II CR 147/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński.Sędziowie: Z. Wasilkowska, Z. Trybulski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B. przeciwko Janowi I., Władysławowi I. i Jadwidze I. o 51.793,78 zł, na skutek rewizji powódki i pozwanego Jana I. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 września 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanego Jana I. na rzecz powódki kwotę 46.379,59 zł z odsetkami i oddalającej powództwo przeciwko Władysławowi I. i Jadwidze I. o zapłatę tejże kwoty z odsetkami oraz w części uchylającej nakaz zapłaty w powyższym zakresie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Uzasadnienie faktyczneWekslowym nakazem zapłaty z dnia 6.VI.1961 r. Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanych, by solidarnie zapłacili powódce kwotę 51.793,78 zł. Pozwani wnieśli od tego nakazu zarzuty i przecząc zarówno faktowi powstania niedoboru, jak i jego wysokości, a nadto twierdząc, że powódka przez niewłaściwą organizację pracy przyczyniła się do powstania niedoboru, żądali uchylenia tego nakazu i oddalenia powództwa. W późniejszych pismach procesowych pozwani poręczyciele wekslowi Władysław I. i Jadwiga I. zarzucali jeszcze, że powódka nie może dochodzić od nich roszczeń z wekslu, gdyż nie podpisali oni deklaracji upoważniającej powódkę do wypełnienia weksla, dalej - weksel nie został zaprotestowany, a poza tym powódka nie jest z weksla bezpośrednio uprawniona, gdyż brak jest nieprzerwanej ciągłości indosów. W toku procesu powódka ograniczyła powództwo do kwoty 46.379,59 zł, odpowiadającej wysokości niedoboru ustalonego przez biegłego w sprawie karnej przeciwko wystawcy wekslu Janowi I.Sąd Wojewódzki po rozpoznaniu sprawy ustalił, że pozwany Jan I. został prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30.VI.1962 r. uznany za winnego tego, że jako magazynier punktu skupu Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B., na skutek niedopełnienia ciążących na nim obowiązków, doprowadził do powstania niedoboru w kwocie 46.379,59 zł na szkodę tej Spółdzielni, i na podstawie złożonej w postępowaniu karnym opinii biegłego ustalił powstanie manka w tej wysokości. Sąd ustalił również, że pozwani Władysław I. i Jadwiga I. podpisali deklarację wekslową upoważniającą powódkę do wypełnienia wekslu do wysokości powstałej szkody, jednakże deklaracja ta nie zawiera dostatecznie jasnego sformułowania co do wysokości dochodzenia wekslowej sumy bez protestu, weksel zaś nie został zaprotestowany. Z tych względów Sąd Wojewódzki uchylił nakaz zapłaty, zasądził od Jana I. na rzecz powódki kwotę 46.379,59 zł z odsetkami i kosztami, co do kwoty 5.414,19 zł umorzył postępowanie, a w stosunku do pozwanych Władysława I. i Jadwigi I. powództwo oddalił.Od wyroku tego wnieśli rewizję powódka i pozwany Jan I. Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanych Władysława I. i Jadwigi I., powołując podstawy rewizyjne z art. 371 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., żądała zmiany wyroku w tej części i zasądzenia kwoty 46.379,59 zł z odsetkami i kosztami od tych pozwanych solidarnie wraz z Janem I. Pozwany Jan I. zaskarżył wyrok w części zasądzającej powództwo od niego i powołując się na uchybienie procesowe z art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c. żądał uchylenia tego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1.Co do rewizji powódki. Powódka kwestionuje prawidłowość ustalenia, że zamieszczona w deklaracji wekslowej i podpisana przez pozwanych Władysława I. i Jadwigę I. klauzula: "w razie nie pokrycia szkód i strat posiadacz weksla uprawniony jest wystawić przeciwko nam nakaz zapłaty bez protestu" jest niejasna i pozwani ci bądź to jej nie zauważyli, bądź też źle ją zrozumieli, wskutek czego nie nastąpiło skuteczne zwolnienie powoda od dokonania protestu. Wprawdzie klauzula ta została zredagowana w sposób nie odpowiadający ściśle terminologii prawa wekslowego, jednakże samo użycie słów "bez protestu" nie może w obrocie wekslowym budzić wątpliwości co do ich znaczenia i skutków. Stwierdzić poza tym należy, że niezależnie od błędności tego ustalenia Sąd Wojewódzki naruszył przepisy prawa materialnego, którą to okoliczność trzeba uwzględnić z urzędu (art. 380 § 1 pkt 4 k.p.c.). W myśl bowiem art. 104 i 53 pr. weksl. wystawca wekslu własnego odpowiada w charakterze dłużnika głównego, wobec czego odpowiedzialność jego jest niezależna od tego, czy dokonano protestu. Skoro zaś poręczyciel wekslowy odpowiada za wystawcę tak jak wystawca (art. 32 pr. weksl.), to również odpowiedzialność tego poręczyciela nie jest uzależniona od dokonania protestu.2.Co do rewizji pozwanego Jana I. Słuszne są zarzuty rewizji, że jeśli chodzi o wysokość szkody i wysokość odszkodowania, to sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego (art. 326 k.p.c.). Wysokość szkody sąd Wojewódzki ustalił na podstawie wyników postępowania karnego, mimo że ustalenie w tej kwestii wyroku skazującego nie ma mocy prejudycjalnej w niniejszym sporze (art. 7 § 1 k.p.c.), pozwany zaś podniósł zarzuty co do tego ustalenia i powołał dowody mające potwierdzić słuszność tych zarzutów. Sąd Wojewódzki nie rozważył również zarzutów pozostałych pozwanych co do braku zabezpieczenia magazynu przez powódkę, która to okoliczność mogłaby mieć wpływ na wysokość odszkodowania (art. 158 § 2 k.z.).Już po upływie terminu do wniesienia rewizji pozwany zarzucił naruszenie art. 16 pr. weksl. i art. 627 k.z. Sąd Najwyższy nie stwierdza naruszenia prawa materialnego w tym zakresie. Weksel wystawiony został na zlecenie Władysława I. i podpis tego rewidenta znajduje się na odwrocie wekslu, czyniąc jednocześnie zadość wymaganiom poręczenia (art. 31 pr. weksl.) i indosu in blanco (art. 16 pr. weksl.). Wbrew wywodom pozwanego deklaracja wekslowa z dnia 15.XI.1960 r. wskazuje górną granicę odpowiedzialności poręczycieli, a niezależnie od tego stwierdzić należy, że przepis art. 627 k.z. odnosi się jedynie do poręczenia cywilnego, a nie do poręczenia wekslowego.Z tych względów należało orzec jak w sentencji (art. 384 k.p.c.).