I CZ 112/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Łukasza N. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w T. o 100.000 zł, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 1966 r. o zawieszeniu postępowania,zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktycznePowód wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa z powództwem o odszkodowanie za to, że wskutek przyznania mu w zamian za pozostawioną poza granicami Państwa nieruchomość 1,99 ha gruntu w K. i nieuwzględnienia jego starań o pożyczkę na dom mieszkalny i budynki gospodarcze, co uniemożliwiło mu objęcie przyznanej nieruchomości, pozbawiony został ekwiwalentu za pozostawiony za granicą grunt, a w szczególności - renty z ubezpieczeń społecznych. Wniosek bowiem powoda o przyznanie mu renty został prawomocnie oddalony wyrokiem Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 1966 r., który - mimo że powód zrzekł się nadanej działki aktem notarialnym - stanął na stanowisku, że akt nadania gruntu, orzeczenie o wykonaniu aktu nadania i wpis powoda jako właściciela nieruchomości są aktami nieodwracalnymi.Na rozprawie w dniu 16 sierpnia 1966 r. prokurator poinformował Sąd o tym, że Prokurator Wojewódzki wystąpił do Prokuratury Generalnej z wnioskiem o złożenie z urzędu rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych. Również pełnomocnik powoda oświadczył, że Ministerstwo Sprawiedliwości zażądało akt Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu w związku z ewentualnym wniesieniem rewizji nadzwyczajnej.Na tej podstawie Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 16 sierpnia 1966 r., z powołaniem się na art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., postępowanie zawiesił do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy rentowej powoda.Postanowienie to zaskarżył pełnomocnik powoda zażaleniem, strona pozwana zaś w złożonej odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Przede wszystkim należy dla porządku podkreślić, że postępowanie przed sądami ubezpieczeń społecznych nie ma charakteru postępowania cywilnego, lecz jest postępowaniem sądowym kontrolującym prawidłowość decyzji organów administracji państwowej, powołanych do rozstrzygania w sprawach z zakresu powszechnego zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin (tzw. organów rentowych). Gdyby więc ze względu na toczące się postępowanie przed Trybunałem Ubezpieczeń Społecznych istniały przesłanki do zawieszenia postępowania, to podstawy do tego nie mógłby stanowić powołany w zaskarżonym postanowieniu punkt pierwszy § 1 art. 177 k.p.c., lecz tylko punkt trzeci tego paragrafu, w którym mowa o wpływie - na rozstrzygnięcie sprawy - uprzedniej decyzji organu administracji państwowej. Z rozważanego bowiem punktu widzenia orzeczenie sądu ubezpieczeń społecznych, nawet jeśli rozstrzyga o rencie merytorycznie, traktować należy - ze względu na jego przedmiot - na równi z decyzją organu administracji państwowej.Jak wynika jednak z niespornych okoliczności sprawy, żadne postępowanie, które mogłoby prowadzić do wydania decyzji o rencie powoda, w chwili wydania zaskarżonego postanowienia się nie toczyło, gdyż sprawa ta wyrokiem Trybunału Ubezpieczeń Społecznych została prawomocnie załatwiona. Staraniom zaś powoda ani nawet wnioskowi Prokuratora Wojewódzkiego o złożenie od tego wyroku rewizji nadzwyczajnej nie można przypisać znaczenia, skoro decyzja co do skorzystania z tego nadzwyczajnego środka nadzoru judykacyjnego należy do wyłącznej kompetencji powołanych do tego organów: Ministra Sprawiedliwości, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i Prokuratora Generalnego PRL.Inaczej przedstawiałaby się sprawa, gdyby od wspomnianego wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych rewizja nadzwyczajna została wniesiona. Powaga organów uprawnionych do korzystania z tego środka mogłaby uzasadniać pogląd Sądu, że względy ekonomii procesowej usprawiedliwiają celowość zawieszenia postępowania w sprawie cywilnej, jeżeli wynik tej sprawy istotnie zależałby od rozstrzygnięcia rewizji nadzwyczajnej. Wprawdzie bowiem w myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy, jednakże wniesienie rewizji nadzwyczajnej i łącząca się z tym możliwość uchylenia prawomocnego wyroku muszą być także brane pod uwagę i poddane ocenie przy rozstrzyganiu o zawieszeniu postępowania, o którego potrzebie powinny rozstrzygać względy celowości. Że zaś i ustawodawca faktowi wniesienia rewizji nadzwyczajnej przypisuje istotną wagę, wskazuje na to przepis art. 419 § 2 k.p.c., który zezwala Sądowi Najwyższemu na wstrzymanie w takim wypadku wykonania zaskarżonego orzeczenia "do czasu rozstrzygnięcia sprawy".Z tych zasad Sąd Najwyższy na mocy art. 397 § 2 w związku z art. 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji.