Rw 1503/64

PostanowienieIzba Cywilna1965-02-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy czynna napaść na inną osobę, która wcześniej wypowiedziała obelżywe słowa, może być uznana za obronę konieczną lub jej przekroczenie, jeśli działanie pokrzywdzonego zostało już zakończone?

Ratio decidendi

Sąd Najwyższy uznał, że dwukrotne uderzenie pokrzywdzonego po tym, jak ten wypowiedział obelżywe słowa, nie może stanowić obrony koniecznej ani jej przekroczenia. Działanie to zostało podjęte nie w celu obrony, lecz jako forma zemsty za uprzednie znieważenie, zwłaszcza gdy działanie pokrzywdzonego zostało już zakończone.

Stan faktyczny

Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł o uznanie, że skazany M. działał w obronie koniecznej przekraczającej jej granice, dopuszczając się czynnej napaści na B. po tym, jak B. znieważył go słownie. Zebrane dowody nie wykazały, by pokrzywdzony miał zamiar dalszego znieważania skazanego. Działanie pokrzywdzonego zostało w zasadzie zakończone.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu Naczelnego Prokuratora Wojskowego co do obrony koniecznej.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy nie podziela poglądu zawartego w pisemnym wniosku Naczelnego Prokuratora Wojskowego, że skazany M., dopuszczając się czynnej napaści na B., działał w obronie koniecznej przekraczającej jednocześnie jej granice.Istotnie - aczkolwiek jest to w doktrynie sporne - słowne zniewagi mogą uzasadniać stan obrony koniecznej, bowiem przepis art. 19 k.k.W.P. dopuszcza ochronę za pomocą obrony koniecznej każdego dobra prawnego bez wyjątku, a więc także czci i godności osobistej.Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika jednak, by pokrzywdzony, po wypowiedzeniu pod adresem skazanego obelżywych słów, miał zamiar znieważać go w dalszym ciągu. Działanie pokrzywdzonego zostało w zasadzie już zakończone i rozpatrując zagadnienie z tego właśnie punktu widzenia należałoby przyjąć, iż skazany przedsięwziął swoje działanie, polegające na naruszeniu nietykalności cielesnej pokrzywdzonego, nie w celu obrony, lecz w celu wywarcia na nim swego rodzaju zemsty z powodu uprzedniego znieważenia go. Tak więc dwukrotne uderzenie pokrzywdzonego po dokonanym już zamachu na godność osobistą i cześć sprawcy nie może stanowić ani obrony koniecznej, ani jej przekroczenia.

Powiązane orzeczenia

II KK 128/12 2012-06-12Czy działanie w obronie koniecznej, polegające na zadaniu ciosu nożem napastnikowi, który po krótkiej przerwie zmierza do ponowienia ataku, może być uznane za przekroczenie granic obrony koniecznej pod wpływem wzburzenia…
V KKN 310/98 2000-11-22Czy uderzenie pokrzywdzonego dwukrotnie w twarz, skutkujące złamaniem żuchwy, może być uznane za obronę konieczną w sytuacji, gdy pokrzywdzony żądał zwrotu pieniędzy i wykłócał się z oskarżonym?
III K 958/61 1962-10-01Czy oskarżony, który uderzył szwagra kołkiem, działając w sytuacji, gdy szwagier kontynuował agresję i groził jego żonie, działał w granicach obrony koniecznej, czy przekroczył jej granice?
IV KR 18/85 1985-02-08Czy działanie oskarżonego, który w obronie przed atakiem, użył noża i spowodował śmierć napastnika, można uznać za obronę konieczną, a jeśli tak, to czy nie przekroczył jej granic?
II KR 8/82 1982-02-11Czy oskarżony, który zadał napastnikowi kilka ciosów nożem w obronie koniecznej, przekroczył jej granice, jeśli nie wykazano, że dysponował innym skutecznym sposobem odparcia zamachu, a uzasadnienie wyroku zawiera wewnęt…

Powołane przepisy

art. 19 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.