę o pow. 1248 m2 (oznaczoną na mapie) i oddał ją w dacie umowy nabywcom w ich posiadanie.Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25.VI.1937 r. oba powództwa (główne i wzajemne) zostały oddalone, z zaznaczeniem, że "ten stan rzeczy, iż pozwany jest oddalony prawomocnie z żądaniem przewłaszczenia, a równocześnie powódka z żądaniem wydania nieruchomości, będzie mógł być uchylony tylko drogą ugody stron".Marianna S. zmarła w 1942 r. Jej spadkobiercy wystąpili w dn. 23.II.1962 r. do Sądu Powiatowego w Poznaniu m. in. przeciwko Andrzejowi K. (współnabywcy wyż. wym. działki) o pojednanie, "aby ponownie przerwać okres zasiedzenia" - przerwany procesem Marianny S. przeciwko Janowi M. - "zwłaszcza, że ono w danej sytuacji prawnej jest jedyną możliwą drogą dla realizacji ich roszczenia". Pojednanie do skutku nie doszło. W dniu 27.VIII.1965 r. małż. K. złożyli wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie prawa własności działki, posiadanej od daty aktu z 29.X.1931 r. Sąd Powiatowy wniosek uwzględnił. Rozpoznając rewizję uczestniczki postępowania, Fr. K. (współspadkobierczyni Marianny S.), zarzucającej przerwę biegu zasiedzenia, spowodowaną postępowaniem pojednawczym, Sąd Wojewódzki w Poznaniu przedstawił w trybie art. 395 k.p.c. zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawnePrzyjmując sprawę do rozpoznania (art. 391 § 1 k.p.c.), Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Właścicielskie posiadanie nieruchomości przez wnioskodawców (od daty wyroku SN z dn. 25.VI.1937 r.) w dobrej wierze sąd orzekający ustalił niewadliwie zgodnie z zebranym w sprawie materiałem.Zarzut złej wiary (art. 50 § 1 pr. rzecz. w zw. z art. XLII przep. wprow. k.c.) wykazany nie został, w szczególności zaś nie podważyła skarżąca kwestionowanego ustalenia, że małż. K., nabywając nieruchomość o procesie ich prawonadawcy z Marianną S. nic nie wiedzieli, odmienne zaś, twierdzenie niczym wykazane nie zostało i co do tej okoliczności rewizji brak uzasadnionych podstaw.Bieg zasiedzenia, rozpoczęty 26.VI.1937 r. zakończył się, uwzględniając okres zawieszenia, - co również niewadliwie ustalił Sąd Powiatowy - 21.XII.1962 r.Bieg ten przerwie nie uległ. Wniosek skarżącej o pojednanie (z 23.II.1962 r.), pomijając nieobjęcie nim wnioskodawczyni, jakkolwiek bezpośrednio zmierza do wydania nieruchomości przez zawarcie w tym przedmiocie ugody sądowej (art. 111 pkt 2 przep. og. pr. cyw. w zw. z art. 53 pr. rzecz. - por. również OSN 1965, poz. 34), nie mógł odnieść w przypadku zamierzonego skutku, skoro stanowiące przedmiot wniosku roszczenie windykacyjne zostało już prawomocnie cyt. wyrokiem z 1937 r. (również co do wnioskodawców jako nabywców nieruchomości w toku sporu) rozstrzygnięte i ponowne dochodzenie tego samego roszczenia (również na drodze pojednawczego postępowania) jest wyłączone. Skoro zaś ponowne powództwo w tej samej sprawie jest ze względu na powagę rzeczy osądzonej niedopuszczalne, to nie stanowi ono procesowo skutecznego dochodzenia roszczenia i nie czyni zadość wymogom cyt. art. 111 (obecnie art. 123 § 1 k.c.). Dotyczy to - ze względu na cel - również postępowania pojednawczego (art. 459 d. k.p.c. art. 184 k.p.c.).W przypadku zatem - wobec prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, ze skutkiem również dla uczestników postępowania o wydanie nieruchomości, stanowiącej przedmiot postępowania - wniosek o pojednanie nie mógł przerwać biegu zasiedzenia (podobnie jak i nowy pozew, gdyby został złożony), w tej bowiem sytuacji prawnej skarżąca utraciła prawo dochodzenia roszczenia, a tylko ta czynność, przed sądem podjęta, może przerwać bieg zasiedzenia, która zdolna jest doprowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, chyba że ustawa stanowi inaczej (np. przy zwrocie pozwu stosownie do art. 130 § 2 k.p.c.).Inne roszczenie w przypadku w grę nie wchodzi, w szczególności ewent. roszczenie o "zawarcie ugody" w oparciu o wzmiankę w wyroku Sądu Najwyższego z 1937, że strony mogą uregulować swe wzajemne co do danej nieruchomości pretensje tylko ugodowo. Wzmianka ta jest tylko wyrazem stanowiska Sądu co do sytuacji, jaka powstała w wyniku oddalenia obu powództw.W świetle powyższego zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, zaś rewizja nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia postanowienia, wobec czego należało orzec, jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).