I CR 639/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski. Sędziowie: B. Łubkowski (sprawozdawca), J. Policzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Krystyny G. przeciwko Skarbowi Państwa (Prez. Rady Nar. w W. - Wydz. Zdrowia i Opieki Społecznej, Kolumna Transp. Sanit.) o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 23 września 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę dalszej kwoty 15.335 zł z odsetkami i o dalszą rentę, o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkodę powódki w przyszłości i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW dniu 14 lipca 1960 r. w wypadku samochodowym spowodowanym z winy szofera samochodu pozwanego powódka doznała skomplikowanego złamania nogi, wskutek czego z krótkimi przerwami przebywała w leczeniu szpitalnym i według opinii biegłego lekarza stan jej zdrowia wymaga dalszego szpitalnego leczenia do końca maja 1965 r., do którego to czasu powódka będzie niezdolna do pracy.W związku z wypadkiem powódka domagała się zasądzenia od pozwanego odszkodowania w formie zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, zwrotu kosztów leczenia, dożywiania i nabycia aparatu ortopedycznego oraz renty ze względu na pozbawienie jej możności zarobkowania.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 25.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, kwotę 37.000 zł tytułem utraconych zarobków za okres do dnia 6.IX.1963 r., licząc po 1.400 zł miesięcznie za okres od dnia 17.IX.1963 r. do dnia 31.XII.1964 r., natomiast oddalił powództwo w pozostałej części, a zwłaszcza w części dotyczącej odszkodowania za koszty dożywiania i leczenia powódki oraz koszty nabycia aparatu ortopedycznego, jak również renty za okres po 31.XII.1964 r. Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka przed wypadkiem pracowała zarobkowo i zarabiała 1.400 zł miesięcznie, że w związku z jej leczeniem powstały dodatkowe koszty nabycia lekarstw zagranicznych i aparatu ortopedycznego oraz koszty jej dożywiania, uznał jednak, że roszczenia z tytułu zwrotu tych kosztów przysługują nie powódce, lecz jej mężowi, gdyż to on pokrył te koszty.Powódka domagała się w rewizji zmiany lub uchylenia wyroku w części dotyczącej oddalenia powództwa, z wyjątkiem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, zarzucając, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 161 k.z. i uchybił art. 3, 101, 326 i 336 § 2 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skarżącej, że Sąd Wojewódzki, odmawiając powódce legitymacji do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu kosztów jej leczenia, dożywiania i nabycia aparatu ortopedycznego, naruszył art. 161 § 1 k.z. Z mocy bowiem tego przepisu uprawnionym do odszkodowania jest zawsze poszkodowany bez względu na to, czy koszty leczenia, dożywiania itp. pokrył z własnych środków, czy też środki na ich pokrycie otrzymał od osoby trzeciej. Osoba trzecia, przez sam fakt pokrycia tych kosztów, nie staje się poszkodowanym i nie nabywa praw względem odpowiedzialnego za uszkodzenie ciała. Cesja praw do odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, za pozbawienie życia, pozbawienie wolności i obrazę czci jest z mocy art. 167 k.z. niedopuszczalna z wyjątkiem należności umownie lub prawomocnym wyrokiem przyznanych, i to jedynie już wymagalnych. Brak również w rozpoznawanym wypadku przesłanek z art. 182 i nast. k.z. uzasadniających przejęcie długu pozwanego przez męża powódki. Sąd Wojewódzki zatem po ustaleniu, czy i w jakiej wysokości poniesione zostały koszty związane z leczeniem i dożywianiem powódki, powinien był równowartość tych kosztów zasądzić od pozwanego bez względu na to, kto je w rzeczywistości pokrył.Trafny jest również zarzut skarżącej, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił, dlaczego w zaskarżonym wyroku ograniczył odpowiedzialność pozwanego za skutki nieszczęśliwego wypadku powódki jedynie do dnia 31.XII.1964 r.Takie ograniczenie w czasie odpowiedzialności pozwanego nie znajduje uzasadnienia w treści zebranego w sprawie materiału, a zwłaszcza w opinii biegłego lekarza, według którego powódka będzie pozostawać w leczeniu szpitalnym jeszcze przypuszczalnie do końca maja 1965 r. i do tego czasu będzie całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej.Z mocy art. 161 § 2 i § 3 k.z. sąd, rozpoznając roszczenie poszkodowanego o rentę, powinien ustalić szkodę według stanu z czasu wydania wyroku, a gdy szkody w tym czasie nie da się jeszcze dokładnie ustalić, może przyznać poszkodowanemu rentę tymczasową. Okoliczność, że stan zdrowia poszkodowanego może ulec w przyszłości zmianie, może uzasadniać - z mocy art. 163 § 2 k.z. - jedynie żądanie uchylenia w przyszłości renty lub zmiany jej wysokości. Nie można natomiast z tej przyczyny oddalać powództwa o rentę poza okres, w którym dopiero przypuszczalnie nastąpi zmiana stanu zdrowia i zdolności poszkodowanego do podjęcia pracy zarodkowej. Wyrok oddalający z tej przyczyny powództwo o rentę poza pewien okres ze względu na powagę rzeczy osądzonej uniemożliwiłby poszkodowanemu dochodzenie renty w przyszłości, gdyby się okazało, że w dalszym ciągu stan jego zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy bądź też pozwala na podjęcie jej jedynie w zmniejszonym zakresie. Ustalenie, że odpowiedzialność zobowiązanego do odszkodowania obejmuje również szkodę, jaka się w przyszłości okaże, nie dotyczy roszczenia o rentę, jeżeli w chwili wyrokowania istnieją już przesłanki do jej zasądzenia. Ustalenie takie bowiem dotyczy tylko takich szkód, które w chwili wyrokowania jeszcze nie istnieją, a zachodzi obawa, że mogą się one okazać w przyszłości.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki, po ustaleniu, że powódka na skutek nieszczęśliwego wypadku stała się niezdolna do pracy, ale nie mogąc ustalić, jaki będzie jej stan zdrowia w przyszłości, zwłaszcza po dniu 31.XII.1964 r., powinien był zasądzić rentę bieżącą w wysokości utraconych zarobków po potrąceniu otrzymywanych przez powódkę zasiłków chorobowych oraz renty inwalidzkiej, jeżeli powódka rentę taką otrzymuje.Sąd Najwyższy, wobec nierozważenia i wyjaśnienia wyżej omówionych okoliczności, uchylił z mocy art. 384 k.p.c. wyrok Sądu Wojewódzkiego w części zaskarżonej i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.