VI KZP 27/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca).Sędziowie: Z. Chełmicki, Z. Kapitaniak.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M., oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 1 czerwca 1986 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy »prowadzenie sprawy«, o którym jest mowa w art. 87 k.p.k., obejmuje również możliwość cofnięcia aktu oskarżenia w sprawie prywatnoskargowej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego nawet bez jego żądania lub zgody, jeżeli pełnomocnictwo nie zawiera ograniczeń?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług art. 87 k.p.k. pełnomocnictwo upoważnia do "prowadzenia sprawy we wszystkich instancjach, o ile nie zawiera pod tym względem wyraźnego ograniczenia". Kodeks postępowania karnego nie określa poza tym zakresu uprawnień pełnomocnika i skuteczności czynności prawnych, które on podejmuje w procesie w ramach umocowania. W tych warunkach do pełnomocnictwa nie zawierającego odmiennych zastrzeżeń trzeba stosować posiłkowo ogólne normy kodeksu cywilnego o przedstawicielstwie, gdzie uregulowana jest instytucja pełnomocnictwa (art. 95-109 k.c.). Normy te stanowią między innymi, że czynność prawna dokonana przez pełnomocnika w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 § 2 i art. 96 k.c.). Kodeks postępowania karnego podkreśla nieraz, że pełnomocnik działa nie obok, lecz za oskarżyciela prywatnego lub powoda cywilnego. Wynika to zwłaszcza z art. 315 k.p.k., który w wyliczeniu osób przemawiających po zamknięciu przewodu sądowego wymienia obrońcę oskarżonego i - oddzielnie - samego oskarżonego, nie wprowadzając tego rozróżnienia, gdy chodzi o pełnomocnika i oskarżyciela prywatnego lub powoda cywilnego.Wynika z tego oraz z istoty pełnomocnictwa, że pełnomocnik zastępuje mocodawcę w powzięciu woli i dlatego to, co pełnomocnik postanowi, uchodzi za wolę mocodawcy. Z tego względu czynności procesowe, w szczególności wola przezeń powzięta i oświadczona, mają to samo znaczenie co czynności lub wola samego zastąpionego. Dlatego też pełnomocnik korzysta z praw przysługujących stronie, którą zastępuje.Z faktu, że w oznaczonych stadiach lub fazach postępowania karnego pokrzywdzony może działać wraz ze swoim pełnomocnikiem (w szczególności - art. 242 k.p.k.), oraz z istoty pełnomocnictwa, dopuszczającej jego odwołanie lub ograniczenie (art. 101 § 1 k.c.), wynika, że pełnomocnik procesowy nie odbiera mocodawcy prawa osobistego przedsiębrania czynności procesowych także wtedy, gdy mocodawca staje na rozprawie osobiście obok pełnomocnika, oraz że mocodawca (oskarżyciel prywatny, powód cywilny) władny jest w osobistym oświadczeniu odwołać czynność procesową pełnomocnika. Nie może on jednak tego uczynić wtedy, gdy nastąpiło już rozstrzygnięcie kończące proces.W omawianej kwestii ustawa nie zna wyjątków od tej reguły. Zakończeniem procesu jest oczywiście również umorzenie postępowania karnego, nie wyłączając umorzenia z powodu cofnięcia aktu oskarżenia przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego (art. 63 k.p.k.) przed rozpoczęciem rozprawy.